Muốn xin giới thiệu tới một người cụ thể, bạn chọn người quen chung thật sự biết người đó, nhắn riêng cho họ một tin ngắn nói rõ ba điều: muốn gặp ai, vì sao, và xin đúng một việc nhỏ (thường là 20 phút nói chuyện hoặc một lần hỏi ý), rồi cho họ đường lui dễ dàng nếu họ thấy không tiện. Người trung gian nhận lời khi việc nhờ rõ ràng, nhẹ, và không bắt họ đem uy tín của mình ra bảo lãnh cho bạn.
Phần dưới đi theo một ví dụ giả định: chị A chủ một xưởng may nhỏ muốn gặp anh D, người làm lâu năm trong nghề in vải, để hỏi về nguồn mực in. Người quen chung là chị C, từng làm cùng anh D ở công ty X. Cách làm áp được cho người bán hàng muốn gặp một chủ cửa hàng, kỹ sư muốn hỏi một chuyên gia, hay người làm tự do muốn gặp người đi trước.
Vì sao xin giới thiệu khó hơn tự nhắn thẳng
Nhắn thẳng cho người lạ thì bạn chỉ đặt cược thời gian của mình. Nhờ người quen giới thiệu thì bạn đang mượn tên của họ. Chị C mà chuyển lời, anh D sẽ nghĩ "chị C gửi người này sang, chắc người này đáng gặp". Nếu bạn đến buổi gặp mà nói lan man, hỏi những thứ tự tra được, hoặc quay sang chào hàng, người bị mất mặt là chị C chứ không chỉ bạn. Người trung gian nào làm lâu trong nghề cũng hiểu điều đó, nên họ cân nhắc trước khi gật.
Phía anh D cũng có nỗi ngại riêng. Người làm lâu năm thường nhận nhiều lời nhờ vả kiểu "anh gặp em gái em một chút", phần lớn mơ hồ, không biết gặp để làm gì, kéo dài cả buổi chiều. Họ không ghét người mới, họ chỉ sợ mất thời gian vào một cuộc gặp không đầu không cuối. Thứ làm họ gật là thấy trước được buổi gặp ngắn, có câu hỏi rõ, và người hỏi đã tự làm bài tập.
Còn phía bạn, cái ngại thường là sợ làm phiền, sợ bị từ chối, sợ người quen nghĩ mình thực dụng. Cái ngại đó có lý một nửa: nếu chị C chỉ nghe tin bạn khi bạn cần gì đó, thì đúng là khó mở lời. Nhưng nếu hai người vẫn hỏi han nhau bình thường, lời nhờ giới thiệu là chuyện rất thường trong nghề, người làm kinh doanh lâu năm nhận và gửi đi hàng tuần.
Vì vậy toàn bộ việc xin giới thiệu xoay quanh một nguyên tắc: làm cho người trung gian tốn ít công nhất và ít rủi ro nhất. Mọi chi tiết bên dưới, từ chọn người tới cách viết tin, đều phục vụ nguyên tắc đó.
Trước khi nhờ: tự trả lời bốn câu cho rõ
Mình muốn gặp người đó để làm gì, nói trong một câu? Ví dụ: "Em muốn hỏi anh D kinh nghiệm chọn mực in cho vải thun, vì xưởng em đang bị bong màu sau vài lần giặt." Nếu không gói được trong một câu, bạn chưa sẵn sàng nhờ. Câu mơ hồ kiểu "em muốn làm quen, học hỏi anh ấy" làm người trung gian không biết chuyển lời thế nào.
Mình đã tự tìm hiểu tới đâu? Đọc những gì người đó từng chia sẻ công khai, hỏi thử vài người cùng nghề, thử tự giải quyết. Khi gặp, bạn hỏi được câu ở tầng sâu hơn, và người trung gian cũng yên tâm là bạn không hỏi những thứ tra được trong năm phút.
Người trung gian có thật sự biết người đó không? Quen qua một lần ngồi chung bàn tiệc khác với từng làm chung hai năm. Bạn hỏi thẳng được: "Chị với anh D có hay liên lạc không chị?" Nếu chị C chỉ biết sơ, lời giới thiệu sẽ yếu, khi đó tự nhắn thẳng kèm câu "chị C có nhắc tới anh" đôi khi còn hợp hơn.
Mình có gì để người kia không thấy bị lấy không? Không cần đáp lễ ngay, nhưng nên nghĩ trước: bạn có thể kể cho anh D điều gì về thị trường may nhỏ mà anh ấy ít thấy, hay sau này giới thiệu khách in cho anh ấy được không. Có sẵn ý này thì buổi gặp là hai chiều, bạn cũng tự tin hơn khi nhờ.
Chọn lúc mở lời và kênh nhắn
Nhắn riêng, không hỏi trong nhóm chung. Hỏi giữa nhóm Zalo của hội cựu đồng nghiệp làm người trung gian khó từ chối trước mặt mọi người, và chính vì khó từ chối nên họ khó chịu. Tin riêng cho họ quyền nói "để chị xem đã" mà không ai biết.
