Giới thiệu bản thân 30 giây ở sự kiện chỉ cần ba câu: bạn tên gì và làm việc gì cho ai, một chuyện cụ thể bạn đang làm dạo này, và một câu hỏi trả lượt lại cho người kia. Ba mươi giây là chừng sáu mươi đến tám mươi tiếng nói ở nhịp bình thường, đủ để người nghe nhớ một ý, không đủ để kể hồ sơ năng lực, và cũng không nên.
Bài này dành cho lúc ai đó hỏi "Anh làm gì?", "Chị bên nào?" trong giờ giải lao, ở bàn tiệc đứng hay khi được người quen giới thiệu. Dưới đây là khung ba câu, mẫu cho năm kiểu người hay đi sự kiện, cách đổi câu theo người nghe, và cách luyện trước để khỏi vấp.
Vì sao câu "Anh làm gì?" lại làm nhiều người lúng túng
Anh C là kỹ sư bảo trì ở một nhà máy chế biến gỗ, lần đầu được cử đi hội thảo về máy móc ngành gỗ. Giờ giải lao, đứng cạnh cửa kính phòng hội thảo, một người lạ quay sang hỏi: "Anh bên nào đấy?". Anh C nói tên công ty, rồi kể chức danh dài một hơi, rồi im. Người kia gật, "À vâng", và câu chuyện dừng ở đó. Không ai sai, chỉ là câu trả lời không để lại gì cho người nghe bám vào.
Có hai kiểu trả lời hay gặp. Kiểu thứ nhất quá ngắn: tên công ty và chức danh, nghe như đọc danh thiếp. Kiểu thứ hai quá dài: kể từ năm thành lập công ty, sản phẩm chủ lực, tới khách hàng lớn. Người nghe ở sự kiện thì đang cầm ly nước, đang để ý xung quanh, đang nghĩ xem nên nói chuyện bao lâu. Họ cần một thứ dễ nhớ và một lối để nói tiếp, không cần nghe toàn bộ.
Người làm tổ chức sự kiện ngành lâu năm hay để ý một điều: những người được nhớ tên sau buổi gặp thường không phải người giới thiệu hay nhất, mà là người nói một chi tiết cụ thể, kiểu "dạo này đang đau đầu vì máy cưa hay kẹt dăm". Chi tiết đó cho người nghe một chỗ để hỏi tiếp, hoặc để nhắc lại khi gặp lần sau.
Khung ba câu, mỗi câu làm một việc
Câu một: tên và việc bạn làm cho ai. Nói việc bằng động từ, không nói chức danh. Thay vì "Em là chuyên viên phát triển kinh doanh", nói "Em là D, em đi tìm khách cho bên em, một xưởng làm thùng carton ở phía nam thành phố." Người nghe hình dung được ngay bạn làm gì cả ngày.
Câu hai: một chuyện cụ thể dạo này. Đây là câu làm bạn khác người khác. "Dạo này em đang chạy theo mấy shop bán hàng trên mạng, họ cần thùng nhỏ số lượng ít mà đổi mẫu liên tục." Chuyện càng cụ thể càng dễ nhớ, và càng dễ để người kia nói "À, bên anh cũng gặp chuyện đó".
Câu ba: trả lượt. Kết bằng câu hỏi về người kia, gắn với chuyện bạn vừa nói nếu được: "Còn anh, bên anh có hay phải đổi mẫu thùng không?" Câu hỏi trả lượt là thứ biến một lời tự giới thiệu thành cuộc nói chuyện.
Thứ không cần nói. Năm thành lập, quy mô nhân sự, danh sách khách lớn, giải thưởng. Nếu người kia quan tâm, họ sẽ hỏi. Cũng không cần nói "Em rất vui được làm quen" ngay câu đầu, nói câu đó lúc chào về mới đúng chỗ.
Mẫu cho từng kiểu người hay đi sự kiện
Mỗi mẫu dưới đây đọc ở nhịp bình thường mất khoảng hai mươi lăm đến ba mươi lăm giây. Đây là ví dụ giả định, bạn thay chi tiết của mình vào.
