Giữ mối với khách hàng cũ mà không chào hàng nghĩa là mỗi lần liên lạc đều có một lý do vì khách, như hỏi món họ mua còn dùng tốt không, nhắc một việc bảo dưỡng có lợi cho họ, chúc mừng tin vui, gửi một thông tin hữu ích hay giới thiệu khách cho chính họ; chỉ nói về sản phẩm mới khi khách hỏi hoặc khi nó thật sự giải quyết đúng chuyện họ từng than. Khách cũ không ghét người bán; họ ghét cảm giác mỗi tin nhắn là một tờ quảng cáo.
Bài này dành cho người bán hàng, chủ shop, người làm dịch vụ tự do có một danh sách khách đã mua từ vài tháng tới vài năm trước. Bạn muốn giữ liên lạc, vì khách cũ là người hiểu bạn nhất và hay giới thiệu thêm khách, nhưng mỗi lần định nhắn lại thấy tin nào cũng giống chào hàng. Phần dưới chỉ cách làm cụ thể.
Tình huống: khách mua xong, rồi mối quan hệ chỉ còn tin khuyến mãi
Chị P làm bán hệ thống lọc nước cho văn phòng và cửa hàng ăn uống được sáu năm. Năm ngoái chị bán cho anh Q, chủ một quán cơm văn phòng, một bộ lọc. Lúc lắp đặt hai người nói chuyện vui, anh Q kể đang tính mở thêm quán thứ hai. Sau đó chị P chỉ nhắn anh Q hai lần, cả hai lần đều là tin khuyến mãi gửi chung cho danh sách khách. Anh Q đọc, không trả lời. Tuần này chị thấy anh Q đăng tin quán thứ hai sắp mở, chị biết anh có thể cần thêm một bộ lọc, nhưng cũng biết nếu nhắn lúc này thì giống đang rình đơn.
Đây là vòng luẩn quẩn của rất nhiều người bán: không liên lạc lúc bình thường, nên lúc nào liên lạc cũng là lúc có lợi cho mình. Khách nhận ra, và tự động xếp tin của bạn vào ngăn quảng cáo. Đến lúc họ cần mua thật, họ có khi đi tìm người khác vì không muốn mở lại cuộc trò chuyện với người chỉ toàn gửi giá.
Cũng phải nói cho công bằng: khách cũ không chờ bạn nhắn. Họ có việc của họ, có hàng chục người bán khác nhắn tới mỗi tuần. Muốn tin của mình được mở ra, bạn phải là người mà tin nhắn có ích nhiều hơn là làm phiền. Điều đó xây dần qua từng lần liên lạc nhỏ, không có cách tắt.
Người bán hàng lâu năm thường nói: khách cũ là tài sản, nhưng là tài sản dễ mất giá nhất nếu chỉ khai thác mà không chăm. Chăm ở đây không phải tặng quà hay giảm giá, mà là xuất hiện đúng lúc với thứ khách cần.
Khách cũ đang nghĩ gì khi thấy tên bạn hiện lên
Họ đoán trước nội dung. Sau hai ba tin khuyến mãi, khách đọc tên bạn là đoán ngay "lại bán gì đây". Muốn đổi điều đó, ít nhất ba bốn lần liên lạc liền phải không có chữ nào về bán hàng.
Họ nhớ trải nghiệm sau bán hơn lúc mua. Khách quên giá rất nhanh, nhưng nhớ rất lâu chuyện lần máy hỏng bạn đến sửa nhanh hay để họ chờ một tuần. Lần liên lạc đáng giá nhất là lần liên quan tới món họ đã mua.
Họ ngại bị nhắn dồn nếu trả lời. Nhiều khách không trả lời tin hỏi thăm vì sợ trả lời một câu là sẽ nhận thêm năm tin chào hàng. Tin nhắn có câu "anh không cần trả lời" giúp họ nhẹ lòng.
Họ sẵn lòng giới thiệu, nếu bạn cho họ lý do. Khách hài lòng thường muốn giới thiệu, nhưng quên. Một lần liên lạc tử tế đúng lúc nhắc họ nhớ bạn khi có người hỏi.
Lý do liên lạc vì khách, không phải vì mình
Mỗi lần nhắn khách cũ, chọn một trong các lý do dưới đây. Nếu không có lý do nào, chưa cần nhắn:
- Hỏi món đã mua còn dùng tốt không, sau ba tháng, sáu tháng, một năm.
