Tin nhắn làm quen trong công việc bị lờ thường rơi vào một trong tám kiểu: chào suông rồi chờ, không nói mình là ai, hỏi dồn nhiều câu, xin một việc quá lớn, chào hàng trá hình, ép trả lời gấp, gửi giờ khuya, và dùng giọng quá thân mật. Mỗi kiểu đều có cách viết lại đơn giản. Người nhận hiếm khi lờ vì ghét người gửi; họ lờ vì trả lời tin đó tốn công hơn là bỏ qua, và bỏ qua thì không ai trách.
Bài này dành cho người đã nhắn làm quen nhiều lần mà ít được hồi âm và muốn biết lỗi nằm ở đâu, cũng như người sắp nhắn lần đầu muốn tránh từ trước. Mỗi kiểu dưới đây có ví dụ thật thường gặp, vì sao người nhận ngại, và bản viết lại. Cuối bài có cách tự soát một tin nhắn trước khi gửi.
Người nhận đọc tin nhắn trong bao lâu
Một người đi làm bình thường nhận hàng chục đến hàng trăm tin mỗi ngày qua Zalo, email, LinkedIn. Với tin từ người lạ hay người mới quen, họ quyết định trả lời hay không trong vài giây, chỉ dựa trên dòng đầu hiện ra ở phần thông báo. Nếu dòng đó không cho họ biết bạn là ai và cần gì, phần còn lại có viết hay mấy cũng không ai đọc tới.
Người nhận cũng có một phép tính ngầm: trả lời tin này mất bao lâu, có kéo theo việc gì không, người này có đáng tin không. Tin nào làm phép tính đó ra "tốn nhiều, lợi ít, chưa rõ người" thì bị để đó. Vậy nên tám kiểu tin nhắn dưới đây đều có chung một vấn đề: chúng làm việc trả lời trở nên khó hơn mức cần.
Nhận ra mình đang mắc kiểu nào không khó. Cái khó là chịu sửa, vì nhiều kiểu trong số đó xuất phát từ ý tốt, như muốn lịch sự, muốn kỹ lưỡng, muốn thân thiện. Đọc tám kiểu dưới đây, bạn thử nhớ lại năm tin nhắn gần nhất của mình không được trả lời và xem chúng rơi vào kiểu nào.
Bốn kiểu đầu: người nhận không biết bạn là ai, muốn gì
Kiểu một: chào suông rồi chờ. Tin "Chào anh ạ" hoặc "Chị ơi" rồi im, đợi người kia đáp "ừ, gì em" mới nói tiếp. Người nhận phải trả lời một lần chỉ để biết bạn muốn gì, nhiều người không làm. Viết lại: gộp lời chào và nội dung vào một tin. "Chào anh A, em là B, bên em cần gia công 50 chi tiết thép, anh cho em hỏi xưởng có nhận không ạ."
Kiểu hai: không nói mình là ai. Tin "Anh cho em hỏi giá máy ép" từ một số lạ. Người nhận không biết bạn là khách thật, đối thủ dò giá hay kẻ lừa đảo. Viết lại: thêm một câu về mình, như tên, nơi làm, lấy số ở đâu.
Kiểu ba: hỏi dồn nhiều câu một lúc. Tin có bảy câu hỏi đánh số, từ giá, thời gian, bảo hành tới chính sách đại lý. Người nhận thấy phải ngồi soạn cả trang mới trả lời đủ, nên để "lúc rảnh". Viết lại: chọn câu quan trọng nhất hỏi trước, các câu khác để khi người kia đã đáp.
Kiểu bốn: lời nhắn mơ hồ. Tin "Em muốn kết nối hợp tác với anh" hay "Em có cơ hội muốn chia sẻ với chị". Những cụm này nghe giống lời mời đa cấp hoặc chào hàng, nên người nhận cảnh giác ngay. Viết lại: nói thẳng việc cụ thể, như muốn hỏi gì, muốn bán gì, muốn mời gì.
Bốn kiểu sau: người nhận thấy bị đòi hỏi hoặc khó xử
Kiểu năm: xin một việc quá lớn so với mức quen. Mới quen đã xin "anh giới thiệu em vào công ty anh", "chị xem giúp em cả bộ hồ sơ thầu", "anh cho em mượn danh sách khách". Người nhận khó từ chối thẳng nên chọn im lặng. Viết lại: xin một việc nhỏ, đo được, như một câu hỏi hay mười lăm phút gọi điện. Việc lớn để khi đã quen.
