QuenBiet.comQuen Biết
Networking là gì và làm cho đúng

Networking cho chủ shop và người làm tự do: quen ai, ở đâu, nói câu gì

Chủ shop và người làm tự do không có công ty đứng sau, mỗi mối quen là nguồn hàng hay nguồn việc. Bốn nhóm người nên quen, câu nói mẫu và cách giữ nhịp khi bận.

A Vietnamese shop owner in a royal blue dress leans on the counter of her small family shop, chatting with a supplier unloading cartons, eye-level shot, warm late afternoon light

Chủ shop và người làm tự do nên quen bốn nhóm người: nhà cung cấp và người giao hàng, chủ các cửa hàng hoặc người làm nghề bổ sung cho mình (không cạnh tranh trực tiếp), người cùng nghề để chuyển việc thừa cho nhau, và khách cũ hài lòng. Chỗ gặp thường không phải sự kiện mà là ngay quầy hàng, chợ đầu mối, nhóm nghề trên mạng; câu nói chỉ cần hỏi thật một chuyện nghề và nói rõ mình làm gì trong một câu.

Người đi làm công có công ty, có phòng ban, có đồng nghiệp sẵn. Chủ một tiệm nhỏ hay người làm tự do thì mỗi mối quen là một nguồn hàng, một nguồn việc hay một người chỉ đường trực tiếp. Bài dùng hai ví dụ giả định: chị AC chủ tiệm bánh, anh AD chụp ảnh sản phẩm tự do.

Khác người đi làm công ở chỗ nào

Thứ nhất, không có ai làm thay phần quen biết. Ở công ty, phòng mua hàng lo nhà cung cấp, phòng kinh doanh lo khách, bạn chỉ cần quen người trong phòng mình. Chủ tiệm bánh như chị AC thì vừa là người mua bột, vừa là người bán bánh, vừa là người phải biết thợ sửa lò ở đâu. Mỗi mối chị không quen là một việc chị phải tự mò.

Thứ hai, thời gian là tiền theo nghĩa đen. Anh AD chụp ảnh tự do, một buổi tối đi gặp mặt là một buổi tối không chỉnh ảnh cho khách. Chị AC đóng tiệm sớm một tiếng để đi đâu đó là mất doanh thu giờ đông khách. Vì vậy cả hai không thể đi networking theo kiểu người đi làm công rảnh tối thứ năm.

Thứ ba, quen biết của họ thường nằm ngay trong công việc hằng ngày, chỉ là họ chưa coi đó là quen biết. Người giao bột mỗi tuần, chủ tiệm hoa bên cạnh, khách quen mua bánh sinh nhật mỗi năm, người thợ in hộp bánh. Họ gặp những người này nhiều hơn bất cứ ai ở bất cứ hội thảo nào.

Nên với chủ shop và người làm tự do, networking hiệu quả nhất là nói thêm vài câu với những người đã gặp hằng tuần, chọn rất ít buổi gặp bên ngoài, và dùng tin nhắn nhiều hơn gặp mặt.

Bốn nhóm người nên quen

Không phải ai cũng đáng bỏ công như nhau. Với tiệm nhỏ và người làm tự do, bốn nhóm dưới đây hay mang lại nhiều nhất trên mỗi giờ bỏ ra:

NhómVí dụ giả địnhQuen để làm gì
Nhà cung cấp, người giao hàngAnh giao bột, chị bán bao bì ở chợ đầu mối, người thợ in hộpBiết trước khi hàng sắp tăng giá, được giữ hàng khi khan, được chỉ mối khác khi hết
Người làm nghề bổ sungTiệm hoa cạnh tiệm bánh, người trang trí tiệc, người chụp ảnh và người viết nội dungGiới thiệu khách qua lại, làm gói chung cho dịp lễ
Người cùng nghềMột thợ chụp ảnh khác chuyên chụp cưới, một tiệm bánh ở phường khácChuyển việc thừa cho nhau, mượn đồ khi hỏng, hỏi giá thị trường
Khách cũ hài lòngChị khách đặt bánh sinh nhật mỗi năm, chủ shop từng thuê chụp ảnh ba lầnHọ kể lại cho người khác, góp ý thật khi bạn đổi món hay đổi giá

Nhóm thứ ba hay bị bỏ qua vì người ta coi người cùng nghề là đối thủ. Thật ra người cùng nghề nhưng khác phân khúc, khác khu vực, là người dễ chuyển việc cho bạn nhất khi họ quá tải.

