Mục tiêu cho một buổi networking nên nhỏ đến mức đếm được trên một bàn tay: nói chuyện thật với hai người, hỏi một câu đang thắc mắc, hẹn được một cuộc trò chuyện tiếp theo. Đạt rồi thì coi như buổi đó thành công, về được. Mục tiêu kiểu "mở rộng mối quan hệ" hay "tìm khách hàng" quá to và quá mơ hồ, làm bạn hoặc đứng một góc vì không biết bắt đầu từ đâu, hoặc chạy vòng phát danh thiếp rồi về không nhớ ai.
Ví dụ giả định trong bài là anh U, kỹ sư phần mềm làm tự do được một năm, đi buổi gặp mặt hằng tháng của những người làm nghề ở một không gian làm việc chung. Bài đi từ cách chọn mục tiêu, chuẩn bị trước mười lăm phút, câu nói mẫu, lúc nào thì về, tới việc làm trong hai mươi bốn giờ sau đó.
Vì sao "đi cho biết" thường về tay trắng
Lần đầu anh U đi buổi gặp mặt, anh không đặt mục tiêu gì, chỉ nghĩ "đi cho biết, gặp ai nói nấy". Anh đến đúng giờ, lấy ly nước, đứng gần bàn dài nhìn mọi người đã đứng thành từng nhóm. Anh không biết nên nhập vào nhóm nào, nói gì trước. Bốn mươi phút sau anh nói chuyện được với đúng một người, cũng là người làm phần mềm như anh, hai người than chuyện khách trả tiền chậm rồi chia tay. Anh về, thấy mất buổi tối.
Chuyện của anh U rất phổ biến, và nguyên nhân không phải là anh nhút nhát. Không có mục tiêu thì không có lý do để bước tới một người cụ thể. Mỗi lần định mở lời, đầu anh hỏi "nói với người này để làm gì", và vì không có câu trả lời nên anh lùi lại.
Ngược lại là kiểu mục tiêu quá to: "hôm nay phải có ba khách". Mục tiêu đó biến mọi cuộc nói chuyện thành chào hàng, người kia cảm nhận ngay và tìm cách thoát. Người tổ chức sự kiện ngành lâu năm thường kể rằng khách tham dự sợ nhất là bị "bắt" bởi người cứ nói về sản phẩm của mình.
Một mục tiêu nhỏ, đo được, không phụ thuộc vào việc người kia có mua gì của bạn hay không, giải được cả hai vấn đề. Nó cho bạn lý do để bước tới, và nó không đặt gánh nặng lên người được bạn bắt chuyện.
Mục tiêu to và mục tiêu nhỏ, đặt cạnh nhau
Mỗi mục tiêu to đều có một phiên bản nhỏ hơn, làm được trong một buổi tối. Một vài ví dụ giả định:
| Mục tiêu to, khó đo | Mục tiêu nhỏ cho buổi tối nay |
|---|---|
| Mở rộng mối quan hệ | Nói chuyện ít nhất mười phút với hai người mình chưa quen, biết họ làm gì và đang vướng gì |
| Tìm khách hàng | Hỏi hai người làm chủ cửa hàng xem họ đang dùng gì để quản lý đơn, không giới thiệu dịch vụ của mình trừ khi được hỏi |
| Học hỏi người trong nghề | Hỏi một người làm lâu năm đúng một câu đang thắc mắc, ví dụ cách họ viết hợp đồng cho việc nhỏ |
| Được biết đến nhiều hơn | Giới thiệu bản thân bằng một câu rõ ràng với năm người, để ít nhất một người nhớ |
| Tìm đối tác | Tìm một người làm nghề bổ sung cho mình, như người thiết kế giao diện, và hẹn một buổi cà phê tuần sau |
Chỉ chọn một hoặc hai dòng cho mỗi buổi. Ba mục tiêu một lúc là quay về mục tiêu to.
Chuẩn bị trong mười lăm phút trước khi đi
Không cần chuẩn bị cả buổi. Mười lăm phút trước khi ra khỏi nhà, làm năm việc sau:
- Viết mục tiêu của tối nay ra một dòng trong điện thoại, ví dụ "nói chuyện thật với hai người, hỏi một chủ shop họ quản lý đơn bằng gì".
- Tập nói câu giới thiệu bản thân một lần thành tiếng, dài chừng hai câu, có việc cụ thể và người mình phục vụ.
- Nghĩ sẵn hai câu hỏi mở dùng được với bất cứ ai ở buổi đó, như "bên anh dạo này bận nhất vụ gì" hay "chị đến đây lần thứ mấy rồi".
