Muốn bắt chuyện với diễn giả sau buổi hội thảo, bạn ra đứng chờ ở lối diễn giả sẽ đi qua (cửa bên sân khấu, hành lang dẫn ra phòng nghỉ), chuẩn bị sẵn một câu hỏi cụ thể gắn với một ý trong bài nói, nói trong không quá hai phút, rồi xin cách liên lạc gắn với đúng câu hỏi đó. Diễn giả vừa nói xong thường mệt và bị nhiều người vây, nên người được nhớ là người ngắn gọn và cụ thể.
Bài này dành cho người vừa nghe một bài trình bày hay và muốn hỏi thêm, muốn làm quen người đi trước trong nghề, hoặc muốn mời diễn giả về nói chuyện ở công ty mình. Dưới đây là chỗ đứng, thời điểm, câu nói mẫu, những thứ không nên làm, và tin nhắn gửi sau buổi để có cơ hội được trả lời.
Tình huống: bài nói vừa xong, hai mươi người cùng muốn hỏi
Chị S là trưởng nhóm kho vận của một công ty phân phối hàng tiêu dùng. Ở hội thảo ngành logistics, chị nghe một diễn giả là giám đốc vận hành của một công ty lớn trình bày về cách sắp xếp kho theo tần suất lấy hàng. Một ý trong bài đúng là chuyện chị đang vướng. Buổi kết thúc, chị thấy hàng chục người ùa lên sân khấu, có người chụp ảnh, có người dúi danh thiếp. Chị đứng ở hàng ghế, phân vân có nên chen lên không.
Từ phía diễn giả, lúc này là lúc khó chịu nhất buổi. Họ vừa nói bốn mươi phút, cổ khô, đầu còn nghĩ về phần hỏi đáp. Ban tổ chức thì đang giục ra phòng nghỉ hoặc chuẩn bị cho diễn giả sau. Họ muốn trả lời người nghe, nhưng hai mươi người cùng nói một lúc thì không ai được nghe trọn câu.
Người hay làm ban tổ chức hội thảo đều thấy một quy luật: diễn giả nhớ rất ít người chen lên sân khấu ngay sau buổi, nhưng nhớ khá rõ người hỏi một câu đúng trọng tâm ở hành lang, hoặc người gửi một tin nhắn ngắn có nhắc tới đúng một ý trong bài. Chị S không cần chen. Chị cần đứng đúng chỗ và có đúng một câu hỏi.
Chờ ở đâu và lúc nào
Hành lang hoặc cửa bên dẫn ra phòng nghỉ. Diễn giả rời sân khấu thường đi lối bên, không đi lối khán giả. Hỏi nhẹ người của ban tổ chức xem diễn giả nghỉ ở đâu, rồi đứng chờ ở hành lang gần đó, sát tường, không chắn lối.
Giờ giải lao kế tiếp, ở khu cà phê. Nhiều diễn giả ở lại nghe phiên sau và ra lấy nước giờ giải lao. Đây là lúc họ thoải mái nhất, không bị đám đông vây như ngay sau bài nói.
Tiệc đứng cuối ngày, nếu có. Nếu diễn giả ở lại tiệc, bạn có thể nhập vào nhóm quanh họ, nhưng chờ lượt, đừng chen thẳng vào giữa.
Không nên: chen lên sân khấu ngay khi buổi vừa kết thúc. Trừ khi bạn chỉ muốn nói một câu cảm ơn ngắn. Chen lên để hỏi chuyện dài là làm khó cả diễn giả lẫn ban tổ chức.
Không nên: chặn diễn giả ở cửa nhà vệ sinh hay lúc họ đang ăn. Nghe hiển nhiên, nhưng chuyện này xảy ra ở hầu như sự kiện nào cũng có người làm.
Câu hỏi đáng một phút của diễn giả
Câu hỏi tốt nhất gắn với một ý cụ thể trong bài nói và một tình huống cụ thể của bạn, ngắn đủ để diễn giả trả lời trong một phút. Ví dụ của chị S: "Chào anh, em là S làm kho vận bên phân phối hàng tiêu dùng. Lúc nãy anh nói xếp hàng theo tần suất lấy, nhưng kho bên em toàn hàng theo mùa, cứ ba tháng đổi một lần. Bên anh xử lý chuyện đổi mùa thế nào ạ?" Câu hỏi có ba phần: bạn là ai, ý nào trong bài, tình huống của bạn khác ở đâu.
Câu cảm ơn cũng nên cụ thể. Thay vì "Bài anh hay quá", nói: "Phần anh kể về sai lầm lúc đầu xếp kho theo mã hàng làm em nhận ra đúng lỗi bên em đang mắc." Diễn giả nghe hàng chục lời khen chung chung mỗi buổi, nhưng một lời khen chỉ ra đúng chỗ họ tâm đắc thì họ nhớ.