Thời điểm nên chọn là giờ hành chính, tránh sáng thứ Hai và chiều thứ Sáu, tránh mùa họ đang bận cao điểm mà bạn biết rõ, ví dụ cuối quý với người làm kế toán, tháng trước Tết với người làm in ấn. Khoảng chín đến mười giờ sáng hoặc hai đến bốn giờ chiều ngày giữa tuần là lúc người ta đọc tin kỹ nhất. Nhắn sau chín giờ tối thì dù nội dung đúng, cảm giác vẫn là bị làm phiền.
Nếu bạn với người trung gian đã lâu không nói chuyện, đừng mở bằng lời nhờ ngay. Hỏi thăm một câu thật, nhắc một chuyện cụ thể của họ, chờ họ trả lời rồi mới vào việc trong cùng cuộc trò chuyện hoặc hôm sau. Nhưng cũng đừng giả vờ hỏi thăm ba ngày rồi mới nhờ, người ta nhận ra ngay. Một câu thăm hỏi thật, rồi nói thẳng là có việc muốn nhờ, sòng phẳng hơn.
Nếu tiện gặp trực tiếp, ví dụ hai người làm chung toà nhà, nói miệng trước rồi nhắn tin ghi lại ý chính là cách gọn nhất. Nói miệng cho người kia thấy thái độ của bạn, tin nhắn cho họ thứ để chuyển đi.
Tin nhắn xin giới thiệu: mẫu theo từng mức thân
Với người khá thân, tin nhắn có thể ngắn và thẳng: "Chị C ơi, em có việc muốn nhờ chị. Xưởng em đang bị bong màu in trên vải thun, em nghe nói anh D bên công ty X làm mực in lâu năm. Chị có tiện giới thiệu em với anh ấy không ạ? Em chỉ xin 20 phút gọi điện hỏi kinh nghiệm, không bán gì. Nếu chị thấy không tiện thì cũng không sao đâu chị."
Với người quen vừa phải, thêm một câu nhắc lại mối quen và giải thích vì sao lại nhờ đúng họ: "Chào anh B, em là A, hồi tháng trước mình ngồi cùng bàn ở hội thảo ngành dệt may. Em thấy anh có kết nối với chị E bên xưởng nhuộm. Em đang tìm hiểu cách xử lý vải bị loang màu, muốn hỏi chị E vài câu. Anh có biết chị ấy đủ để giới thiệu giúp em không ạ? Nếu anh không tiện, em cảm ơn anh vẫn như thường."
Với người lớn tuổi hơn hoặc vị trí cao hơn nhiều, giữ lễ nhưng đừng vòng vo quá ba dòng: "Cháu chào chú, cháu là A, con của cô F hàng xóm cũ của chú. Cháu đang mở xưởng may nhỏ, có một câu hỏi về nghề in mà nghe nói anh D bên công ty X là người hiểu rõ nhất. Nếu chú thấy tiện, chú cho cháu xin phép nhắc tên chú khi nhắn cho anh D được không ạ?" Câu cuối là một cách nhờ nhẹ hơn: không bắt người lớn phải nhắn hộ, chỉ xin được nhắc tên.
Độ dài lý tưởng là bốn đến sáu dòng trên màn hình điện thoại. Dài hơn, người trung gian phải đọc lại để hiểu bạn muốn gì. Ngắn quá, kiểu "chị ơi giới thiệu em với anh D nhé", họ phải hỏi lại cả chục câu, và nhiều người sẽ để đó rồi quên.
Khi người trung gian hỏi lại hoặc ngần ngừ
Họ hỏi "em gặp để làm gì cụ thể?". Đây là dấu hiệu tốt: họ đang cân nhắc thật. Trả lời đúng câu hỏi, đừng kể lại cả câu chuyện. "Dạ em có ba câu: mực gốc nước hay gốc dầu hợp vải thun hơn, nhiệt độ ép bao nhiêu, và mua lô nhỏ thì nên tìm loại nhà cung cấp nào. Em gửi trước để anh D xem có hợp không ạ."
Họ bảo "để chị hỏi anh ấy xem đã". Cảm ơn và dừng lại ở đó. Không nhắn hỏi tiến độ trong hai ba ngày đầu. Câu đáp gọn: "Dạ em cảm ơn chị, chị cứ thong thả, anh ấy bận thì thôi chị nhé."
Họ nói không tiện. Nhận câu trả lời, không hỏi vì sao, không nài. "Dạ em hiểu, cảm ơn chị đã nói thẳng. Có dịp nào em giúp được chị thì chị cứ nhắn em." Giữ được thái độ này thì lần sau họ vẫn sẵn lòng nghe bạn nhờ việc khác.
Họ đề nghị bạn tự nhắn, chỉ cho nhắc tên. Đây là mức giúp phổ biến nhất và rất có giá trị. Hỏi lại cho chắc: "Dạ vậy em nhắn anh D và nói là chị gợi ý em liên hệ, chị thấy được không ạ?" Rồi khi nhắn, nhắc tên chị C ngay câu thứ hai, không để tới cuối.
