QuenBiet.comQuen Biết
Networking là gì và làm cho đúng

Networking là gì: giải thích bằng lời thường cho người đi làm và chủ shop

Networking là quen thêm người trong nghề và giữ mối đó bằng việc nhỏ có ích cho nhau. Giải thích bằng lời thường, kèm câu nói mẫu và việc làm tuần đầu.

Two Vietnamese colleagues talk in a small office meeting room with a glass wall, the man in a teal polo shirt leaning on the table, wide shot through the glass, soft morning light

Networking, nói bằng lời thường, là chủ động quen thêm những người làm nghề gần mình, để họ biết mình làm gì, mình biết họ làm gì, rồi giữ liên lạc đủ đều để khi một bên cần một câu hỏi, một lời giới thiệu hay một cái tên, bên kia nhớ ra. Nó không phải đi phát danh thiếp, không phải chào hàng, càng không phải đi tìm người để nhờ vả. Phần lớn networking diễn ra trong những việc rất nhỏ: một tin nhắn hỏi thăm đúng lúc, một câu "để em giới thiệu anh với chị B", một lần gửi người khác bài viết có ích cho nghề của họ.

Phần dưới giải thích chữ này cho người chưa từng "đi networking" bao giờ: nhân viên văn phòng, kỹ sư, người bán hàng, chủ một cửa hàng nhỏ. Có ví dụ trong một tuần bình thường, câu nói mẫu khi tự giới thiệu, cái sai hay gặp và cách tự kiểm sau một tháng.

Nói dài hơn một chút: networking gồm ba việc nối nhau

Việc thứ nhất là gặp người mới. Không nhất thiết ở hội thảo hay sự kiện lớn: người ngồi cạnh trong buổi tập huấn của phường, anh giao hàng quen mặt của nhà cung cấp, chị kế toán bên công ty đối tác mà bạn hay gọi điện đối chiếu công nợ. Những người đó đều là "mối" nếu bạn chịu nói thêm vài câu ngoài việc chính.

Việc thứ hai là để người kia biết mình làm gì, nói bằng một câu dễ nhớ. Rất nhiều người quen nhau cả năm mà không biết đối phương thật sự làm việc gì, nên khi có cơ hội hợp với bạn, họ không nghĩ tới bạn. Ví dụ, anh A làm kỹ sư bảo trì máy đóng gói. Nếu anh chỉ nói "em làm kỹ thuật" thì người nghe quên ngay; nếu anh nói "em chuyên sửa máy đóng gói cho mấy xưởng thực phẩm nhỏ" thì người nghe có một hình ảnh để nhớ.

Việc thứ ba là giữ mối, và đây là phần quyết định. Gặp xong mà không bao giờ liên lạc lại thì cái tên trong danh bạ chỉ là cái tên. Giữ mối không đòi hỏi gì to tát: nhắn một tin sau buổi gặp, hai ba tháng hỏi thăm một lần bằng một chuyện cụ thể, chúc mừng khi người kia đổi chỗ làm hay mở thêm cửa hàng.

Ba việc đó lặp đi lặp lại nhiều năm thì thành một vòng quen biết. Không có bước nào là "xin" ở giữa. Khi đã quen đủ lâu, việc nhờ một câu hay giới thiệu một người trở nên tự nhiên, vì hai bên đã biết nhau, chứ không phải vì bạn đã tính trước để nhờ.

Networking trong một tuần bình thường trông như thế nào

Người làm bán hàng lâu năm thường không gọi những việc dưới đây là networking, nhưng đó chính là nó. Bảng này lấy ví dụ giả định một chị bán hàng cho công ty bao bì, chị B, trong một tuần làm việc:

Lúc nàoChị B làm gìVì sao tính là networking
Thứ hai, giờ nghỉ trưaHỏi chị kế toán bên khách hàng con gái thi xong chưa, vì tuần trước chị ấy có kểNhớ một chuyện người kia từng nói là cách giữ mối rẻ nhất
Thứ ba, sau cuộc họpGiới thiệu anh thợ in quen cho một khách đang cần in tem nhỏ số lượng ítNối hai người với nhau, cả hai cùng nhớ chị
Thứ tư, buổi tập huấn của ngànhNgồi cạnh một anh làm kho, hỏi anh ấy bên đó xếp hàng thế nào cho đỡ móp thùngHỏi để học, không chào hàng
Thứ năm, tốiNhắn cho anh làm kho một tin ngắn cảm ơn, kèm một mẹo xếp thùng chị biếtCó tin nhắn sau buổi gặp, có thứ cho đi
Thứ sáuGhi vào sổ ba dòng về người mới gặpĐể lần sau còn nhớ mà hỏi

Cả tuần không có một lần chị B xin ai điều gì, cũng không có lần nào chào sản phẩm. Vậy mà sau vài tháng, người ta tự gọi cho chị khi cần bao bì, vì chị là người họ nhớ đầu tiên.

