Nhóm cựu đồng nghiệp sống được lâu khi có một người giữ nhịp, một lịch gặp thưa mà đều (ví dụ mỗi quý một lần), vài quy ước nhỏ như không nói xấu công ty cũ, không chia sẻ thông tin mật và không chào hàng trong nhóm chung; còn khi cần nhờ nhau thì nhắn riêng, nói rõ một việc cụ thể và báo lại kết quả. Nhóm như vậy là một trong những mạng quen biết bền nhất, vì người trong đó đã thấy nhau làm việc thật nhiều năm.
Bài này dành cho người vừa rời một công ty cùng lúc với vài đồng nghiệp, hoặc đang ở trong một nhóm chat "anh em phòng cũ" mỗi năm chỉ sôi lên dịp tết rồi im. Phần dưới đi từ lúc lập nhóm, giữ nhóm, tới cách nhờ và được nhờ trong nhóm.
Vì sao nhóm cựu đồng nghiệp hay chết sau sáu tháng
Kịch bản quen thuộc: phòng kinh doanh của công ty X tách ra, năm sáu người nghỉ trong vài tháng. Ai đó lập nhóm Zalo, đặt tên vui, tuần đầu nhắn rôm rả, chuyện cũ kể không hết. Tháng thứ ba còn vài tin chúc sinh nhật. Tháng thứ sáu nhóm im hẳn, ai cũng ngại là người nhắn đầu tiên vì sợ không ai trả lời.
Lý do nhóm nguội không phải vì mọi người hết quý nhau. Khi còn chung công ty, cái chung là công việc hằng ngày: cùng sếp, cùng khách, cùng áp lực cuối tháng. Rời đi rồi, cái chung đó mất, chỉ còn kỷ niệm, mà kỷ niệm kể vài lần là hết. Nhóm cần một cái chung mới, nhỏ thôi, để có lý do gặp lại.
Một lý do khác ít ai nói ra: chuyện so sánh. Người này lên chức, người kia đang thất nghiệp, người khác mở công ty riêng. Ai đang chật vật thường ngại xuất hiện, sợ bị hỏi "dạo này làm ở đâu". Nhóm nào để ý điều này, giữ những buổi gặp nhẹ nhàng không ai bị hỏi dồn, thì người đang khó khăn vẫn muốn đến.
Hiểu được hai điều trên, việc giữ nhóm trở nên cụ thể hơn: tạo một cái chung mới đều đặn, và làm cho buổi gặp là chỗ ai cũng thấy thoải mái, dù đang ở đâu trên con đường nghề.
Giữ nhóm sống: những việc nhỏ mà đều
Không cần nhiều. Những nhóm cựu đồng nghiệp duy trì được năm, mười năm thường có chung mấy việc dưới đây:
- Có một người giữ nhịp, và người đó đổi theo năm. Người giữ nhịp nhắc lịch gặp, đặt chỗ, chốt người đi. Đổi người mỗi năm để không ai thấy mình gánh mãi.
- Lịch gặp thưa mà cố định. Mỗi quý một lần, ví dụ thứ bảy đầu tiên của tháng cuối quý. Gặp mỗi tuần thì nhanh mệt, mỗi năm một lần thì quá xa để thành quen.
- Một hoạt động chung, không chỉ ăn uống. Chạy bộ sáng chủ nhật rồi ăn sáng, đi thăm một người trong nhóm mới mở cửa hàng. Có việc để làm thì có chuyện để nói ngoài chuyện công ty cũ.
- Chia tiền theo cách đơn giản và nói trước. Mỗi người tự trả phần mình, hoặc chia đều một khoản cố định, ví dụ giả định một trăm năm mươi nghìn mỗi người. Không ai phải lúng túng lúc thanh toán.
- Nhắn trong nhóm những điều ai cũng muốn đọc. Một người vừa có con, vừa chuyển nhà, một bài nghề có ích. Tin như vậy làm nhóm ấm lên mà không cần ai phải gồng.
Khi nhóm đã im lâu, người phá băng chỉ cần một tin cụ thể, có ngày giờ, ít đòi hỏi: "Cả nhà ơi, sáng chủ nhật hai tuần nữa ai rảnh ra công viên chạy hai vòng rồi ăn phở không. Chạy hay đi bộ đều được, bảy giờ có mặt. Ai đi thả tim nhé." Một lời mời có ngày giờ dễ trả lời hơn câu hỏi chung chung "dạo này mọi người thế nào".