- Nhắc lịch bảo dưỡng, thay lõi, kiểm tra định kỳ có lợi cho họ, kèm cách tự làm nếu được.
- Gửi một mẹo dùng món đó tốt hơn mà nhiều khách không biết.
- Báo một thay đổi trong ngành ảnh hưởng tới họ, như quy định mới về vệ sinh an toàn mà họ cần để ý.
- Chúc mừng tin vui: mở chi nhánh, kỷ niệm năm thành lập, được khách khen.
- Giới thiệu khách cho họ: bạn biết ai cần dịch vụ của họ thì giới thiệu, đó là món quà khách cũ nhớ lâu nhất.
- Ghé thăm khi đi ngang, không mang theo bảng giá.
Nhìn lại danh sách, sáu trên bảy lý do không bán gì. Đó là tỉ lệ người giữ khách giỏi hay đi theo, và cũng là lý do khi họ nói về sản phẩm thì khách chịu nghe. Một mẹo nhỏ nữa: ghi lại trong sổ khách lý do đã dùng ở lần trước, để lần sau chọn lý do khác, tránh tháng nào cũng chỉ hỏi "máy còn tốt không".
Tin nhắn mẫu cho khách cũ
Hỏi thăm món đã mua, sáu tháng sau lắp đặt: "Anh Q ơi, em là P bên lọc nước, lắp cho quán mình hồi tháng 3. Nửa năm rồi, nước còn trong không anh? Mùa này nước máy hay đục, nếu thấy chảy yếu thì anh xoay van xả ở dưới chừng mười giây là được, không cần gọi thợ. Anh không cần trả lời đâu ạ." Tin này cho khách một mẹo dùng được ngay.
Khi khách có tin vui, như anh Q sắp mở quán thứ hai: "Chúc mừng anh Q sắp có quán thứ hai nhé. Hồi lắp máy anh kể dự tính này, giờ thành thật rồi. Tuần khai trương em ghé ăn trưa ủng hộ anh." Không nhắc tới bộ lọc. Nếu anh Q cần, anh sẽ tự hỏi, vì chị P vừa nhắc anh nhớ chị là ai.
Khi giới thiệu khách cho khách: "Anh Q ơi, công ty bạn em ở toà nhà gần quán anh đang tìm chỗ đặt cơm trưa cho hai chục người, em gửi số anh cho chị ấy rồi nhé. Chị tên R, phụ trách hành chính." Trước khi gửi số, hỏi ý anh Q một câu nếu chưa chắc anh muốn.
Dịp cuối năm, viết riêng một câu thay vì dán lời chúc chung: "Anh Q ơi, năm nay quán mình mở thêm chi nhánh, chắc anh vất vả lắm. Chúc anh Tết nghỉ được vài ngày cho khoẻ."
Ghé thăm khách cũ: khi nào, mang gì, nói gì
Ghé thăm khách cũ hợp nhất khi họ có dịp mới, như mở chi nhánh, chuyển địa điểm, khai trương lại sau sửa sang. Ghé trong vài tuần đầu, vào giờ vắng khách, ở chừng mười lăm phút. Mang một món nhỏ như chậu cây để quầy, giá trị vừa phải, ví dụ giả định khoảng hai trăm nghìn, và không mang theo tờ rơi hay bảng giá.
Nói chuyện về họ trước: cửa hàng mới thế nào, khách có quen chưa, chỗ mới có gì khác chỗ cũ. Nếu bạn bán thứ liên quan, nhìn quanh mà thấy một vấn đề, như vòi nước chảy yếu, dây điện đi lộn xộn, đừng góp ý ngay trước mặt nhân viên của họ. Đợi lúc chỉ có hai người, hỏi nhẹ: "Em thấy vòi bên trong chảy hơi yếu, anh có muốn em kiểm giúp lúc nào rảnh không, không mất gì đâu."
Câu chào về: "Em về để anh lo khách, hôm nào khai trương chính thức em dẫn mấy bạn văn phòng qua ăn." Rồi làm thật điều đó. Một lần dẫn khách tới cho khách cũ của mình đáng giá hơn mười tin nhắn chúc mừng. Nếu hôm đó khách đang bận, chủ quán chỉ kịp chào một câu, đừng phật ý; để quà ở quầy, nhắn một tin ngắn sau khi về là đủ, khách sẽ nhớ bạn là người biết ý.