| Ai | Mẫu ba câu |
|---|---|
| Nhân viên kinh doanh | "Em là D, em lo khách hàng cho một xưởng làm nhãn dán. Tuần này em đang gỡ một đơn bị lệch màu cho khách làm mỹ phẩm, cả tuần chỉ nhìn bảng màu. Anh làm mảng nào ạ?" |
| Kỹ sư | "Em là C, kỹ sư bảo trì ở một nhà máy chế biến gỗ. Dạo này em đang tìm cách cho máy cưa bớt kẹt dăm vào mùa ẩm. Phiên sáng nay có nhắc chuyện đó, anh có nghe không?" |
| Chủ cửa hàng nhỏ | "Chị là E, chị có một tiệm bán đồ gốm ở phường gần chợ. Chị đi hội thảo này để tìm chỗ đặt hộp đựng quà cho dịp cuối năm. Em làm bên bao bì hay bên bán lẻ?" |
| Người làm tự do | "Mình là G, mình làm dịch tài liệu kỹ thuật cho mấy xưởng cơ khí. Tháng này mình đang làm bộ hướng dẫn vận hành máy ép. Bạn làm ở xưởng hay ở văn phòng?" |
| Sinh viên năm cuối | "Em là H, sinh viên năm cuối ngành logistics. Em đang làm đề tài về kho lạnh nên xin đi nghe hội thảo này. Chị làm kho hay làm vận tải ạ?" |
Để ý câu hai trong mỗi mẫu đều có một thứ nhìn thấy được: một đơn hàng, một cái máy, một dịp bán hàng, một bộ tài liệu, một đề tài. Đó là phần người nghe nhớ. Sinh viên và người làm tự do hay ngại vì "chưa có gì để kể", nhưng chính việc đang làm dạo này là đủ, không cần thành tích.
Đổi câu theo người nghe và theo chỗ đứng
Cùng một bạn, nhưng nói với người cùng nghề khác với nói với người ngoài nghề. Người cùng nghề cần chi tiết chuyên môn: "Em lo bảo trì dây chuyền cưa, máy đời cũ." Người ngoài nghề cần hình ảnh dễ hiểu: "Em là người sửa máy khi nhà máy gỗ dừng chạy, càng ít bị gọi càng tốt." Câu thứ hai hay làm người nghe cười, và một tiếng cười là đủ để câu chuyện đi tiếp.
Chỗ đứng cũng đổi độ dài. Ở hàng chờ cà phê, hai câu là đủ, vì người kia chỉ có một phút. Ở bàn tiệc đứng buổi tối, bạn được nói đủ ba câu và kể thêm khi được hỏi. Khi được người quen giới thiệu, người đó thường đã nói hộ câu một, bạn chỉ cần nói câu hai và câu ba: "Vâng, chị A nói đúng ạ, dạo này em đang lo chuyện máy cưa kẹt dăm. Anh làm bên máy hay bên vật tư ạ?"
Khi sự kiện có phần tự giới thiệu trước cả phòng, mỗi người nửa phút, thì bỏ câu ba, thay bằng một câu nói rõ bạn muốn gặp ai: "Ai đang dùng máy cưa đời cũ, giờ giải lao em xin mười phút nói chuyện." Câu này giúp người phù hợp tự tìm tới, đỡ cho bạn phải đi tìm.
Nói dở và nói được khi tự giới thiệu
Mấy câu bên trái nghe quen vì rất nhiều người nói. Chúng không sai, nhưng người nghe quên ngay sau khi quay đi.
- Dở: "Em làm sales." Được: "Em đi tìm khách cho một xưởng nhãn dán, đang theo mấy hãng mỹ phẩm nhỏ."
- Dở: "Công ty em thành lập năm..., có ... nhân viên, chuyên cung cấp giải pháp toàn diện." Được: "Bên em làm thùng carton, đơn nhỏ cũng nhận."
- Dở: "Em chỉ là nhân viên quèn thôi ạ." Được: nói thẳng việc mình làm, không hạ mình, không khoe.
- Dở: "Em làm tự do, linh tinh nhiều thứ." Được: chọn một việc chính đang làm tháng này để nói, các việc khác để người kia hỏi.
- Dở: nói hết rồi đứng im chờ. Được: kết bằng một câu hỏi về người kia.
Một lỗi nữa là dùng tiếng Anh hoặc từ chuyên ngành dày đặc với người không cùng nghề. Người nghe không hỏi lại vì ngại, rồi gật cho qua. Nếu thấy người kia gật mà không hỏi gì, đó là lúc nói lại bằng lời thường.
Khi người kia hỏi thêm: kể tiếp bao nhiêu là vừa
Ba câu chỉ là cửa. Nếu người nghe hỏi tiếp, ví dụ "Máy cưa kẹt dăm là sao em?", đó là lúc bạn được kể thêm, nhưng vẫn theo nhịp ngắn: trả lời trong ba bốn câu, rồi dừng để xem họ còn muốn nghe không. Người làm kinh doanh lâu năm gọi đây là kể theo từng lớp: mỗi lần người kia hỏi thì bóc thêm một lớp, không bóc hết một lần.
Kể theo lớp có lợi ở chỗ người nghe tự chọn độ sâu. Người chỉ hỏi cho lịch sự sẽ dừng ở lớp một, bạn không làm phiền ai. Người thật sự quan tâm sẽ hỏi lớp hai, lớp ba, và tới lúc đó cả hai đều biết đây là một cuộc nói chuyện đáng giữ. Lúc đó mới là lúc xin kết nối: "Chuyện này dài, anh cho em xin Zalo, tối em gửi anh mấy hình máy em đang xử lý."