Những chuyện nên và không nên đưa vào nhóm chung
Nhóm cựu đồng nghiệp có những vùng nhạy cảm riêng, vì mỗi người giờ ở một nơi, có người vẫn còn quan hệ với công ty cũ. Bảng dưới gom các chuyện hay gặp.
| Chuyện | Trong nhóm chung | Cách làm tốt hơn |
|---|---|---|
| Chê bai sếp cũ, công ty cũ | Không nên | Kể chuyện vui ngày cũ thì được, chỉ trích thì để ngoài nhóm. Có người trong nhóm có thể vẫn làm ăn với công ty cũ. |
| Thông tin nội bộ, khách hàng của công ty cũ | Không đưa | Đó là thông tin không thuộc về bạn. Ai hỏi thì từ chối một câu. |
| Chào bán sản phẩm của chỗ làm mới | Không nên | Ai cần sẽ hỏi. Bạn có thể kể mình đang làm gì một lần, ngắn gọn. |
| Tin tuyển dụng ở chỗ làm mới | Được, ngắn và rõ | Ghi vị trí, yêu cầu chính, nói ai quan tâm nhắn riêng. |
| Hỏi thu nhập của nhau | Không nên | Chuyện riêng, hỏi trong nhóm làm người khác khó xử. |
| Chúc mừng ai đó đổi việc, mở cửa hàng | Nên | Kèm một câu cụ thể, rủ cả nhóm ghé ủng hộ nếu hợp. |
Quy ước không cần viết thành nội quy dài. Người lập nhóm nhắn một lần lúc đầu là đủ: "Nhóm mình giữ để gặp nhau vui, mình thống nhất không bàn chuyện nội bộ công ty cũ và không quảng cáo trong nhóm nhé, có gì cần thì nhắn riêng nhau."
Nhờ nhau trong nhóm cựu đồng nghiệp: nhắn riêng, một việc, báo lại
Đồng nghiệp cũ là những người hiểu bạn làm việc thế nào, nên họ là người giới thiệu đáng tin nhất, và cũng là người dễ bị nhờ nhiều nhất. Cách nhờ đúng giúp mối quen lâu bền. Quy tắc gọn: nhờ riêng, không nhờ trong nhóm chung, mỗi lần một việc rõ, và báo lại kết quả dù thành hay không.
Tin nhắn nhờ giới thiệu: "Chào chị T, em là U phòng kinh doanh cũ đây. Em thấy chị đang ở bên công ty Y, em đang tìm một người làm mua hàng bên đó để hỏi cách họ chọn nhà cung cấp bao bì. Chị thấy tiện thì giới thiệu giúp em một người, không tiện cũng không sao chị nhé." Có tên, có lý do, một yêu cầu, có đường lùi.
Khi chị T đã giới thiệu, báo lại sau khi gặp: "Chị T ơi, em gặp anh V rồi, anh ấy chỉ cho em nhiều lắm, chưa có đơn gì nhưng em hiểu cách họ làm hơn. Cảm ơn chị đã nối giúp em." Người giới thiệu rất ít khi được báo lại, nên tin này làm họ nhớ bạn và sẵn lòng giúp lần sau.
Khi bạn được nhờ mà không giúp được: "Anh ơi, người bên đó em không quen thân để giới thiệu, em sợ nói không có trọng lượng. Em biết anh W ngày xưa làm cùng phòng hay làm việc với họ, anh thử hỏi anh W xem." Nói thật và chỉ một hướng khác, tốt hơn hứa rồi để im.
Có một kiểu nhờ nên từ chối: nhờ "nói giúp" để được ưu tiên trong một việc công, hay nhờ lấy thông tin khách của công ty cũ. Một câu là đủ, không cần giải thích dài: "Việc này em không làm được, anh thông cảm."
Những cái sai làm nhóm tan dần
Sai thứ nhất là chỉ xuất hiện khi cần. Một người im cả năm, đến lúc cần tìm việc hay cần khách thì nhắn vào nhóm chung xin giúp. Mọi người vẫn giúp, nhưng họ nhớ. Cách sửa không khó: mỗi quý tham gia một lần gặp, thỉnh thoảng thả một tin chúc mừng ai đó. Khi cần nhờ, bạn không phải người lạ.
Sai thứ hai là biến buổi gặp thành buổi báo cáo thành tích. Ai kể lương, kể xe, kể chức mới quá nhiều, người khác sẽ ngại đến. Người đang khó khăn thường rút trước tiên, mà chính họ là người cần nhóm nhất lúc đó.