Nhà cung cấp là mối bị coi nhẹ nhất

Chị AC lấy bột từ một đại lý ở chợ đầu mối, anh giao hàng tuần nào cũng đến hai lần. Năm đầu chị chỉ ký nhận rồi thôi. Năm thứ hai, một lần bột khan hàng trước Tết, chị gọi thì được báo hết, trong khi tiệm bên kia đường vẫn có. Sau này chị mới biết chủ tiệm bên kia vẫn hay mời anh giao hàng ly nước, hỏi thăm chuyện nhà, và được anh giữ lại vài bao khi biết sắp khan.

Từ đó chị đổi cách. Mỗi lần anh giao đến, chị rót cốc trà đá, hỏi anh một câu về tình hình hàng: "Dạo này bên anh hàng về đều không, có loại nào sắp lên giá không anh?" Không phải câu nịnh, là câu hỏi thật. Anh giao hàng đi hàng chục tiệm mỗi ngày, biết chuyện thị trường trước cả đại lý gọi điện báo.

Chị cũng làm quen chị chủ đại lý, một lần ghé tận nơi thanh toán thay vì chuyển khoản, nói chuyện mười phút. Chị nói rõ nhịp đặt hàng của tiệm, để đại lý biết mà tính. Đến dịp Tết năm sau, chị được nhắn trước một tuần rằng bột sắp tăng giá, nên đặt sớm.

Điều đáng để ý là không có món quà nào ở đây, chỉ có sự quan tâm và rõ ràng. Nhà cung cấp quý nhất những khách đặt hàng đều, trả tiền đúng hẹn, và đối xử tử tế với người giao hàng. Ba thứ đó đã là networking.

Người làm tự do: quen người cùng nghề để chuyển việc cho nhau

Anh AD chụp ảnh sản phẩm cho shop bán hàng trên mạng. Mùa cao điểm anh từ chối việc vì quá tải, mùa thấp điểm lại ngồi không. Cách anh xây một vòng người cùng nghề:

  1. Liệt kê năm người chụp ảnh khác anh biết, ghi rõ mỗi người mạnh mảng gì: chụp cưới, chụp đồ ăn, chụp sự kiện. Chọn những người không cùng mảng sản phẩm như anh.
  2. Nhắn từng người một tin ngắn, nói rõ mình làm mảng gì và đề nghị chuyển việc khi quá tải, không đòi hoa hồng.
  3. Lần đầu có khách mảng khác hỏi, chuyển ngay cho người hợp nhất, báo trước cho người đó biết, và nói với khách rằng mình tin tay nghề người ấy.
  4. Khi được người khác chuyển việc, làm thật tốt và báo lại cho người chuyển. Đây là phần giữ vòng quay.
  5. Mỗi quý hẹn một buổi cà phê với một hai người trong vòng, nói chuyện giá thị trường, thiết bị, khách khó.

Sau một năm, vòng của anh AD có bảy người, mùa thấp điểm anh nhận thêm được việc từ người khác chuyển sang. Không có gì bảo đảm vòng nào cũng chạy như vậy, nhưng nó luôn tốt hơn việc từ chối khách rồi để họ đi lạc.

Câu nói và tin nhắn mẫu

Chủ shop với chủ tiệm nghề bổ sung bên cạnh: "Chị ơi, em bên tiệm bánh cạnh chị. Tháng này nhiều khách đặt bánh hỏi chỗ mua hoa, em giới thiệu tiệm chị được không? Chị có khách hỏi bánh thì giới thiệu em với nha."

Người làm tự do nhắn người cùng nghề: "Anh AF ơi, em là AD, chụp ảnh sản phẩm cho shop bán hàng trên mạng. Em hay có khách hỏi chụp tiệc cưới mà em không làm mảng đó. Nếu anh nhận thì em chuyển khách qua anh, không cần gì đâu, chỉ mong khi anh có khách cần chụp sản phẩm thì nhớ tới em."

Khi chuyển khách, nói với khách: "Mảng này em không chuyên, em giới thiệu chị qua anh AF, anh ấy chụp cưới rất kỹ. Em đã báo anh ấy rồi, chị nhắn anh ấy là bên em giới thiệu nhé."

Với khách cũ hài lòng, không chào hàng: "Chị ơi, lâu rồi không thấy chị ghé. Tiệm em mới có thêm bánh ít đường, chị từng hỏi nên em báo chị. Chị không cần thì thôi nha chị." Nhắc đúng điều khách từng quan tâm.

Hỏi nhà cung cấp: "Anh ơi, Tết năm nay em định đặt nhiều hơn năm ngoái một chút. Anh thấy em nên chốt đơn sớm từ khi nào là vừa?"