Câu hỏi nên tránh: hỏi điều đã được trả lời trong bài, hỏi một câu mở rộng mênh mông kiểu "Anh có lời khuyên gì cho người mới vào nghề?", hay hỏi chuyện nội bộ công ty của diễn giả như doanh thu, khách hàng. Những câu này diễn giả chỉ trả lời được cho qua.
Nếu bạn muốn mời diễn giả về nói chuyện ở công ty mình, đừng mời ngay lúc này. Chỉ nói ý: "Em muốn xin phép liên lạc với anh sau để hỏi về một buổi chia sẻ cho nhóm kho bên em, anh tiện nhận qua kênh nào ạ?" Chuyện mời cần thời gian, lịch và chi phí, không bàn được ở hành lang.
Hai phút ở hành lang, theo thứ tự
Diễn giả đang đi, bạn có khoảng một đến hai phút. Làm theo thứ tự này để không ai phải đứng lâu:
- Bước tới khi họ đi chậm lại hoặc vừa nói xong với người trước, đứng chếch một bên, không đứng chắn trước mặt.
- Chào, nói tên và việc bạn làm trong một câu.
- Nói một câu cảm ơn cụ thể về một ý trong bài.
- Hỏi đúng một câu đã chuẩn bị. Nghe hết câu trả lời, không cắt ngang để hỏi thêm.
- Nếu câu trả lời mở ra chuyện đáng hỏi tiếp, xin liên lạc: "Anh cho em xin phép nhắn anh hỏi thêm một chút về chuyện đổi mùa, anh tiện LinkedIn hay email ạ?"
- Cảm ơn và lùi ra, nhường chỗ cho người sau. Đừng xin chụp ảnh chung nếu phía sau còn nhiều người chờ.
Có những lúc diễn giả trả lời rất ngắn, hoặc nói "Em gửi email cho anh nhé" rồi đi tiếp. Đó không phải từ chối. Nhiều diễn giả bận thật sự, và họ thích trả lời qua chữ hơn đứng nói ở hành lang. Bạn chỉ cần nhớ đúng câu đó và gửi email trong tối hôm đó.
Làm dở và làm được khi gặp diễn giả
Mấy hành động bên trái không có ác ý, nhưng làm diễn giả thấy bị chiếm thời gian hoặc bị chào hàng.
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Dúi danh thiếp rồi nói "Anh lưu số em nhé" | Xin cách liên lạc của diễn giả, rồi chủ động gửi tin. |
| Kể dài về công ty mình trước khi hỏi | Một câu giới thiệu, rồi hỏi ngay. |
| Hỏi ba câu liên tiếp | Một câu, nghe hết, cảm ơn. |
| Xin tài liệu trình chiếu | Hỏi ban tổ chức xem có gửi tài liệu cho người dự không. |
| Mời hợp tác, mời mua hàng ngay ở hành lang | Xin phép liên lạc sau, nói rõ chủ đề. |
| "Anh nhớ em không, em từng nghe anh nói năm ngoái" | "Năm ngoái em nghe anh nói về... và đã thử làm..." |
Dòng cuối là chi tiết đáng nhớ: nếu bạn từng nghe diễn giả trước đây và đã làm theo một ý của họ, kể ngắn kết quả. Người nói chuyện trước đám đông hiếm khi biết bài nói của mình có tác dụng gì với ai. Một câu kiểu "em đã thử và kho bên em lấy hàng nhanh hơn" là món quà họ nhớ lâu.
Khi bạn là người trẻ, người ngoài ngành hoặc ở công ty nhỏ
Nhiều người không dám bắt chuyện với diễn giả vì nghĩ mình "không đủ tầm": sinh viên năm cuối, nhân viên mới, chủ một cửa hàng nhỏ, người từ ngành khác sang nghe. Thực tế, diễn giả ở hội thảo ngành thường quý những người này hơn người ta nghĩ, vì câu hỏi của họ cho diễn giả biết bài nói đi tới đâu, ai đang nghe. Một sinh viên hỏi đúng một ý trong bài thường được trả lời kỹ hơn một người chào hàng.
Điều cần là nói rõ mình là ai, không hạ mình, không phóng đại. "Em là sinh viên năm cuối ngành logistics, đang làm đề tài về kho lạnh. Phần anh nói về nhiệt độ từng khu em muốn hỏi thêm một chút." Câu này đủ để diễn giả biết nên trả lời ở mức nào. Không cần thêm "em chỉ là sinh viên thôi ạ", cũng không cần nói quá về công ty nhỏ của mình.