Có một kiểu hỏi lại cần cẩn thận: người kia hỏi về giá, về khách hàng của bạn, hay về chuyện nội bộ công ty. Ở sự kiện công khai, những chuyện này không nói chi tiết. Trả lời nhẹ mà không né: "Giá thì tuỳ đơn lắm anh, anh cần thì em gửi riêng cho anh một bảng tham khảo." Còn tên khách hàng thì không nhắc, kể cả khách lớn. Người nghe giỏi sẽ để ý chuyện này, và họ tin bạn hơn vì bạn biết giữ chuyện của khách.
Ngược lại, nếu sau ba câu mà người kia chỉ gật rồi tự kể chuyện của họ, cứ để họ kể. Phần giới thiệu của bạn đã xong việc của nó là mở cửa, không cần chen lại để nói nốt.
Luyện trước buổi sự kiện, mười lăm phút là đủ
Không cần học thuộc như đọc bài. Mục tiêu là có sẵn ba ý trong đầu để lúc hồi hộp không bị trôi. Làm theo thứ tự:
- Viết ra ba câu theo khung, mỗi câu không quá hai dòng. Gạch bỏ mọi chức danh và từ "chuyên", "giải pháp", "hàng đầu".
- Đọc thành tiếng, bấm giờ trên điện thoại. Quá bốn mươi giây thì cắt câu hai.
- Viết hai bản cho câu một: một bản cho người cùng nghề, một bản cho người ngoài nghề.
- Chuẩn bị sẵn ba chuyện cụ thể cho câu hai, để mỗi người nghe một chuyện khác, đỡ cho bạn cảm giác lặp như máy.
- Nói thử với một người thân hoặc đồng nghiệp, hỏi họ nhớ được gì sau khi nghe. Nếu họ chỉ nhớ tên công ty, câu hai chưa đủ cụ thể.
Sau buổi sự kiện, tự kiểm: trong những người đã nghe bạn giới thiệu, có ai hỏi tiếp một câu về chuyện ở câu hai không. Nếu có, khung đã chạy. Nếu không ai hỏi, lần sau đổi chuyện cụ thể hơn. Sau ba bốn buổi, bạn sẽ có một bản tự giới thiệu nói ra mà không phải nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Giới thiệu bản thân 30 giây gồm những ý nào?
Gồm ba ý: tên và việc bạn làm cho ai, một chuyện cụ thể bạn đang làm dạo này, và một câu hỏi trả lượt cho người nghe. Không cần kể năm thành lập công ty, quy mô hay khách hàng lớn. Người nghe muốn biết thêm thì sẽ hỏi.
Có nên nói chức danh khi tự giới thiệu ở sự kiện không?
Nói cũng được nếu chức danh dễ hiểu, nhưng nên ưu tiên nói việc bạn làm bằng động từ. Chức danh như chuyên viên phát triển kinh doanh không cho người nghe hình dung gì. Câu kiểu đi tìm khách cho một xưởng thùng carton dễ nhớ hơn nhiều.
Sinh viên chưa đi làm thì giới thiệu bản thân thế nào?
Nói ngành học, đề tài hoặc việc bạn đang tìm hiểu, và lý do đi sự kiện này. Ví dụ đang làm đề tài về kho lạnh nên xin đi nghe hội thảo. Đó là chuyện cụ thể, đủ để người đi làm hỏi tiếp và nhiều khi họ sẵn lòng kể kinh nghiệm.
Người làm tự do nhiều việc thì nên giới thiệu việc nào?
Chọn một việc chính phù hợp với sự kiện đang dự và nói chuyện cụ thể đang làm trong tháng. Kể hết các việc cùng lúc làm người nghe không nhớ được gì. Nếu họ quan tâm, các việc khác sẽ được hỏi tới.
Làm sao để không bị run hay quên khi tự giới thiệu?
Viết sẵn ba câu, đọc thành tiếng vài lần và bấm giờ, nhưng đừng học thuộc từng chữ. Khi đã có ba ý trong đầu, lúc hồi hộp bạn vẫn bám được. Nếu lỡ quên, cứ nói câu hỏi trả lượt, người kia sẽ nói và bạn có thời gian lấy lại nhịp.
Khi được người quen giới thiệu thì mình nói gì tiếp?
Người giới thiệu thường đã nói tên và nơi bạn làm, nên bạn chỉ cần xác nhận ngắn, nói một chuyện cụ thể dạo này và hỏi lại người kia. Đừng nhắc lại toàn bộ những gì người quen vừa nói. Nhớ cảm ơn người giới thiệu bằng ánh mắt hoặc một câu ngắn.