Ba thứ hay bị gọi nhầm là networking

Thứ nhất là đi sự kiện để phát danh thiếp cho thật nhiều. Một buổi về với hai mươi tấm danh thiếp mà không nhớ nổi mặt ai thì coi như chưa đi. Người tổ chức sự kiện ngành lâu năm thường nhận ra ngay kiểu khách này: đi một vòng, đưa danh thiếp, nói một câu giới thiệu sản phẩm rồi chuyển sang người khác. Người nhận cất tấm danh thiếp đó vào túi và không bao giờ lấy ra.

Thứ hai là kết bạn hàng loạt trên Zalo hay LinkedIn rồi gửi tin nhắn chào hàng. Đó là bán hàng qua tin nhắn, có quy tắc riêng của nó, và phần lớn người nhận sẽ chặn hoặc im lặng. Kết nối không kèm lời nào, hoặc kèm một đoạn quảng cáo dài, không làm ai nhớ bạn theo hướng tốt.

Thứ ba là chỉ quen người "có chức", bỏ qua người ngang hàng. Người ngang hàng với bạn hôm nay là người ra quyết định năm năm sau. Chị kế toán bên khách hàng có thể là kế toán trưởng ở một công ty lớn hơn vài năm tới. Người hay chỉ chăm chút cấp trên của người khác thường bị nhìn ra rất nhanh, và chính cấp trên đó cũng ngại.

Gạt ba thứ đó ra, phần còn lại của networking khá giống cách người ta vẫn quen biết nhau ở xóm, ở trường, chỉ khác là trong công việc thì bạn làm có chủ ý hơn một chút: nhớ ghi lại, nhớ hỏi thăm, nhớ giới thiệu người.

Câu nói mẫu khi tự giới thiệu và khi được hỏi "bạn làm gì"

Khi tự giới thiệu ngắn với người mới gặp: "Em là A, em làm bảo trì máy đóng gói, chủ yếu cho mấy xưởng thực phẩm nhỏ quanh khu công nghiệp. Còn anh, bên anh làm mảng gì ạ?" Câu này có tên, có việc cụ thể, có người mình phục vụ, và kết bằng một câu hỏi để trao lượt nói.

Khi người kia hỏi lại "vậy em đang tìm khách à": "Dạ không ạ, hôm nay em đi để nghe mấy anh chị trong ngành làm thế nào thôi. Em đang muốn biết bên kho xếp hàng ra sao cho đỡ hỏng máy." Nói thật mục đích nhỏ của mình làm người kia bớt đề phòng.

Khi chủ shop giới thiệu với chủ shop bên cạnh: "Chị ơi, em là B, mới mở tiệm đồ khô ở đầu dãy. Em hỏi chị chút, ở đây xe rác đi giờ nào để em biết mà để túi ra ạ?" Một câu hỏi thật, nhỏ, là lối vào dễ nhất.

Khi chào về sau một cuộc nói chuyện ngắn: "Em cảm ơn anh, nói chuyện với anh em học được cái vụ xếp thùng. Em xin kết bạn Zalo với anh, có gì em gửi anh mẹo bên em hay dùng." Có lý do cụ thể để kết nối, có thứ hứa gửi.

Tin nhắn tối hôm đó: "Chào anh C, em là A bên bảo trì máy, hồi chiều mình nói chuyện ở buổi tập huấn. Em gửi anh cách bên em kê pallet như em kể, anh xem có dùng được không nhé." Ba dòng, nhắc chỗ gặp, gửi đúng thứ đã hứa.

Bắt đầu từ đâu nếu xưa nay chưa từng làm

Người mới thường nghĩ phải đi sự kiện ngay. Thật ra nên bắt đầu từ những người đã quen sẵn, vì đó là chỗ ít ngại nhất. Thứ tự gợi ý cho bốn tuần đầu:

  1. Tuần một: lấy giấy ra viết tên hai mươi người bạn quen qua công việc, kể cả đồng nghiệp cũ, khách cũ, bạn học cùng ngành, người của nhà cung cấp. Cạnh mỗi tên ghi một dòng: họ đang làm gì, lần cuối nói chuyện là khi nào.
  2. Tuần hai: chọn ba người lâu không liên lạc, nhắn mỗi người một tin có lý do cụ thể, ví dụ thấy công ty họ vừa mở chi nhánh, hoặc nhớ họ từng hỏi một chuyện mà giờ bạn đã biết câu trả lời. Không hỏi "dạo này sao rồi" trống không.
  3. Tuần ba: trong lúc làm việc bình thường, nói thêm hai câu ngoài việc chính với một người bạn gặp hằng tuần mà chưa từng nói chuyện riêng, như anh bảo vệ toà nhà khách hàng hay chị bên phòng kế bên.
  4. Tuần bốn: đi một buổi gặp mặt của ngành, chỉ đặt mục tiêu nói chuyện thật với hai người, về nhà nhắn cho cả hai.

Bốn tuần như vậy tốn mỗi tuần chừng nửa tiếng. Không cần thêm ứng dụng, không cần mua khoá học. Cái cần là đều đặn, và nhớ ghi lại.

