QuenBiet.comQuen Biết
Quen biết khi mới chuyển chỗ làm, thành phố

Chuyển ngành không quen ai trong nghề: làm quen người trong ngành mới từ con số không

Mới chuyển sang ngành khác, không quen ai: tìm người trong nghề ở đâu, giới thiệu mình là người mới ra sao, câu hỏi nên mang theo và tin nhắn mẫu sau lần gặp đầu.

In an office kitchenette, close-up of hands of a middle-aged Vietnamese woman in a pink striped shirt setting a fruit plate on an office kitchenette counter as coworkers reach in, warm afternoon light

Chuyển ngành mà không quen ai trong nghề, cách nhanh nhất là nói thẳng mình là người mới đến từ ngành nào, mang theo một câu hỏi cụ thể chứ không xin "lời khuyên chung", và bắt đầu từ những người ở sát mình nhất: đồng nghiệp làm lâu, nhà cung cấp, khách hàng cũ của công ty, rồi mới tới người ngoài. Người trong nghề sẵn lòng chỉ người mới khi thấy người đó đã tự học trước và biết mình cần gì.

Ví dụ giả định trong bài: chị B làm bán hàng ngành mỹ phẩm tám năm, chuyển sang làm kinh doanh cho công ty X bán bao bì cho nhà máy thực phẩm. Ngành mới khác hẳn: khách là phòng mua hàng nhà máy, chu kỳ bán dài, thuật ngữ lạ. Chị không quen một ai trong nghề.

Vì sao người chuyển ngành thấy khó mở lời hơn người mới đi làm

Sinh viên mới ra trường hỏi gì người ta cũng thông cảm. Người đã đi làm mười năm, sang ngành mới, lại ngại: sợ hỏi câu ngây ngô bị coi thường, sợ người ta nghĩ "từng ấy tuổi mà chưa biết cái này". Nên nhiều người chọn im lặng tự mò, mất nửa năm mới hiểu thứ mà một buổi cà phê với người trong nghề nói rõ được trong một tiếng.

Phía người trong nghề nghĩ khác. Phần lớn họ không ngại chỉ, chỉ ngại hai kiểu: người hỏi mà chưa tự tìm hiểu gì, và người vừa quen đã nhờ giới thiệu khách hay xin việc. Còn người chuyển ngành mang theo kinh nghiệm từ ngành khác lại thường được quý, vì họ kể được những thứ người trong nghề chưa thấy. Chị B biết cách chăm khách lẻ, cách làm chương trình khuyến mãi theo mùa, đó là thứ người bán bao bì ít khi biết.

Vì vậy câu hỏi không phải là "làm sao cho người ta khỏi biết mình mới", mà là "nói mình mới thế nào để người ta muốn chỉ". Thừa nhận sớm, kèm một điều mình mang theo được, là cách nói có lợi nhất.

Bắt đầu từ vòng gần nhất, rồi đi ra xa

Vòng một: người làm lâu trong chính công ty mình. Không nhất thiết là sếp. Người giao hàng lâu năm, chị kế toán theo dõi công nợ khách, anh kỹ thuật hay xuống nhà máy khách, mỗi người biết một mảng nghề mà sách không có. Hỏi họ xin mười lăm phút trong giờ nghỉ, mời một ly nước, hỏi đúng một chủ đề.

Vòng hai: nhà cung cấp và đối tác của công ty. Người bán nguyên liệu cho công ty bạn biết rất rõ thị trường, họ gặp nhiều công ty cùng ngành. Khi họ đến làm việc, bạn xin ngồi cùng, sau buổi làm việc hỏi thêm vài câu về ngành. Đa số họ vui vẻ, vì quen bạn là có lợi cho họ.

Vòng ba: khách hàng cũ, đã ngừng mua hoặc mua đều. Không đến để chào hàng. Đến để hỏi họ chọn nhà cung cấp thế nào, lo gì nhất. Câu chuyện kiểu này dạy bạn về nghề nhanh hơn mọi khoá học, miễn là bạn nói rõ từ đầu là mình đến để hiểu chứ không bán.

Vòng bốn: người cùng nghề ở ngoài. Hội thảo ngành, hội chợ chuyên ngành, nhóm nghề trên Facebook, người cùng ngành trên LinkedIn. Đi vòng này sau cùng, khi đã nói được vài câu bằng ngôn ngữ của ngành, người ta sẽ nói chuyện với bạn như với người trong nghề chứ không như với người ngoài.

