QuenBiet.comQuen Biết
Tin nhắn làm quen qua Zalo, LinkedIn, email

Xưng hô trong tin nhắn làm quen công việc: anh chị, em hay mình cho đúng

Không biết người kia bao nhiêu tuổi thì gọi anh chị hay em, xưng em hay mình, khi nào dùng bạn: cách chọn xưng hô trong tin nhắn đầu và cách đổi khi người kia gọi khác.

A young Vietnamese woman in a light yellow blouse types on her phone at a cafe corner table, open blank notebook beside iced tea, low angle, morning light

Khi chưa biết tuổi người kia, cách an toàn nhất trong tin nhắn làm quen công việc là gọi "anh", "chị" và xưng "em". Nếu chắc người kia nhỏ tuổi hơn hoặc ngang tuổi, có thể gọi "bạn" và xưng "mình". Sau đó, theo cách người kia xưng hô khi trả lời mà điều chỉnh, đừng giữ khăng khăng cách mình chọn lúc đầu. Xưng hô sai không làm hỏng việc ngay, nhưng làm tin nhắn nghe hoặc khúm núm, hoặc suồng sã, và người nhận cảm thấy điều đó trước khi đọc nội dung.

Bài này dành cho người hay phải nhắn tin công việc với người lạ: nhân viên kinh doanh, người làm tự do, người mới đi làm, người chuyển vùng và chưa quen cách gọi ở nơi mới. Phần dưới đi qua các tình huống khó: không biết tuổi, người trẻ hơn mà chức cao hơn, người lớn tuổi hơn nhiều, nhắn trong nhóm, và lúc cần đổi xưng hô.

Vì sao xưng hô trong tin nhắn khó hơn khi gặp mặt

Khi gặp mặt, bạn nhìn thấy người kia, đoán được tuổi, nghe được cách họ tự xưng, và chỉnh ngay trong vài câu đầu. Qua tin nhắn, bạn chỉ có cái tên và ảnh đại diện, nhiều khi ảnh là con cái, phong cảnh hay logo công ty. Bạn phải chọn cách gọi trước khi biết gì về người kia, và chữ viết thì nằm đó, không chữa được bằng nụ cười.

Tiếng Việt lại không có một đại từ trung tính cho mọi trường hợp. Gọi "anh" một người kém mình mười tuổi nghe hơi lạ; gọi "em" một người hơn mình thì bất lịch sự; gọi "bạn" với người lớn tuổi thì nhiều người thấy bị xem thường. Mỗi vùng miền, mỗi ngành nghề còn có thói quen riêng, như ngành công nghệ hay gọi "bạn" và xưng "mình", trong khi buôn bán truyền thống thì gần như luôn "anh chị em".

Người nhận tin không bắt lỗi nặng chuyện xưng hô, nhưng nó tạo ấn tượng đầu tiên. Một tin nhắn xưng hô hợp tai làm người đọc thấy người viết biết cư xử, và dễ dàng hơn với phần còn lại.

Chọn xưng hô theo tình huống

Bảng dưới là cách nhiều người đi làm lâu năm hay dùng. Không có quy tắc tuyệt đối, nhưng đi theo bảng này hiếm khi bị phật lòng.

Tình huốngGọiXưngGhi chú
Không biết tuổi, nhắn lần đầuanh, chịemAn toàn nhất, kể cả khi người kia hoá ra trẻ hơn
Biết chắc người kia lớn hơn nhiều, cỡ tuổi cha mẹchú, cô, báccháuTrong công việc, có thể vẫn dùng anh chị nếu môi trường trang trọng
Cùng lứa, ngành trẻ, nhắn trên LinkedInbạnmìnhChỉ khi chắc chắn ngang tuổi hoặc người kia đã gọi vậy
Người kia trẻ hơn nhưng chức vụ cao hơnanh, chịemTrong công việc nhiều người vẫn chọn cách này để tôn trọng vai trò
Email gửi cơ quan, tổ chức, chưa rõ người đọcanh chịem hoặc tên mìnhCó thể mở bằng "Kính gửi anh chị phụ trách"
Nhắn trong nhóm chung nhiều ngườimọi người, các anh chịem, mìnhGọi riêng tên khi trả lời một người cụ thể

Có một ngoại lệ hay gặp: người trẻ làm chủ cửa hàng hay chủ xưởng thường được khách gọi "anh", "chị" dù khách lớn tuổi hơn, như một cách tôn trọng người bán. Nếu bạn là người mua lớn tuổi hơn, gọi "em" cũng không sai, nhưng gọi "anh", "chị" thì không bao giờ làm ai phật ý.