Nói dở và nói được khi nhờ giới thiệu
Bảng dưới gom những câu hay gặp khiến người trung gian ngại, kèm câu thay thế:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| "Chị quen nhiều, giới thiệu em với ai trong ngành in cũng được." | "Em muốn gặp anh D vì anh ấy làm mực in cho vải thun, đúng vấn đề xưởng em đang gặp." |
| "Anh ấy chắc rảnh mà, chị nói giúp em một tiếng." | "Nếu anh D bận thì em đợi được, hoặc em gửi câu hỏi qua tin nhắn cũng được ạ." |
| "Em muốn mời anh ấy đi ăn để làm quen." | "Em xin 20 phút gọi điện hoặc ghé chỗ anh ấy, giờ nào anh ấy tiện." |
| Gửi một tin dài nửa trang kể chuyện mở xưởng. | Bốn đến sáu dòng: ai, vì sao, xin gì, đường lui. |
| "Chị nhớ nhé, chiều nay chị nhắn giúp em được không?" | "Chị cứ thong thả, tuần này hay tuần sau đều được ạ." |
| Nhờ giới thiệu xong im luôn, người trung gian không biết kết quả. | Gặp xong nhắn lại chị C một câu: đã gặp, học được gì, cảm ơn. |
Điểm chung của cột bên phải là cụ thể và không ép thời gian. Người trung gian nhìn vào biết ngay nên chuyển lời thế nào, và biết mình được phép nói "để sau" mà không mất lòng ai. Người làm bán hàng lâu năm hay nói: lời nhờ càng dễ từ chối thì càng ít bị từ chối.
Sau khi nhờ: việc làm theo mốc thời gian
Việc nhờ chưa xong khi người trung gian gật đầu. Những bước sau giữ cho cả ba người cùng thoải mái:
- Trong ngày: gửi lại cho người trung gian một đoạn giới thiệu ngắn về mình để họ chuyển nguyên văn, khỏi phải tự viết. Hai ba câu là đủ.
- Sau một tuần chưa có tin: nhắc một lần, nhẹ và có đường lui: "Chị C ơi, em hỏi lại chuyện anh D một chút ạ. Nếu anh ấy bận quá thì em tìm hướng khác, chị đừng ngại báo em." Không nhắc lần thứ hai.
- Khi được kết nối: trả lời người được giới thiệu trong vòng một ngày, chuyển người trung gian sang phần gửi kèm hoặc cảm ơn họ trong tin đầu tiên để họ khỏi phải theo dõi tiếp.
- Sau buổi gặp: nhắn cảm ơn người được giới thiệu trong ngày, và báo người trung gian trong vòng hai ba ngày.
- Sau một tháng: nếu đã áp dụng được lời khuyên, báo lại cho cả hai người kết quả cụ thể. Đây là bước ít ai làm nhất, và cũng là bước khiến người ta sẵn lòng giới thiệu bạn lần nữa.
Một cách tự kiểm đơn giản: đọc lại tin nhờ của mình và tưởng tượng chị C chụp màn hình gửi thẳng cho anh D. Nếu tin đó đứng một mình mà anh D vẫn hiểu bạn là ai, muốn gì, xin bao lâu, thì bạn đã viết đúng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nhờ người quen giới thiệu khi hai người lâu rồi không nói chuyện?
Vẫn nhờ được, nhưng mở đầu bằng một câu hỏi thăm thật về chuyện của họ, rồi nói thẳng là có việc muốn nhờ. Đừng giả vờ hỏi thăm nhiều ngày rồi mới vào việc, người ta nhận ra và thấy khó chịu hơn.
Nhờ giới thiệu qua Zalo hay gọi điện thì tốt hơn?
Với người khá thân thì gọi rồi nhắn lại tóm tắt là gọn nhất. Với người quen vừa phải, nhắn tin riêng trước để họ có thời gian cân nhắc, vì nghe điện thoại họ khó từ chối và dễ hứa cho qua chuyện.
Người trung gian đồng ý rồi im lặng cả tuần thì làm sao?
Nhắc đúng một lần sau khoảng một tuần, kèm câu cho phép họ thôi nếu bất tiện. Nếu vẫn im, coi như không thành, giữ quan hệ bình thường và tìm hướng khác, không nhắc lại lần hai.
Có được nhờ một người giới thiệu mình tới nhiều người một lúc không?
Không nên. Mỗi lần nhờ chỉ nên xin một người cụ thể với một lý do cụ thể. Danh sách năm sáu cái tên làm người trung gian thấy mình bị dùng như danh bạ và thường sẽ không giới thiệu ai cả.
Có cần mời người trung gian đi ăn để cảm ơn trước không?
Không cần và không nên làm trước, vì nó biến lời nhờ thành trao đổi. Cảm ơn bằng lời, báo lại kết quả, và khi họ cần gì thì sẵn lòng giúp lại là cách đáp lễ được quý nhất.
Nếu người mình muốn gặp nổi tiếng trong ngành thì có nên nhờ giới thiệu không?
Nên, vì người bận rộn thường chỉ trả lời tin nhắn có người quen đứng giữa. Nhưng càng phải chuẩn bị câu hỏi kỹ và xin thời gian ngắn hơn, ví dụ 15 phút, và chấp nhận chuyện họ chỉ trả lời qua tin nhắn.