Sai thứ ba là lôi nhau vào chuyện tiền. Góp vốn làm ăn, cho vay, đứng tên giùm giữa đồng nghiệp cũ là chuyện từng phá vỡ nhiều nhóm. Nếu thật sự muốn làm ăn chung, làm riêng giữa vài người, có thoả thuận rõ ràng, và tách hẳn khỏi nhóm chung. Nếu có vướng mắc pháp lý, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký gì.
Sai thứ tư là để một người gánh mãi. Người giữ nhịp năm này qua năm khác sẽ có lúc mệt và bỏ, nhóm im theo. Đổi người mỗi năm, hoặc chia việc: người nhắc lịch, người đặt chỗ, người giữ tiền chung nếu có.
Tự kiểm sau mỗi lần gặp và mỗi năm
Sau mỗi lần gặp, người giữ nhịp có thể nhìn lại vài điều: bao nhiêu người đến so với lần trước, có ai lâu rồi không đến không. Nếu có người vắng ba lần liền, nhắn riêng một câu nhẹ, không trách: "Lâu rồi không gặp anh, lần sau nhóm hẹn ăn sáng ở quán cũ gần công ty, anh ghé được thì vui lắm."
Mỗi năm một lần, nhóm có thể dành mười phút ở buổi gặp cuối năm để hỏi nhau: năm tới gặp mấy lần, ở đâu, ai giữ nhịp. Câu hỏi đơn giản này giúp nhóm không trôi theo quán tính.
Với bản thân, mỗi năm tự hỏi: trong nhóm có ai mình đã giúp được một việc chưa, có ai giúp mình chưa, có ai mình chưa nói chuyện riêng lần nào từ khi nghỉ. Chọn một người trong số đó, rủ một ly cà phê. Nhóm lớn sống nhờ những cặp quen nhỏ bên trong nó.
Nếu nhóm tự nhiên tan, đừng cố níu bằng tin nhắn trách móc. Giữ liên lạc riêng với vài người bạn còn hợp, và một ngày nào đó, một lời mời có ngày giờ cụ thể có khi lại làm cả nhóm sống dậy.
Một việc nhỏ đáng làm ngay từ hôm lập nhóm: mỗi người tự lưu số điện thoại và ghi chú của nhau vào danh bạ riêng, không chỉ dựa vào nhóm chat. Nhóm chat có thể bị xoá, có người đổi số, có người rời nhóm vì quá nhiều tin. Danh bạ riêng có ghi chú kiểu "T, phòng kinh doanh cũ, giờ làm mua hàng bên công ty Y" giúp bạn vẫn tìm lại được người, dù nhóm chung không còn.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm cựu đồng nghiệp nên gặp nhau bao lâu một lần?
Mỗi quý một lần là nhịp nhiều nhóm giữ được lâu dài. Gặp quá dày dễ mệt và thưa người dần, gặp mỗi năm một lần thì quá xa để giữ mối quen. Quan trọng hơn tần suất là lịch cố định và có người nhắc.
Có nên nói chuyện công ty cũ trong nhóm đồng nghiệp cũ không?
Kể kỷ niệm vui thì được, nhưng tránh chê bai và tuyệt đối không chia sẻ thông tin nội bộ hay khách hàng. Trong nhóm có thể có người vẫn làm ăn với công ty cũ, và thông tin đó không thuộc về bạn.
Nhờ đồng nghiệp cũ giới thiệu việc có được không?
Được, nên nhắn riêng, nói rõ một yêu cầu cụ thể và để người kia có đường từ chối. Sau đó báo lại kết quả dù thành hay không. Đồng nghiệp cũ giúp vì họ hiểu cách bạn làm việc, không ai hứa chắc được kết quả.
Nhóm đồng nghiệp cũ im lâu rồi thì làm sao để sống lại?
Gửi một lời mời cụ thể có ngày giờ, nhẹ nhàng, ít đòi hỏi, ví dụ một buổi ăn sáng hay đi bộ vào chủ nhật. Lời mời có ngày giờ dễ trả lời hơn câu hỏi thăm chung chung và thường kéo được vài người đầu tiên.
Có nên góp vốn làm ăn với người trong nhóm cựu đồng nghiệp không?
Đó là quyết định riêng của từng người và nên tách hẳn khỏi nhóm chung. Nếu làm, cần thoả thuận rõ ràng bằng văn bản, và nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký. Không nên để chuyện tiền làm ảnh hưởng cả nhóm.
Người giữ nhịp nhóm bị mệt thì làm thế nào?
Đổi người giữ nhịp mỗi năm hoặc chia việc cho vài người: người nhắc lịch, người đặt chỗ, người giữ quỹ nếu có. Chia việc giúp không ai phải gánh mãi và nhóm không phụ thuộc vào sức của một người.