Câu mẫu: mở lời khi chưa biết tuổi

Các câu dưới đây giúp bạn bắt đầu an toàn, và gợi để người kia tự cho biết cách xưng hô họ thích. Tên là ví dụ giả định.

  • Mở lời trung tính nhất: "Chào anh A, em là B, làm kế toán ở công ty X. Em xin phép hỏi anh một việc về phần mềm kho ạ."
  • Khi ảnh đại diện cho thấy người kia có vẻ trẻ: "Chào chị C, em là D, bên em làm in ấn." Vẫn dùng "chị", nếu chị C trẻ hơn, chị sẽ tự nói "em gọi chị là em được rồi".
  • Khi biết người kia lớn tuổi hơn hẳn và môi trường thân thiện: "Cháu chào chú E, cháu là F, chị G giới thiệu cháu liên hệ chú hỏi về nghề mộc ạ."
  • Trên LinkedIn với người cùng ngành, cùng lứa: "Chào bạn H, mình là K, cũng làm kiểm thử phần mềm. Mình đọc bài bạn viết về kiểm thử tự động và có một câu hỏi nhỏ."
  • Email trang trọng: "Kính gửi chị L, em là M, phụ trách mua hàng của công ty N. Em xin gửi chị thư này để hỏi về..."

Để ý: trong mọi mẫu, bạn tự xưng tên ngay câu đầu. Tên giúp người kia đoán được bạn là nam hay nữ, cỡ tuổi nào, và họ sẽ chọn cách xưng hô lại cho hợp. Đây là cách ngầm mời họ chỉnh lại xưng hô cho hai bên.

Khi người kia xưng hô khác mình

Người kia gọi bạn là "em" và tự xưng "anh", "chị". Nghĩa là họ lớn hơn hoặc muốn nhận vai đàn anh, đàn chị. Bạn cứ giữ "anh chị" và "em", không cần nói gì thêm.

Người kia gọi bạn là "anh", "chị" dù bạn trẻ hơn. Họ có thể chưa biết tuổi bạn, hoặc lịch sự với khách. Nếu thấy ngại, bạn nói nhẹ một câu: "Dạ chị cứ gọi em là em ạ, em mới đi làm vài năm thôi." Nếu họ vẫn giữ cách gọi cũ, đó là thói quen nghề của họ, bạn để vậy.

Người kia chuyển sang "bạn" và "mình". Đây thường là tín hiệu họ muốn bình đẳng, không phân vai. Bạn có thể chuyển theo nếu thấy thoải mái, hoặc giữ "anh chị em" nếu chênh tuổi rõ. Chuyển theo thường làm cuộc trao đổi nhẹ hơn.

Người kia không xưng hô gì, chỉ trả lời trống. Nhiều người bận trả lời kiểu "ok", "được", "gửi qua đi". Không phải họ vô lễ, chỉ là thói quen nhắn nhanh. Bạn vẫn giữ cách xưng hô của mình, không cần bắt chước kiểu trả lời đó.

Người kia hỏi thẳng tuổi để xưng hô cho đúng. Trả lời năm sinh hoặc tuổi, rồi để họ chọn: "Dạ em sinh năm chín sáu, anh gọi em là em được rồi ạ." Đây là câu hỏi lịch sự, không phải tò mò chuyện riêng.

Xưng hô trong email và trong nhóm chung

Email công việc thường trang trọng hơn tin nhắn một bậc. Nếu tin nhắn Zalo bạn mở bằng "Chào anh A", email có thể mở bằng "Chào anh A" hoặc "Kính gửi anh A" với người ở vị trí cao, người lớn tuổi, hay cơ quan nhà nước. Thân email vẫn xưng "em" như bình thường, không cần chuyển sang những từ cứng như "bản thân" hay gọi người nhận là "quý anh". Câu kết dùng "Em cảm ơn anh" hoặc "Trân trọng" kèm họ tên, cả hai đều ổn.

Trong nhóm chung nhiều người, như nhóm nghề hay nhóm dự án, cách gọi chung an toàn là "mọi người" hoặc "các anh chị", xưng "em" hoặc "mình" tuỳ không khí nhóm. Đọc vài chục tin gần nhất trong nhóm trước khi nhắn lần đầu: nếu mọi người gọi nhau "bạn", "mình", bạn theo như vậy; nếu ai cũng "anh chị em", giữ đúng như thế.

Khi trả lời riêng một người trong nhóm, gọi tên kèm "anh", "chị": "Dạ chị B, bên em cũng gặp đúng chuyện chị kể." Tránh trả lời trống không trong nhóm đông, vì người đọc không biết bạn đang nói với ai. Và nhớ rằng mọi người trong nhóm đều thấy cách bạn xưng hô, nên một lần gọi suồng sã với người lớn tuổi trong nhóm chung để lại ấn tượng với cả nhóm chứ không chỉ một người.