Giới thiệu mình là người mới cho đúng cách

Câu giới thiệu của người chuyển ngành nên có ba phần: mình từ đâu sang, mình đang làm gì ở đây, mình mang theo được gì. Ví dụ: "Em là B, trước làm bán hàng mỹ phẩm tám năm, giờ chuyển sang làm kinh doanh bao bì ở công ty X được hai tháng. Bên bao bì em còn mới, nhưng chuyện chăm khách và làm chương trình theo mùa thì em quen." Ba câu, không cần nhiều hơn.

Khi bị hỏi lại "Sao lại chuyển ngành?", đừng kể lý do dài, nhất là lý do tiêu cực về chỗ cũ. Trả lời gọn: "Em muốn làm bán hàng cho doanh nghiệp, chu kỳ dài hơn nhưng giữ khách lâu hơn. Anh vào nghề bao bì từ đầu hay cũng từ ngành khác sang?" Câu hỏi ngược lại thường mở ra câu chuyện, vì khá nhiều người trong nghề cũng từng rẽ ngang.

Khi gặp ở hội thảo ngành, có người hỏi "Bên chị làm loại bao bì gì?" mà bạn chưa nắm chắc, nói thật: "Bên em làm túi màng ghép cho thực phẩm khô, em mới vào nên mấy chi tiết kỹ thuật em còn phải hỏi anh kỹ thuật bên em, anh muốn em gửi thông tin sau không?" Nói thật một lần đỡ hơn nói liều rồi sai, người trong nghề nghe một câu là biết.

Câu hỏi nên mang theo khi gặp người trong nghề

Câu hỏi tốt là câu chỉ người làm lâu mới trả lời được, và trả lời trong năm phút. Mang theo ba câu, viết sẵn vào điện thoại.

  • Người mới vào nghề này hay sai chỗ nào nhất trong năm đầu?
  • Có thuật ngữ nào người ngoài hay hiểu nhầm, khiến khách thấy mình non?
  • Trong một năm, tháng nào là mùa bận của ngành, tháng nào khách dễ tiếp chuyện?
  • Nếu chỉ được đọc hoặc theo dõi một nguồn để hiểu ngành, anh chị sẽ chọn loại nguồn nào?
  • Anh chị nghĩ người từ ngành bán lẻ sang thì mang được gì, thiếu gì?

Câu không nên hỏi trong lần đầu: lương ngành này bao nhiêu, anh chị có biết chỗ nào đang tuyển không, anh chị giới thiệu khách cho em được không. Mấy câu này không sai, nhưng đặt ở lần đầu làm người kia thấy cuộc gặp là để lấy chứ không để học. Đợi đến khi đã quen, đã có qua có lại.

Một mẹo nhỏ của người hay đi gặp: trước buổi gặp, đọc lại những gì người kia từng chia sẻ công khai, bài viết trong nhóm nghề, bài trên LinkedIn, để không hỏi lại điều họ đã viết rất rõ. Hỏi tiếp từ chỗ họ đã viết thì khác: "Hôm trước anh có viết khách nhà máy hay ép tiến độ cuối năm, vậy tháng mười là đã muộn để chào khách mới chưa anh?" Người được hỏi kiểu đó biết bạn đã chịu khó tìm hiểu.

Mang cái của ngành cũ sang để có qua có lại

Người chuyển ngành hay quên rằng mình không đến tay không. Tám năm bán mỹ phẩm cho chị B một vốn mà người bán bao bì ít có: biết người tiêu dùng cuối cùng chọn sản phẩm thế nào, biết vì sao một chiếc hộp đẹp bán chạy hơn chiếc hộp rẻ. Khách của chị bây giờ là nhà máy thực phẩm, mà nhà máy cũng đang lo bán hàng cho người tiêu dùng. Chỗ giao nhau đó là thứ chị đem ra trao đổi được.

Cách dùng cụ thể: khi một người trong nghề chỉ bạn một điều, bạn đáp lại bằng một điều từ ngành cũ có liên quan. Ví dụ: "Anh nói khách hay đổi mẫu in sát ngày, bên mỹ phẩm hồi trước cũng vậy, bọn em thường chốt mẫu theo mùa từ ba tháng trước, có khi bên bao bì gợi ý khách làm vậy được không anh?" Câu này biến buổi hỏi thành buổi trao đổi. Người kia thấy họ cũng nhận được gì đó, lần sau sẵn lòng gặp lại.

Đừng đi quá đà thành dạy lại người trong nghề. Mỗi buổi một ý là đủ, nói dưới dạng câu hỏi chứ không phải lời khẳng định. Người làm lâu một ngành rất nhạy với kiểu người mới đến chưa được ba tháng đã muốn sửa mọi thứ. Nói như người đang học và mang theo một góc nhìn khác, chứ không như người đến để chỉ cho họ cách làm.

Nói dở và nói được khi nhắn tin làm quen người trong ngành

Tin nhắn đầu tiên quyết định người kia có trả lời hay không. Nhắn lúc giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều ngày thường, dài không quá năm dòng.