Người ngoài ngành nên nói lý do mình có mặt: "Em làm cửa hàng bán lẻ nhỏ, không làm kho chuyên nghiệp, nhưng nghe anh nói về sắp hàng theo tần suất em thấy áp dụng được cho kho sau cửa hàng." Diễn giả thường thích nghe bài của mình dùng được ở chỗ không ngờ tới.
Một điều nên giữ: đừng xin diễn giả làm người hướng dẫn ngay lần gặp đầu. Chuyện đó cần thời gian và vài lần trao đổi trước. Lần đầu chỉ cần một câu hỏi tốt và một tin nhắn sau buổi.
Tin nhắn hoặc email sau buổi
Gửi trong tối hôm đó hoặc sáng hôm sau, qua đúng kênh diễn giả đã nói. Ngắn, có tên, nhắc chỗ gặp, nhắc ý trong bài, một câu hỏi rõ. Ví dụ lời nhắn kèm lời mời kết nối LinkedIn: "Chào anh V, em là S làm kho vận bên phân phối hàng tiêu dùng. Chiều nay em hỏi anh ở hành lang hội thảo logistics về chuyện xếp kho khi hàng đổi theo mùa. Em xin kết nối để học hỏi thêm từ những gì anh chia sẻ."
Nếu diễn giả bảo gửi email, viết dài hơn một chút nhưng vẫn gọn trong năm sáu dòng: một câu nhắc lại cuộc gặp, một câu về tình huống của bạn, câu hỏi cụ thể, và một câu cho phép họ không trả lời: "Em biết anh bận, nếu chưa tiện anh cứ để đó, em cảm ơn anh đã nghe em hỏi chiều nay." Câu cuối này làm người nhận thấy nhẹ, và nhiều khi chính vì nhẹ mà họ trả lời.
Nếu sau một tuần không có hồi âm, nhắc lại một lần, ngắn hơn, có thêm một chi tiết mới, ví dụ bạn đã thử ý của họ ra sao. Sau đó dừng. Một tháng sau, nếu bạn thật sự áp dụng được điều gì từ bài nói, gửi một tin báo kết quả, không kèm câu hỏi nào. Đó là kiểu tin nhắn mà người đi trước trong nghề hay nhớ nhất, và nhiều mối quen bền bắt đầu từ chính tin nhắn này.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt chuyện với diễn giả vào lúc nào là hợp nhất?
Thường hợp nhất là ở hành lang dẫn ra phòng nghỉ, giờ giải lao kế tiếp ở khu cà phê, hoặc ở tiệc đứng cuối ngày nếu diễn giả ở lại. Ngay sau bài nói, diễn giả bị nhiều người vây và còn mệt. Chen lên sân khấu lúc đó chỉ nên để nói một câu cảm ơn ngắn.
Nên hỏi diễn giả câu gì để được nhớ?
Hỏi một câu gắn với một ý cụ thể trong bài nói và tình huống riêng của bạn, ngắn đủ để trả lời trong một phút. Câu hỏi chung chung như xin lời khuyên cho người mới thường chỉ nhận được câu trả lời cho qua. Một lời cảm ơn chỉ đúng ý họ tâm đắc cũng dễ được nhớ.
Có nên đưa danh thiếp cho diễn giả không?
Nên xin cách liên lạc của diễn giả và chủ động gửi tin, thay vì dúi danh thiếp rồi chờ họ liên lạc. Diễn giả nhận rất nhiều danh thiếp sau mỗi buổi và hiếm khi nhắn lại ai. Nếu họ hỏi xin danh thiếp của bạn thì đưa.
Muốn mời diễn giả về nói chuyện ở công ty thì làm sao?
Không mời ngay ở hành lang. Chỉ xin phép liên lạc sau và nói rõ chủ đề, rồi gửi email nói về nhóm người nghe, thời gian dự kiến và hỏi điều kiện của họ. Chuyện mời cần lịch và chi phí rõ ràng nên phải bàn qua chữ.
Diễn giả không trả lời tin nhắn thì có nên nhắn tiếp không?
Nhắc lại một lần sau khoảng một tuần, ngắn hơn và có thêm một chi tiết mới, rồi dừng. Nhắn liên tục làm diễn giả thấy phiền và có thể chặn. Nếu sau này bạn áp dụng được điều gì từ bài nói, một tin báo kết quả không kèm câu hỏi vẫn rất đáng gửi.
Có nên xin chụp ảnh chung với diễn giả không?
Được nếu không có nhiều người đang chờ phía sau và diễn giả không vội. Nếu hàng người còn dài, ưu tiên câu hỏi và lời cảm ơn, bỏ qua ảnh. Đăng ảnh lên mạng xã hội thì nên hỏi ý diễn giả, nhất là khi kèm lời giới thiệu công ty mình.