Những cách xưng hô nên tránh trong tin nhắn đầu

Tránh gọi "bạn" và xưng "tớ", "tui" với người chưa quen trong công việc. Cách này hợp với bạn bè, không hợp tin nhắn đầu với đối tác hay người đi trước. Tránh luôn cách gọi tên trống không như "A ơi" khi chưa biết tuổi, vì với người lớn tuổi hơn, đó là điều khó chịu.

Tránh kiểu xưng hô quá khúm núm như "em kính chào anh", "em xin phép được làm phiền anh chút thời gian vô cùng quý báu". Nó làm tin nhắn dài, nghe giả, và đặt người nhận vào thế bề trên không cần thiết. Một chữ "ạ" ở cuối câu đã đủ lễ phép.

Tránh đổi xưng hô qua lại trong cùng một tin nhắn, như câu đầu "em", câu sau "mình", câu cuối lại "bên em". Đọc lên người nhận thấy rối. Chọn một cách và giữ suốt tin nhắn, chỉ đổi khi người kia đã đổi.

Cuối cùng, tránh xưng hô gợi thân mật quá mức như "đại ca", "chị đẹp", "cưng" dù chỉ là đùa. Trong quan hệ công việc, những cách gọi này dễ bị hiểu sai, khiến người nhận khó xử và có thể làm hỏng cả mối quan hệ.

Tự kiểm sau một tuần và chuyện vùng miền

Sau một tuần làm quen với vài người mới, đọc lại các tin nhắn: người kia có trả lời theo đúng cách bạn xưng hô không, hay họ chỉnh lại? Nếu nhiều người chỉnh, có thể bạn đang chọn sai mặc định. Người làm ngành trẻ thường thấy "anh chị" quá trang trọng; người buôn bán truyền thống lại thấy "bạn mình" quá suồng sã.

Khi mới chuyển vùng làm việc, để ý cách người địa phương gọi nhau trong công việc. Có nơi gọi "anh hai", "chị hai" với người lớn hơn chút ít; có nơi khách hàng hay gọi người bán là "em" dù không biết tuổi. Bạn không cần bắt chước giọng hay từ địa phương, chỉ cần hiểu để không thấy bị xúc phạm khi nghe cách gọi lạ.

Một mẹo nhỏ: lưu luôn cách xưng hô vào ghi chú danh bạ, như "anh A, gọi anh xưng em, lớn hơn khoảng năm tuổi". Lần sau nhắn lại sau vài tháng, bạn không phải nhớ hay đoán lại từ đầu, và người kia thấy bạn nhớ đúng.

Câu hỏi thường gặp

Không biết tuổi người nhận thì nên xưng hô thế nào?

Gọi "anh" hoặc "chị" và xưng "em" là cách an toàn nhất trong tin nhắn đầu. Nếu người kia trẻ hơn, họ sẽ tự đề nghị đổi cách gọi. Gọi cao lên một bậc hiếm khi làm ai phật lòng, gọi thấp xuống thì dễ hơn.

Nhắn tin trên LinkedIn bằng tiếng Việt có nên gọi bạn xưng mình không?

Với người cùng lứa và cùng ngành trẻ như công nghệ, gọi "bạn" xưng "mình" là phổ biến và tự nhiên. Với người lớn tuổi hơn rõ hoặc ở vị trí cao, vẫn nên dùng "anh chị" và "em". Xem hồ sơ của họ để đoán số năm làm việc trước khi chọn.

Người kia trẻ hơn nhưng là sếp bên đối tác thì gọi sao?

Trong công việc, nhiều người vẫn gọi "anh", "chị" để tôn trọng vai trò, dù người kia trẻ hơn. Nếu họ đề nghị gọi "em", bạn có thể đổi theo. Quan trọng là giữ thái độ tôn trọng nhất quán, không chỉ ở cách gọi.

Có nên hỏi tuổi người kia để xưng hô cho đúng không?

Trong tin nhắn đầu thì không nên, vì nghe như tò mò chuyện riêng. Cứ để người kia tự cho biết qua cách họ xưng hô khi trả lời. Khi đã trao đổi vài lần, có thể hỏi nhẹ "em gọi anh là anh có đúng không ạ" nếu thật sự cần.

Xưng "bên em" có lịch sự hơn xưng "em" không?

"Bên em" dùng khi bạn đại diện cho cửa hàng, công ty, như nói về sản phẩm hay quy trình của bên mình. Khi nói về chính mình, vẫn dùng "em". Nhiều tin nhắn trộn cả hai một cách tự nhiên, miễn là không đổi qua lại liên tục trong cùng một câu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138