Kiểu sáu: chào hàng trá hình. Mở bằng lời hỏi thăm thân thiện, ba tin sau mới lộ ra mời mua bảo hiểm, mời tham gia khoá học, mời đầu tư. Người nhận đã gặp kiểu này nhiều nên chỉ cần thấy dấu hiệu là thôi trả lời. Viết lại: nếu muốn bán, nói rõ từ đầu và hỏi họ có quan tâm không; còn nếu chỉ làm quen, đừng chào bán gì.
Kiểu bảy: ép trả lời gấp. Tin kết bằng "anh trả lời em trong hôm nay nhé", "chị xem gấp giúp em", hay gửi một tin mỗi giờ. Gấp là chuyện của bạn, người mới quen không có nghĩa vụ phải chạy theo. Viết lại: nói rõ hạn của bạn và cho họ lối ra, như "bên em cần chốt trước thứ sáu, nếu anh chưa tiện em tìm hướng khác ạ."
Kiểu tám: giờ khuya và giọng quá thân mật. Tin công việc lúc mười một giờ đêm, hay gọi người mới quen bằng biệt danh, đùa cợt, gửi biểu tượng tim. Trong quan hệ công việc, những thứ này làm người nhận khó xử và có khi hiểu sai ý. Viết lại: nhắn trong giờ làm việc, giữ giọng lịch sự, chỉ thân mật hơn khi người kia đã thân mật trước.
Những tin nhắn trông lịch sự mà vẫn bị lờ
Có một nhóm tin nhắn không phạm kiểu nào ở trên, người viết rất cẩn thận, vậy mà vẫn ít được trả lời. Đó là những tin quá dài vì quá lễ phép. Mở bằng ba câu xin lỗi vì làm phiền, hai câu chúc sức khoẻ, một đoạn kể vì sao mình ngại nhắn, rồi tới dòng thứ tám mới nói việc. Người nhận đọc tới dòng thứ ba đã mỏi, và việc chính nằm ngoài phần họ kịp đọc.
Một kiểu khác là tin nhắn kèm chữ ký dài như email: họ tên, chức danh, tên công ty, địa chỉ, khẩu hiệu, ba số điện thoại. Trong khung chat Zalo, phần này chiếm cả màn hình, che mất nội dung. Trong tin nhắn, chỉ cần tên và nơi làm việc trong câu giới thiệu là đủ.
Kiểu thứ ba là gửi kèm hình dán, ảnh động chúc buổi sáng hoặc ảnh hoa trước khi vào việc. Với người thân thì dễ thương, với người mới quen trong công việc thì làm tin nhắn giống tin hàng loạt. Nguyên tắc chung cho cả ba kiểu: lễ phép nằm ở cách xưng hô và một chữ "ạ", không nằm ở độ dài. Người nhận đánh giá bạn tôn trọng họ qua việc bạn tiết kiệm thời gian của họ.
Một tin nhắn, ba lần sửa
Lấy một tin nhắn thật hay gặp và sửa từng bước để thấy cách áp dụng. Tên là ví dụ giả định.
| Bản | Tin nhắn | Còn thiếu gì |
|---|---|---|
| Bản gốc | "Chị ơi" | Không biết ai, không biết việc gì |
| Sửa lần một | "Chị ơi, em hỏi chị chút về in hộp giấy được không ạ" | Có việc, nhưng chưa biết người gửi là ai |
| Sửa lần hai | "Chào chị C, em là D, có shop trà nhỏ, lấy số chị trong nhóm in bao bì. Em hỏi chị về in hộp giấy ạ" | Đã rõ người, nhưng câu hỏi còn chung |
| Sửa lần ba | "Chào chị C, em là D, có shop trà nhỏ, lấy số chị trong nhóm in bao bì. Em cần 500 hộp giấy cứng cỡ 10x10, chị cho em hỏi xưởng có nhận số lượng này không ạ? Chị trả lời lúc tiện là được ạ." | Đủ: người, nguồn, việc cụ thể, lối thoát |
Bản cuối dài hơn bản đầu nhiều, nhưng người nhận chỉ cần đọc một lần là trả lời được. Ngắn không phải là ít chữ, mà là không bắt người kia hỏi lại.
Soát tin nhắn trước khi gửi
Trước khi bấm gửi một tin làm quen, đọc lại và trả lời năm câu dưới đây. Mất chừng ba mươi giây.
- Dòng đầu có tên mình và tên người nhận không? Nếu chỉ đọc dòng đầu trên phần thông báo, người kia biết ai đang nhắn không?
- Có đúng một yêu cầu chính không? Nếu có hai ba yêu cầu, giữ cái quan trọng nhất.