Tránh và thay bằng

Chủ shop và người làm tự do hay mắc mấy lỗi sau, vì tâm lý mỗi mối là một đồng tiền:

TránhThay bằng
Coi mọi người cùng nghề là đối thủ, không chàoQuen người cùng nghề khác mảng, khác khu, chuyển việc cho nhau
Đòi hoa hồng khi giới thiệu khách cho người quenGiới thiệu không điều kiện, để vòng quay tự cân
Chỉ ký nhận hàng, không nói chuyện với người giaoHỏi một câu về tình hình hàng mỗi lần giao
Gửi tin nhắn quảng cáo cho mọi người trong danh bạNhắn riêng khách cũ khi có thứ đúng điều họ từng hỏi
Nhận hết việc kể cả mảng mình làm không tốtChuyển việc không hợp cho người giỏi hơn

Lỗi cuối cùng tốn nhất. Nhận một việc mình làm dở là mất một khách và để lại tiếng xấu. Chuyển cho người giỏi hơn là giữ được lòng khách và thêm một người nợ bạn một lời cảm ơn.

Một lỗi nhỏ nữa là hứa giới thiệu rồi quên. Khách hỏi chỗ mua hoa, bạn nói để em hỏi rồi báo, rồi bận bán hàng mà không báo. Với người làm nhỏ, lời hứa nhỏ bị quên được nhớ lâu hơn cả món hàng tốt.

Giữ nhịp khi bận bán hàng: tự kiểm hằng tháng

Chủ shop và người làm tự do bận theo mùa, nên đừng đặt nhịp đều mỗi tuần. Đặt nhịp theo việc: mỗi lần nhà cung cấp giao hàng, nói thêm một câu; mỗi lần có khách hỏi việc ngoài mảng mình, chuyển cho người quen; mỗi tháng một lần, nhắn riêng hai khách cũ có lý do cụ thể.

Cuối tháng, tự hỏi ba câu. Tháng này mình đã chuyển việc hay giới thiệu khách cho ai chưa? Có ai chuyển cho mình chưa? Có lần nào biết tin hàng sắp tăng giá, sắp khan nhờ người quen báo không? Ba câu đó đo đúng những gì networking mang lại cho người làm nhỏ.

Sau ba tháng, nhìn lại bốn nhóm ở trên, nhóm nào mình chưa có ai. Nhiều chủ shop thấy mình quen nhà cung cấp rất tốt nhưng không quen ai cùng nghề, hoặc ngược lại. Tháng sau, dồn một chút công vào nhóm còn trống.

Mùa cao điểm thì cứ tập trung bán hàng, chỉ giữ những việc rẻ nhất như trả lời tin nhắn, chuyển việc thừa. Mùa thấp điểm là lúc hẹn cà phê, đi một buổi gặp mặt, ghé thăm đại lý. Làm theo mùa như vậy, quen biết không đè lên việc kiếm sống.

Câu hỏi thường gặp

Chủ cửa hàng nhỏ nên làm quen ai đầu tiên?

Thường là nhà cung cấp và người giao hàng, vì bạn gặp họ thường xuyên và họ biết tin thị trường sớm. Kế đến là các tiệm làm nghề bổ sung quanh mình để giới thiệu khách qua lại. Không cần đi sự kiện mới quen được những người này.

Người làm tự do có nên quen người cùng nghề không?

Nên, đặc biệt là người cùng nghề nhưng khác mảng hoặc khác khu vực. Họ là người dễ chuyển việc cho bạn nhất khi họ quá tải, và bạn chuyển lại khi có khách không hợp mảng mình. Vòng như vậy giúp cả hai bớt cảnh lúc quá tải lúc ngồi không.

Giới thiệu khách cho người khác có nên lấy hoa hồng không?

Với người làm nhỏ quen nhau, giới thiệu không điều kiện thường giữ vòng quen biết bền hơn. Nếu hai bên muốn có thoả thuận rõ ràng thì nói công khai, viết ra, và cho khách biết nếu điều đó ảnh hưởng tới giá họ trả.

Bận bán hàng cả ngày thì lấy thời gian đâu để networking?

Làm ngay trong việc hằng ngày: nói thêm một câu với người giao hàng, chuyển việc thừa cho người quen, nhắn riêng khách cũ khi có lý do. Những buổi gặp mặt và cà phê để dành cho mùa thấp điểm.

Có nên gửi tin nhắn quảng cáo cho bạn bè trong danh bạ không?

Không nên gửi hàng loạt, vì nhiều người sẽ ngại và có thể chặn. Nhắn riêng từng người khi có thứ đúng điều họ từng quan tâm thì được đón nhận tốt hơn hẳn. Một tin đúng người hơn trăm tin gửi chung.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138