Muốn quen đồng nghiệp phòng khác trong tuần đầu, bạn nên làm quen qua việc trước rồi mới qua chuyện phiếm: lần đầu cần hỏi gì thì đến tận bàn, xin hai phút, nói tên mình và việc mình làm trong một câu, hỏi người đó thích nhận yêu cầu qua đâu; còn pantry, thang máy, giờ ăn trưa là chỗ để chào lại và nhắc tên, mỗi lần chỉ nói một hai câu. Người phòng khác không ghét người mới, họ chỉ bận và chưa biết bạn sẽ làm phiền họ nhiều hay ít.
Bài viết cho người vừa vào công ty vài chục đến vài trăm người, phòng mình nhỏ, còn việc lại phải đi qua kho, kinh doanh, nhân sự, kỹ thuật. Ví dụ giả định xuyên suốt: chị B vào làm kế toán công nợ ở công ty X, phòng có năm người, nhưng tuần nào cũng phải đối chiếu với phòng kinh doanh và kho.
Người phòng khác đang nghĩ gì khi thấy một gương mặt mới
Trong tuần đầu, với người phòng khác bạn chỉ là "người mới bên kế toán" hay "bạn mới bên kỹ thuật", chưa có tên. Họ có việc của họ, có hạn chót của họ, và kinh nghiệm cho họ biết người mới thường đến kèm một chuỗi câu hỏi. Nên khi bạn bước đến bàn, câu đầu tiên họ nghĩ trong đầu thường là "lại cần gì đây, mất bao lâu". Đó không phải thái độ với bạn, đó là phản xạ của người đang bận.
Cái khó của người mới nằm ở chỗ khác: phòng mình thì đã được giới thiệu, có người chỉ chỗ ngồi, còn phòng khác thì không ai dắt đi. Nhiều công ty có buổi giới thiệu nhân viên mới, nhưng thường chỉ là một dòng tin trong nhóm chung, mọi người thả một biểu tượng rồi quên. Đến lúc cần hỏi việc thật, bạn đứng trước một người mình không biết tên, và họ cũng không biết bạn là ai.
Người từng chuyển việc nhiều lần hay nói một ý: tuần đầu không cần quen nhiều, chỉ cần mỗi phòng có một người nhớ tên mình và biết mình làm gì. Từ người đó, mọi việc sau đều dễ hơn, vì họ sẽ chỉ bạn nên hỏi ai, và khi người khác hỏi "bạn mới bên kế toán là ai" thì đã có người trả lời được.
Năm chỗ gặp người phòng khác trong tuần đầu, theo thứ tự nên dùng
Mỗi chỗ có một kiểu nói riêng. Đừng dùng chỗ này cho việc của chỗ kia, ví dụ hỏi việc dài ở thang máy hay kể chuyện nhà ở bàn làm việc của người ta.
- Buổi giới thiệu hoặc tin nhắn chào trong nhóm chung. Nếu được tự viết lời chào, viết ba dòng: tên, phòng, việc mình sẽ làm cùng ai. Thêm một câu mời hỏi. Đừng viết một đoạn tiểu sử, không ai đọc hết.
- Lần đầu đến hỏi việc. Đây là chỗ quan trọng nhất, vì người kia sẽ nhớ bạn qua lần này. Chọn lúc giữa buổi sáng, khoảng chín rưỡi đến mười giờ, khi người ta đã xử lý xong việc đầu ngày mà chưa vội đi ăn. Tránh đầu giờ sáng thứ Hai và cuối giờ chiều.
- Pantry, góc pha cà phê. Chỗ này để chào lại người đã gặp, hoặc hỏi một câu nhỏ về chính cái pantry: máy nước nào nóng, ly nào dùng chung. Câu hỏi nhỏ mở được câu chuyện mà không ai thấy bị giữ lại.
- Thang máy, cửa ra vào, chỗ gửi xe. Chỉ chào và nhắc tên. Đi chung một đoạn thì hỏi một câu về việc chung, ví dụ giờ chốt sổ hay lịch họp cuối tháng.
- Bữa trưa. Tuần đầu thường phòng mình rủ ăn chung. Từ tuần thứ hai, khi đã quen một người phòng khác, bạn có thể hỏi xin đi ăn cùng nhóm của họ một bữa.
Thứ tự trên có lý do: lần đầu hỏi việc tạo ra lý do để quen, các lần gặp ở pantry hay thang máy giữ cho cái tên đó không bị quên. Nếu đảo ngược, bắt chuyện phiếm trước khi có việc gì chung, người kia dễ thấy lạ và câu chuyện tắt sau hai câu.
Câu mở lời mẫu cho từng lúc
Lần đầu đến bàn hỏi việc, đứng hơi lệch sang bên chứ đừng đứng sau lưng nhìn vào màn hình của người ta, chờ họ ngẩng lên rồi mới nói: "Em chào anh, em là B, mới vào bên kế toán công nợ tuần này. Em xin anh hai phút hỏi về cách bên kinh doanh gửi đề nghị xuất hoá đơn được không ạ?" Câu này có đủ tên, phòng, thời lượng và việc cụ thể. Người nghe biết ngay mình sẽ mất bao lâu.