- Yêu cầu có vừa với mức quen biết không? Người kia có thể đáp trong một hai phút không?
- Có câu nào nghe như chào hàng, mời đầu tư hay "cơ hội" mơ hồ không? Nếu có, viết lại cho cụ thể hoặc bỏ.
- Giờ gửi có phải giờ làm việc không? Nếu đang là buổi tối hay cuối tuần, dùng tính năng hẹn giờ gửi nếu có, hoặc lưu nháp để sáng mai gửi.
Năm câu này áp cho Zalo, email lẫn LinkedIn. Qua vài tuần, bạn sẽ không cần đọc danh sách nữa vì đã thành thói quen. Một cách tự kiểm thêm: đếm tỉ lệ trả lời trong một tháng trước và sau khi áp dụng, con số thường tự nói lên, rõ hơn mọi lời khuyên.
Khi tin nhắn đã gửi đi mà nhận ra mình mắc lỗi
Nếu đã gửi một tin chào suông, đừng gửi thêm ba tin nữa để bổ sung. Gửi đúng một tin nối tiếp đủ ý: "Dạ em xin lỗi, em nhắn chưa rõ. Em là D, có shop trà, muốn hỏi chị về in hộp giấy cỡ nhỏ ạ." Một câu xin lỗi ngắn là đủ, không cần giải thích vì sao nhắn vội.
Nếu đã lỡ dùng giọng quá thân mật hay đùa không đúng chỗ, sửa ở tin tiếp theo bằng cách trở về giọng lịch sự bình thường, không cần làm lớn chuyện. Nếu người kia tỏ ra khó chịu rõ, một câu "Dạ em xin lỗi, em nói chưa đúng mực" là đủ để giữ hoà khí.
Nếu đã lỡ xin một việc quá lớn và người kia im lặng, đừng nhắc lại yêu cầu đó. Chờ vài ngày, rồi nếu thật cần, gửi một tin thu nhỏ yêu cầu: "Anh ơi, hôm trước em xin hơi nhiều, anh chỉ cần cho em một lời khuyên nên bắt đầu từ đâu là em cảm ơn lắm rồi." Câu này cho thấy bạn biết điều, và nhiều người sẽ trả lời chính vì thế.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tin nhắn làm quen công việc hay bị đã xem mà không trả lời?
Thường vì người nhận chưa biết bạn là ai, hoặc trả lời tin đó tốn nhiều công hơn họ có lúc đó. Tin quá dài, hỏi nhiều câu, xin việc lớn hay nghe như chào hàng đều dễ bị để lại. Viết lại cho rõ người, rõ một việc nhỏ thường cải thiện ngay.
Nhắn "chào anh" rồi chờ có phải là lịch sự không?
Nhiều người nghĩ vậy, nhưng trong công việc nó bắt người kia phải trả lời một lần chỉ để biết bạn muốn gì. Lịch sự hơn là gộp lời chào và nội dung vào một tin. Người nhận đọc một lần là biết cách trả lời.
Có nên đánh số các câu hỏi trong tin nhắn làm quen không?
Với tin nhắn đầu thì không nên hỏi nhiều đến mức phải đánh số. Hãy chọn một câu quan trọng nhất. Khi người kia đã trả lời và hai bên trao đổi công việc cụ thể, gửi danh sách câu hỏi có đánh số lại giúp họ trả lời gọn hơn.
Làm sao biết tin nhắn của mình nghe như chào hàng?
Đọc lại và tìm các cụm như "cơ hội", "hợp tác", "mở rộng", "chia sẻ" mà không nói rõ là việc gì. Nếu người lạ gửi bạn tin y như vậy, bạn có nghi ngờ không? Nếu có, viết lại cho cụ thể việc bạn muốn hỏi hay muốn đề nghị.
Gửi tin nhắn công việc vào buổi tối có sao không?
Với người đã quen và có việc gấp đã hẹn thì không sao. Với người mới quen, tin nhắn lúc tối muộn dễ làm họ thấy bị xâm phạm thời gian riêng. Nên lưu nháp hoặc hẹn giờ gửi vào sáng hôm sau.
Đã gửi tin nhắn lỗi rồi thì có nên thu hồi không?
Nếu tin có sai sót lớn như nhầm tên, nhầm người, thu hồi ngay rồi gửi lại bản đúng là hợp lý. Nếu chỉ là chưa đủ ý, không cần thu hồi, gửi một tin nối tiếp đủ ý là được. Thu hồi nhiều lần làm người nhận thấy khó hiểu.