Nói dở và nói được

Mấy câu dưới đây nghe rất quen. Cột trái là lý do người kia lặng lẽ không trả lời, cột phải là cách nói giữ được mối:

TránhThay bằng
"Em đang mở rộng mạng lưới, anh kết nối với em nhé.""Em nhớ anh hôm trước kể bên anh đang tìm thợ lắp kệ, em có quen một anh làm kỹ, anh cần em gửi số không ạ?"
"Bên em có sản phẩm này, anh xem qua ủng hộ em."Không chào hàng trong tin nhắn đầu. Hỏi thăm trước, nói việc mình làm một câu, để người kia tự hỏi thêm.
"Dạo này anh khoẻ không?" rồi im"Em thấy bên anh vừa mở xưởng thứ hai, chúc mừng anh. Đợt chuyển máy có vất vả không anh?"
"Có gì nhớ em nha anh.""Nếu bên anh cần người bảo trì máy đóng gói thì anh nhớ tới em nhé, còn không thì có việc gì em biết em cũng sẵn lòng."

Điểm chung của cột phải là có một chi tiết thật về người kia. Chi tiết đó cho người ta biết bạn nhớ họ như một người cụ thể, không phải một dòng trong danh sách.

Tự kiểm sau một tháng: hỏi mình ba câu

Câu thứ nhất: tháng này có ai nhắn cho mình trước không, dù chỉ để hỏi một chuyện nhỏ? Nếu có, nghĩa là bạn đã thành người "dễ hỏi" với ít nhất một người. Nếu không, xem lại tin nhắn mình gửi có quá chung chung hay quá giống chào hàng không.

Câu thứ hai: mình đã giới thiệu được hai người nào với nhau chưa? Giới thiệu người là việc người ta nhớ lâu nhất, và nó cho thấy bạn đang nghĩ về người khác chứ không chỉ về mình. Một tháng một lần là đủ tốt.

Câu thứ ba: nếu ngày mai mình cần hỏi một chuyện ngoài chuyên môn, ví dụ cách làm hồ sơ xuất hoá đơn cho khách lẻ, mình có nghĩ ra ít nhất một người để hỏi không? Nếu nghĩ ra, vòng quen biết đang dần có hình. Nếu không, tháng sau thử quen thêm người ở những nghề sát cạnh nghề mình.

Không cần đếm số người trong danh bạ, cũng không cần đếm số buổi sự kiện đã đi. Ba câu trên đo đúng thứ networking tạo ra: người ta có nhớ bạn và có dám hỏi bạn không. Sau sáu tháng, hỏi lại ba câu đó và so với lần đầu là thấy đường đi.

Câu hỏi thường gặp

Networking và quan hệ xã giao khác nhau thế nào?

Xã giao là cư xử cho đúng phép khi gặp nhau. Networking là chủ động quen thêm người trong nghề và giữ mối đó qua thời gian. Một người có thể xã giao rất khéo nhưng không bao giờ liên lạc lại ai, như vậy là chưa có networking.

Người không làm kinh doanh có cần networking không?

Có, vì ai đi làm cũng có lúc cần hỏi một người ngoài phòng mình, cần biết chỗ thuê thợ tốt hay cách làm một thủ tục. Kỹ sư, kế toán, giáo viên đều có lợi khi quen thêm người làm nghề gần mình. Mức độ thì tuỳ, không cần đi sự kiện mỗi tuần.

Mỗi tuần nên dành bao nhiêu thời gian cho networking?

Với người đi làm bình thường, chừng nửa tiếng đến một tiếng mỗi tuần là đủ: vài tin nhắn hỏi thăm, ghi chú về người mới gặp, thỉnh thoảng một buổi cà phê. Đều đặn quan trọng hơn dồn một lần thật nhiều rồi bỏ.

Có cần danh thiếp mới networking được không?

Không bắt buộc. Nhiều người giờ trao đổi qua Zalo hoặc LinkedIn ngay tại chỗ. Danh thiếp vẫn có ích khi gặp người lớn tuổi hoặc người quen dùng giấy, nhưng thứ làm người ta nhớ là câu chuyện bạn kể và tin nhắn bạn gửi sau đó.

Networking có phải là đi tìm người để nhờ vả không?

Không. Nếu mỗi lần liên lạc đều kèm một lời nhờ, người kia sẽ thấy mệt và tránh bạn. Networking đúng là quen trước, giúp nhau những việc nhỏ khi có dịp, và chỉ nhờ khi đã có qua có lại, nhờ một việc rõ ràng, dễ từ chối.

Bao lâu thì thấy networking có kết quả?

Thường phải vài tháng mới thấy dấu hiệu như có người chủ động hỏi bạn, có người giới thiệu bạn với người khác. Kết quả lớn hơn như được giới thiệu khách hay đối tác thì có khi cả năm, và không có gì bảo đảm. Vì vậy nên đo bằng việc nhỏ hằng tháng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138