Nói dởNói được
"Chào anh, em mới vào ngành, anh cho em xin ít kinh nghiệm.""Chào anh A, em là B, mới chuyển sang làm kinh doanh bao bì ở công ty X. Em đọc bài anh viết về màng ghép trong nhóm nghề, có một chỗ em chưa hiểu, anh cho em hỏi một câu được không ạ?"
"Anh có thời gian cà phê không?""Nếu anh tiện, em xin hai mươi phút cà phê gần chỗ anh làm, tuần sau hoặc tuần sau nữa, em mời ạ."
Gửi kèm hồ sơ năng lực công ty ngay tin đầuKhông gửi gì kèm theo, chỉ nói mình là ai và hỏi gì
Nhắn lại sau một ngày vì chưa thấy trả lờiĐợi năm đến bảy ngày, nhắn lại một lần, ngắn hơn lần đầu

Sau buổi gặp, trong ngày, nhắn cảm ơn có nhắc một điều cụ thể đã học: "Cảm ơn anh A chiều nay. Cái ý anh nói khách nhà máy sợ nhất là giao trễ chứ không phải giá, em ghi lại rồi. Khi nào em làm được gì từ ý đó em báo anh." Một tháng sau báo lại thật, người kia sẽ nhớ bạn là người làm theo, không phải người chỉ đi hỏi.

Mốc tự kiểm và việc làm tiếp

Sau tuần đầu ở ngành mới, bạn nên có một danh sách khoảng mười người: ba người trong công ty, hai người phía nhà cung cấp, ba khách hàng, hai người ngoài. Không cần quen hết ngay, chỉ cần biết tên và biết họ giỏi gì. Danh sách này để trong ghi chú điện thoại, mỗi người một dòng.

Sau một tháng, bạn đã có ít nhất ba buổi nói chuyện thật, mỗi buổi rút ra được một điều ghi lại chưa? Nếu chưa, có thể bạn đang chờ có cơ hội thay vì tạo ra lý do. Lý do đơn giản nhất là một câu hỏi cụ thể về một việc bạn đang làm dở.

Sau ba tháng, thử tự kiểm bằng một câu: khi gặp người cùng ngành ở hội thảo, bạn có giới thiệu mình mà không cần nói "em mới" không? Đến lúc đó, bạn đã chuyển từ người cần chỉ sang người có thể trao đổi. Cũng là lúc nên nghĩ ngược lại: mình giúp được ai, có ai cũng đang chuyển sang ngành này giống mình ba tháng trước không. Chỉ lại cho người sau là cách giữ quen biết bền nhất.

Câu hỏi thường gặp

Chuyển ngành có nên nói ngay mình là người mới không?

Nên nói ngay từ đầu, kèm theo việc mình đã làm ở ngành cũ và điều mình mang sang được. Giấu đi rồi bị lộ qua một câu hỏi kỹ thuật thì khó gỡ hơn nhiều so với nói thật từ đầu.

Không quen ai trong ngành mới thì bắt đầu từ ai?

Bắt đầu từ người làm lâu trong chính công ty mình, rồi đến nhà cung cấp, khách hàng, sau cùng mới là người ngoài. Vòng gần dễ gặp, dễ hỏi và giúp bạn học thuật ngữ trước khi ra ngoài gặp người cùng nghề.

Nhắn tin làm quen người cùng ngành chưa gặp có bị coi là phiền không?

Không phiền nếu tin ngắn, nói rõ mình là ai, biết đến họ qua đâu và hỏi đúng một câu cụ thể. Phiền là khi tin nhắn mơ hồ, xin kinh nghiệm chung chung hoặc gửi kèm chào hàng ngay lần đầu.

Có nên nhờ người trong nghề giới thiệu khách ngay khi mới quen không?

Không nên trong vài lần gặp đầu. Người kia cần thấy bạn làm việc thế nào trước khi đặt tên tuổi của họ vào một lời giới thiệu. Khi đã quen và đã có qua có lại, lời nhờ mới tự nhiên.

Gặp người trong nghề nên mời cà phê thế nào cho phải?

Người xin gặp thì mời, chọn quán gần chỗ người kia làm, giữ đúng thời gian đã xin. Nếu người kia nhất quyết trả thì cảm ơn và để lần sau mời lại, không cần giằng co.

Bao lâu thì người chuyển ngành có thể tự tin nói chuyện với người cùng nghề?

Thường khoảng ba tháng nếu chịu hỏi và ghi chép đều. Mốc dễ nhận ra là khi bạn giới thiệu mình mà không cần thêm chữ mới, và người khác bắt đầu hỏi lại bạn những chuyện bên ngành cũ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138