Hỏi xong, trước khi về, thêm đúng một câu này, nó quyết định những lần sau: "Lần sau em có việc cần hỏi bên mình thì anh thích em nhắn Zalo, gửi email hay qua thẳng bàn ạ?" Người được hỏi câu này gần như luôn thấy dễ chịu, vì ít ai nghĩ đến chuyện hỏi họ muốn được làm việc thế nào.
Gặp lại ở pantry vài hôm sau: "Anh A ơi, hôm trước anh chỉ em cái mẫu đề nghị, em làm theo được rồi, cảm ơn anh nhé." Một câu cảm ơn có nhắc lại việc cụ thể làm người kia nhớ bạn hơn mười câu chào. Nếu muốn nói thêm, hỏi về họ chứ đừng kể về mình: "Bên kinh doanh cuối tháng có bận lắm không anh?"
Khi bị hỏi lại "Em ở đâu chuyển qua?", trả lời ngắn và trả quả bóng về: "Trước em làm kế toán cho một công ty bán vật tư, bên mình làm nhiều kênh hơn nên em còn phải học nhiều. Anh làm ở đây lâu chưa?" Trong thang máy, chỉ cần: "Chào chị C, em là B bên kế toán, hôm thứ Ba em có qua hỏi chị vụ phiếu nhập."
Mấy cái sai hay gặp của người mới
Hầu hết lỗi không đến từ việc nói sai câu mà từ việc chọn sai lúc hoặc nói quá dài.
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Nhắn Zalo cho người chưa gặp mặt, hỏi luôn một loạt câu | Gặp trực tiếp lần đầu, rồi mới nhắn, nhắc lại lần gặp |
| Đến bàn lúc người ta đang gọi điện hoặc gõ dồn dập | Đứng xa một chút, chờ họ ngẩng lên, hoặc quay lại sau mười lăm phút |
| "Anh ơi cho em hỏi tí" rồi hỏi hai mươi phút | Nói rõ "hai phút", hết hai phút thì xin hẹn lúc khác |
| Kể công ty cũ làm thế này thế kia | Hỏi bên mình đang làm thế nào, ghi lại |
| Đi từng bàn mời bánh như ra mắt | Để đồ ăn ở pantry, nhắn một dòng trong nhóm phòng |
| Nhớ mặt mà không nhớ tên, ngại hỏi lại | Hỏi lại ngay lần thứ hai: "Em xin lỗi, chị tên gì để em lưu ạ?" |
Một lỗi khó thấy hơn: chỉ quen người cùng tuổi, cùng kiểu với mình. Người hay giúp người mới nhất lại thường là người làm lâu năm ở kho hoặc ở bộ phận hành chính, họ biết hết đường đi lối lại. Bạn chịu khó hỏi họ một lần, họ sẽ nhớ bạn lâu.
Mang đồ ăn vặt lên pantry: làm cho nhẹ nhàng
Ở nhiều công ty, người mới mang chút bánh kẹo lên vào cuối tuần đầu là chuyện thường, không bắt buộc. Nếu bạn muốn làm, chọn thứ ăn được bằng tay, không cần dao kéo, chia sẵn thành gói nhỏ, ví dụ giả định một hộp bánh quy và một túi hoa quả sấy, tổng khoảng hai trăm nghìn đồng. Không cần đắt, càng đắt càng làm người khác thấy nợ.
Đặt đồ ở pantry, rồi nhắn một dòng trong nhóm phòng mình và nhóm chung nếu có: "Em là B, mới vào kế toán tuần này. Em có để ít bánh ở pantry tầng ba, mọi người ra lấy tự nhiên nhé, cảm ơn mọi người tuần qua đã chỉ em." Ai ra lấy bánh thì bạn có cớ chào. Đứng ở pantry lúc ba giờ chiều, giờ nhiều người ra pha cà phê, là đủ gặp năm sáu người phòng khác mà không phải đi tìm ai.
Cái không cần làm: đi từng bàn mời, đứng chờ người ta lấy, hay nói "ăn đi anh, em mua đấy". Kiểu mời đó biến một việc nhỏ thành nghi lễ, người không ăn đồ ngọt hay đang ăn kiêng thấy khó xử. Để ở pantry thì ai muốn lấy cứ lấy, ai không lấy cũng chẳng sao.
Khi người phòng khác trả lời cộc hoặc lơ bạn đi
Chuyện này gặp thường hơn người ta nghĩ, nhất là ở phòng hay bị hỏi nhiều như kho, kế toán, kỹ thuật. Bạn đến hỏi, người kia không ngẩng lên, đáp "em hỏi chị D ấy" rồi quay đi. Phản xạ đầu tiên của người mới là thấy mình bị ghét. Thường thì không phải, người đó đang chịu áp lực của riêng họ, hoặc đã bị người mới trước hỏi quá nhiều mà không ai cảm ơn.