- Nếu ban tổ chức có công bố danh sách người tham dự hay diễn giả, lướt qua và chọn một người mình muốn gặp nhất, đọc trước một chút về việc họ làm.
- Sạc pin điện thoại, mang theo vài tấm danh thiếp nếu có, và quyết định trước giờ về muộn nhất.
Việc cuối hay bị coi nhẹ. Biết trước mình sẽ về lúc tám giờ rưỡi làm cho buổi tối có điểm kết, bạn đỡ thấy như bị kẹt ở đó vô thời hạn, nhất là với người không quen chỗ đông.
Một việc không cần làm: in tài liệu giới thiệu hay mang theo máy tính để trình bày. Ở buổi gặp mặt đứng, không ai muốn xem tài liệu. Nếu người kia muốn biết thêm, bạn gửi sau qua tin nhắn, lúc đó họ mới thật sự đọc.
Câu nói mẫu để đi tới mục tiêu
Mở lời với người đứng một mình ở bàn nước: "Anh cũng đến lần đầu à? Em là U, em làm phần mềm tự do, chủ yếu viết hệ thống đơn hàng cho shop nhỏ. Anh làm mảng gì ạ?" Người đứng một mình thường mừng khi có ai bắt chuyện trước.
Hỏi đúng câu thắc mắc của mình: "Chị làm chủ shop lâu rồi, em hỏi chị chút được không: bên chị hiện ghi đơn bằng gì, sổ tay hay phần mềm? Em hỏi vì đang tìm hiểu chủ shop thật sự cần gì." Nói rõ vì sao hỏi để người kia không nghĩ mình sắp chào hàng.
Khi bị hỏi lại "vậy em bán phần mềm à": "Dạ em có làm, nhưng hôm nay em chỉ muốn nghe chị kể thôi. Chị cần thì em nói sau, không thì cũng không sao."
Xin hẹn cuộc trò chuyện tiếp: "Nói chuyện với anh em thấy mình làm bổ sung cho nhau được. Tuần sau anh có rảnh buổi nào em mời anh cà phê nửa tiếng, nói kỹ hơn?" Có thời lượng rõ ràng, dễ nhận lời.
Chào để rời cuộc nói chuyện: "Em cảm ơn chị, em đi chào thêm mấy người nữa. Em xin Zalo chị, tối nay em gửi chị cái mẫu sổ đơn hàng em kể."
Trong buổi: khi nào thì coi như xong và về được
Nhiều người nghĩ phải ở đến cuối mới là lịch sự. Thật ra ở các buổi gặp mặt đứng, người ra vào liên tục, không ai để ý bạn về lúc nào. Khi bạn đã đạt mục tiêu nhỏ của tối nay, ví dụ đã nói chuyện thật với hai người và có hẹn tiếp với một người, bạn được phép về. Ở thêm có thể có thêm cuộc nói chuyện hay, nhưng cũng có thể chỉ làm bạn mệt và nói chuyện kém đi.
Ngược lại, nếu đã đến giờ về mà chưa đạt mục tiêu, cho mình thêm hai mươi phút với một việc cụ thể: tìm người đứng một mình và bắt chuyện. Người đứng một mình là người dễ nói chuyện nhất trong phòng. Sau hai mươi phút đó, dù đạt hay không cũng về, và ghi lại vì sao chưa đạt để lần sau chỉnh.
Có một chi tiết nhỏ người làm lâu mới biết: nửa tiếng đầu và nửa tiếng cuối thường là lúc dễ nói chuyện nhất. Đầu buổi mọi người chưa đứng thành nhóm chặt, cuối buổi các nhóm đã tan ra. Giữa buổi là lúc khó chen vào nhất. Nếu bạn ngại, đến sớm mười phút là cách rẻ nhất để có cuộc nói chuyện đầu tiên.
Trước khi về, chào người tổ chức một câu nếu họ không quá bận. Họ là người quen nhiều người nhất trong phòng, và lần sau bạn có thể nhờ họ giới thiệu người bạn muốn gặp.