Chào hàng trá hình và hỏi thăm thật
Khách phân biệt hai loại này rất nhanh, nhiều khi chỉ qua câu đầu.
| Chào hàng trá hình | Hỏi thăm thật |
|---|---|
| "Dạo này anh khoẻ không? Bên em vừa có mẫu mới…" | "Máy anh dùng nửa năm rồi, còn ổn không anh?" |
| Gửi chung một tin cho cả danh sách khách | Mỗi tin một chi tiết riêng của khách đó |
| Chúc mừng khai trương kèm báo giá thiết bị | Chúc mừng, hẹn ghé ủng hộ, không nhắc sản phẩm |
| "Anh có cần thêm gì không ạ?" mỗi tháng | Nhắc lịch bảo dưỡng đúng hạn, có ích cho khách |
| Biến mất khi khách phàn nàn | Trả lời trong ngày, đến xử lý dù đã hết bảo hành |
Hệ quả của cột bên phải thường đến chậm, vài tháng tới một năm, nhưng đến chắc: khách tự hỏi mua thêm, hoặc giới thiệu người khác kèm câu "chị này làm kỹ lắm". Không ai hứa được điều đó sẽ thành đơn hàng, nhưng khách cũ hài lòng là nguồn giới thiệu ổn định nhất của người bán.
Lịch giữ mối một khách cũ trong năm đầu
Một khung đơn giản để bạn khỏi phải nhớ, ghi vào sổ khách hoặc lịch điện thoại:
- Tuần đầu sau khi bán: hỏi khách dùng đã quen chưa, có thắc mắc gì không.
- Tháng thứ ba: gửi một mẹo dùng hoặc bảo quản, kèm câu "không cần trả lời".
- Tháng thứ sáu: hỏi thăm món đã mua, nhắc bảo dưỡng nếu có.
- Bất cứ lúc nào khách có tin vui: chúc mừng riêng, ghé thăm nếu là cửa hàng mới.
- Dịp cuối năm: một câu chúc viết riêng.
- Tháng thứ mười hai: hỏi thăm tổng thể, và lúc này mới hỏi một câu mở về nhu cầu: "Năm tới bên anh có định mở rộng hay thay đổi gì không, có gì em hỗ trợ được thì anh cứ nói."
Khi khách phàn nàn, mọi lịch đều gác lại: trả lời trong ngày, đến xử lý sớm nhất, kể cả khi lỗi không thuộc phần bạn. Lần xử lý phàn nàn tốt thường là lúc khách quyết định có giữ bạn lâu dài hay không. Tự kiểm sau một năm: đếm số khách cũ từng chủ động nhắn bạn, hỏi mua thêm hoặc giới thiệu người khác. Con số đó cho biết mối khách của bạn còn sống hay chỉ còn trong danh bạ.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên hỏi thăm khách hàng cũ một lần?
Năm đầu sau khi bán nên có bốn đến năm lần liên lạc, theo mốc dùng sản phẩm và theo dịp vui của khách. Từ năm thứ hai, hai ba lần một năm là đủ. Mỗi lần phải có lý do vì khách, không phải vì bạn cần doanh số.
Gửi tin khuyến mãi cho khách cũ có sai không?
Không sai nếu khách đã đồng ý nhận và tin đó thật sự có lợi cho họ. Nhưng nếu khách chỉ nhận toàn tin khuyến mãi từ bạn, họ sẽ bỏ qua mọi tin. Tỉ lệ an toàn là phần lớn liên lạc không phải chào hàng.
Khách cũ không trả lời tin hỏi thăm thì có nên nhắn tiếp không?
Không cần nhắn dồn. Nhiều khách đọc mà không trả lời vì bận hoặc vì tin không cần trả lời. Giữ lịch hỏi thăm thưa theo mốc, và chỉ đổi cách khi khách có dịp mới như mở chi nhánh hay chuyển địa điểm.
Có nên nhờ khách cũ giới thiệu khách mới không?
Được, nhưng chỉ sau khi khách đã dùng hài lòng một thời gian và bạn đã giữ mối tử tế. Nhờ nhẹ một lần, nói rõ kiểu khách bạn hợp, và cảm ơn kể cả khi họ chưa giới thiệu được ai.
Khách cũ chuyển sang mua của bên khác thì nên làm gì?
Không trách, không nói xấu bên kia. Nhắn một câu cảm ơn thời gian đã dùng hàng của bạn và nói nếu cần hỗ trợ món cũ thì vẫn cứ gọi. Nhiều khách quay lại sau vài năm vì nhớ cách bạn cư xử lúc họ rời đi.