Cách xử lý gọn nhất là lùi một bước, đổi kênh và đổi giờ. Hôm sau nhắn một dòng: "Chị E ơi, hôm qua em qua lúc chị đang bận, em xin lỗi nhé. Em có một câu về phiếu nhập kho, chị tiện lúc nào em qua, hoặc em gửi câu hỏi qua đây chị trả lời khi rảnh cũng được ạ." Tin nhắn này cho người kia quyền chọn lúc, và nhiều người sẽ trả lời tử tế hơn hẳn lần gặp trước.
Cái không nên làm: kể với cả phòng mình rằng "bên kho khó tính lắm", hay nhờ sếp mình nói giúp ngay từ tuần đầu. Người phòng khác sẽ biết, và từ đó bạn mang tiếng người mới hay mách. Nếu sau vài lần vẫn không làm việc được, đó là chuyện quy trình, lúc ấy mới đưa lên trưởng phòng bằng giọng hỏi cách làm, không phải giọng phàn nàn về một người.
Tự kiểm sau một ngày, một tuần, một tháng
Mỗi mốc có một câu hỏi để tự trả lời. Trả lời "chưa" cũng không sao, chỉ cần biết việc tiếp theo là gì.
- Sau một ngày: bạn đã lưu tên, phòng và việc của từng người mình gặp chưa? Ghi vào danh bạ điện thoại theo dạng "Anh A kinh doanh miền Bắc", vì sau một tuần tên và mặt sẽ lẫn hết.
- Sau một tuần: mỗi phòng mình phải làm việc cùng đã có ít nhất một người biết tên bạn chưa? Phòng nào chưa có, tìm một việc nhỏ có lý do để qua hỏi.
- Sau một tuần: bạn đã cảm ơn lại người đã chỉ việc cho mình, có nhắc lại việc cụ thể chưa?
- Sau một tháng: có ai ở phòng khác chủ động nhắn hỏi bạn một việc chưa? Đó là dấu hiệu bạn đã thành "người bên kế toán mà mình biết", không còn là người mới.
- Sau một tháng: bạn đã đi ăn trưa với nhóm phòng khác ít nhất một lần chưa? Chưa thì rủ người quen nhất phòng đó: "Trưa mai anh có đi ăn với nhóm không, cho em đi theo một bữa nhé."
Nếu sau một tháng vẫn thấy mình lạc lõng, đừng vội nghĩ do mình. Có công ty mỗi phòng sống thành một đảo, ai cũng vậy. Khi đó, một người quen ở phòng hành chính hoặc nhân sự thường là cầu nối tốt nhất, vì họ làm việc với tất cả.
Câu hỏi thường gặp
Tuần đầu vào công ty có nên chủ động làm quen phòng khác không?
Nên, nhưng làm quen qua việc là chính. Mỗi khi có lý do cần hỏi phòng khác, đó là dịp tốt để giới thiệu mình. Không cần đi chào từng bàn khi chưa có việc gì chung, vì người ta sẽ quên ngay.
Lần đầu đến hỏi việc phòng khác nên nói thế nào?
Nói tên, phòng, việc cần hỏi và thời gian dự kiến trong một câu, ví dụ xin hai phút hỏi về một mẫu giấy tờ. Hỏi xong thì hỏi thêm người đó muốn nhận yêu cầu qua đâu, rồi cảm ơn và về.
Có nên kết bạn Zalo với đồng nghiệp phòng khác ngay không?
Nên đợi đến khi đã nói chuyện trực tiếp ít nhất một lần và có việc cần trao đổi. Lúc đó xin kết bạn rất tự nhiên. Kết bạn khi chưa nói câu nào thì người kia thường để đó không chấp nhận.
Người mới có nên mang bánh kẹo lên công ty không?
Không bắt buộc, tuỳ nếp từng công ty. Nếu làm thì chọn đồ rẻ, chia gói nhỏ, đặt ở pantry và nhắn một dòng trong nhóm, đừng đi từng bàn mời vì dễ thành gượng ép.
Quên tên đồng nghiệp đã gặp một lần thì làm sao?
Hỏi lại ngay ở lần gặp thứ hai là tốt nhất, nói thật là mình đang cố nhớ tên mọi người. Để sang lần thứ ba thứ tư mới hỏi thì khó hơn nhiều. Hỏi xong thì lưu vào danh bạ kèm tên phòng.
Làm sao biết mình đã hoà nhập được với các phòng khác?
Dấu hiệu rõ nhất là có người phòng khác chủ động nhắn hỏi bạn việc, hoặc rủ bạn đi ăn trưa. Thường mất từ ba tuần đến hai tháng, tuỳ công ty lớn nhỏ và mức độ công việc đan nhau.