Sai hay gặp khi đi với mục tiêu
Có mục tiêu rồi vẫn có thể làm hỏng. Mấy lỗi dưới đây khiến người kia muốn thoát khỏi cuộc nói chuyện:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Nói ngay mục tiêu "em đang tìm khách" | Hỏi về việc của người kia trước, để họ tự hỏi lại |
| Đếm số danh thiếp phát ra | Đếm số cuộc nói chuyện trên mười phút |
| Nhìn qua vai người đang nói chuyện để tìm người "quan trọng hơn" | Nhìn người đang nói chuyện, khi muốn đi thì chào rõ ràng |
| Bám một người quen cả buổi cho đỡ ngại | Đi cùng người quen nhưng hẹn tách ra, cuối buổi gặp lại |
| Về mà không xin liên lạc ai | Với mỗi người nói chuyện thật, xin Zalo kèm một lý do cụ thể |
Lỗi nhìn qua vai là lỗi người ta nhớ lâu nhất, vì nó cho người kia biết họ chỉ là trạm dừng tạm. Nếu thật sự cần đi chỗ khác, nói một câu chào rồi đi, đỡ hơn nhiều so với đứng đó mà mắt nhìn đi nơi khác.
Sau buổi: hai mươi bốn giờ và một tuần
Trong tối hôm đó hoặc sáng hôm sau, nhắn cho từng người đã nói chuyện thật một tin ngắn: nhắc lại chỗ gặp, một chi tiết của cuộc nói chuyện, và gửi thứ đã hứa nếu có. Ví dụ: "Chị V, em là U, hôm qua mình nói chuyện về sổ đơn hàng ở buổi gặp mặt. Em gửi chị mẫu em kể, chị xem có dùng được không nhé." Không gửi cùng một tin cho mọi người.
Cũng trong hai mươi bốn giờ, ghi vào sổ quen biết những gì nhớ được: tên, làm gì, đang vướng gì, đã hẹn gì. Để sang ngày thứ ba thì mặt người và câu chuyện đã bắt đầu trộn vào nhau.
Sau một tuần, nhìn lại mục tiêu đã viết trong điện thoại. Đạt hay chưa đạt, vì sao. Nếu đạt dễ, lần sau nâng lên một chút, ví dụ ba người thay vì hai. Nếu chưa đạt, xem nguyên nhân: đến muộn quá, câu mở lời chưa trơn, hay chọn nhầm loại buổi gặp không có người mình cần.
Nếu có hẹn cà phê với ai, giữ đúng hẹn và đúng thời lượng đã nói. Một buổi nửa tiếng đúng giờ để lại ấn tượng tốt hơn một buổi kéo dài hai tiếng làm người kia trễ việc. Sau ba bốn buổi gặp mặt có mục tiêu nhỏ, bạn sẽ thấy mình bước vào phòng đông người dễ hơn hẳn lần đầu.
Câu hỏi thường gặp
Mục tiêu cho một buổi networking nên đặt thế nào?
Đặt một hai mục tiêu nhỏ, đếm được và làm được trong một buổi tối, như nói chuyện thật với hai người chưa quen hoặc hỏi một người làm lâu năm một câu đang thắc mắc. Tránh mục tiêu mơ hồ như mở rộng quan hệ hay mục tiêu phụ thuộc người khác như có ba khách.
Đi buổi gặp mặt bao lâu thì nên về?
Không có giờ cố định. Khi đã đạt mục tiêu nhỏ của buổi đó thì về được, ở các buổi gặp đứng không ai để ý bạn về lúc nào. Nên quyết định trước giờ về muộn nhất để buổi tối có điểm kết.
Có nên nói thẳng là mình đang tìm khách hàng không?
Không nên mở đầu bằng câu đó, vì người kia sẽ đề phòng. Hỏi về việc của họ trước, giới thiệu việc mình làm bằng một câu, để họ tự hỏi thêm. Nếu được hỏi thì nói thật, ngắn gọn, và để họ quyết định có muốn nghe tiếp không.
Đi một mình hay rủ người quen đi cùng thì tốt hơn?
Đi cùng người quen giúp đỡ ngại lúc đầu, nhưng dễ thành đứng với nhau cả buổi. Nếu đi cùng, hẹn trước là tách ra, mỗi người một mục tiêu, cuối buổi gặp lại kể cho nhau nghe. Đi một mình buộc bạn phải bắt chuyện, nhiều khi lại hiệu quả hơn.
Không đạt mục tiêu sau buổi gặp thì nên làm gì?
Ghi lại vì sao chưa đạt: đến muộn, câu mở lời chưa trơn hay chọn sai buổi. Lần sau chỉnh đúng chỗ đó, có thể hạ mục tiêu xuống một người thay vì hai. Không đạt một lần là chuyện thường, quan trọng là lần sau bước vào dễ hơn.
Có cần mang danh thiếp khi đi networking không?
Không bắt buộc, nhiều người giờ trao đổi qua Zalo ngay tại chỗ. Mang vài tấm phòng khi gặp người lớn tuổi hoặc người thích giấy. Điều quan trọng hơn là tin nhắn bạn gửi sau buổi gặp, vì danh thiếp thường bị cất đi và quên.