QuenBiet.comQuen Biết
Networking là gì và làm cho đúng

Ngại networking vì những hiểu lầm này: gỡ từng cái bằng việc làm cụ thể

Phải giỏi ăn nói, phải có chức, phải đi tiệc, phải giả tạo: tám hiểu lầm khiến người giỏi việc ngại networking, và một việc nhỏ cụ thể để gỡ từng cái.

A young Vietnamese man in a grey hoodie talks with an elderly owner across the counter of a small family shop, over-the-shoulder shot from behind the shelves, soft early morning light

Phần lớn người ngại networking không phải vì họ kém giao tiếp mà vì tin vào vài hiểu lầm: phải giỏi ăn nói, phải có chức hay có gì để cho, phải đi tiệc và sự kiện đông người, networking là giả tạo, người ta bận không muốn nói chuyện với mình. Mỗi hiểu lầm gỡ được bằng một việc nhỏ cụ thể, như bắt đầu từ người đã quen sẵn, hỏi thay vì nói, nhắn tin thay vì đi tiệc.

Bài dùng ví dụ giả định anh AE, kỹ sư kết cấu làm việc giỏi nhưng tránh mọi buổi gặp mặt. Phần dưới đi qua tám hiểu lầm hay gặp chia làm hai nhóm, câu tự nói trong đầu và câu thay thế, một tuần thử làm ngược với hiểu lầm, câu mẫu và cách tự kiểm.

Vì sao người giỏi việc lại hay ngại networking

Anh AE làm kỹ sư kết cấu bảy năm, bản vẽ của anh hiếm khi bị trả lại. Mỗi lần công ty có buổi gặp đối tác hay tiệc cuối năm của chủ đầu tư, anh tìm lý do vắng mặt. Anh nói với đồng nghiệp: "Làm tốt việc là đủ, chuyện quan hệ để cho mấy người biết ăn nói." Sáng nào anh cũng ghé tiệm tạp hoá đầu ngõ mua cà phê, nói chuyện với ông chủ tiệm cả chục phút về giá sắt thép, về công trình đang xây ở phường. Anh không hề nghĩ đó cũng là một kiểu quen biết.

Người giỏi chuyên môn hay ngại networking vì họ quen với thế giới mà chất lượng công việc tự nói lên tất cả. Networking trong đầu họ là một thứ mờ ảo, không đo được, dựa vào khả năng nói chuyện mà họ nghĩ mình không có. Họ cũng hay thấy những người networking giỏi nhưng làm việc dở, và kết luận rằng hai thứ đó trái ngược nhau.

Vấn đề là chất lượng công việc chỉ tự nói lên với những người đã thấy nó. Một kỹ sư giỏi mà không ai ngoài phòng biết, khi công ty cần người dẫn dự án mới hay một đối tác hỏi "bên anh có ai rành mảng này không", tên anh không được nhắc. Không phải vì người ta bất công, mà vì người ta không biết.

Tin tốt là cái anh AE ngại không phải là networking thật, mà là một phiên bản méo mó của nó. Gỡ được vài hiểu lầm, anh sẽ thấy mình đã làm phần lớn việc đó mỗi sáng ở tiệm tạp hoá.

Bốn hiểu lầm về chính mình

"Phải giỏi ăn nói mới networking được." Người được nhớ lâu thường là người hỏi hay và nghe kỹ, không phải người nói nhiều. Một câu hỏi thật về việc của người kia, rồi để họ kể, là đủ cho cuộc nói chuyện mười phút. Việc làm thử: lần gặp tới, chuẩn bị đúng một câu hỏi về nghề người kia và không chuẩn bị gì thêm.

"Mình chưa có chức gì, chưa có gì để cho." Ai cũng có thứ để cho: một thông tin, một mẹo nghề, một lời giới thiệu bạn học. Người mới đi làm còn cho được một thứ người lâu năm rất quý: báo lại rằng lời khuyên của họ đã giúp mình thế nào. Việc làm thử: tuần này gửi cho một người một thông tin đúng việc họ đang làm.

"Networking là giả tạo, lợi dụng người khác." Nó chỉ giả tạo khi bạn tỏ ra quan tâm mà thật ra chỉ muốn nhờ. Nếu bạn hỏi vì tò mò thật, giúp vì muốn giúp, thì đó là quen biết bình thường có chủ ý. Việc làm thử: chỉ hỏi những câu bạn thật sự muốn biết câu trả lời.

"Mình hướng nội, không hợp." Hướng nội không phải khuyết điểm cần sửa. Người hướng nội thường giỏi quen sâu, ít người, gặp một một. Chọn cách hợp với mình thay vì ép mình vào tiệc đông. Nếu nỗi sợ gặp người khiến bạn mất ngủ, run rẩy kéo dài và ảnh hưởng công việc, nên gặp chuyên gia tâm lý.

Bốn hiểu lầm về cách làm

"Phải đi sự kiện, tiệc tùng." Phần lớn quen biết trong công việc diễn ra ở chỗ làm, qua tin nhắn, qua cà phê một một. Sự kiện chỉ là một kênh. Việc làm thử: tháng này không đi sự kiện nào, chỉ nhắn lại ba người quen cũ.

"Tốn tiền: phí hội nhóm, tiền tiệc, quà cáp." Không cần tốn. Một ly cà phê, ví dụ giả định khoảng năm mươi nghìn đồng, là chi phí lớn nhất của phần lớn cuộc gặp. Hội nhóm có thu phí thì cân nhắc kỹ, không phải bắt buộc. Quà để xin xỏ thì không nên có.

"Người ta bận, không muốn nói chuyện với mình." Đúng là người ta bận, nên hãy hỏi việc nhỏ, có thời lượng rõ ràng và để sẵn đường lui. Phần lớn người làm lâu năm vui khi được hỏi về nghề của họ. Việc làm thử: xin mười lăm phút, không phải "khi nào anh rảnh".

"Chỉ cần khi nào cần thì đi tìm." Đến lúc cần mới tìm thì người kia không biết bạn là ai, và lời nhờ nghe như xin xỏ. Mối quen cần có trước. Việc làm thử: nhắn một người bạn quý mà không cần gì ở họ lúc này.

Câu tự nói trong đầu và câu thay thế

Hiểu lầm hay lộ ra qua những câu bạn tự nói với mình trước khi đi gặp người. Đổi câu trong đầu thì việc làm cũng đổi theo:

Câu trong đầuCâu thay thế
"Mình chẳng có gì hay để nói.""Mình có một câu hỏi thật muốn hỏi người này."
"Người ta sẽ nghĩ mình muốn nhờ vả.""Mình sẽ nói rõ mình chỉ muốn hỏi, và không nhờ gì hôm nay."
"Mình phải ở đến cuối mới lịch sự.""Nói chuyện thật với hai người là mình về."
"Phải nhớ hết tên mọi người.""Quên thì hỏi lại một lần, rồi ghi vào sổ."
"Lâu quá không liên lạc, nhắn giờ kỳ lắm.""Một tin có nhắc chỗ gặp và một lý do cụ thể thì không kỳ."
"Người đó giỏi quá, mình không xứng.""Người giỏi thường nhớ thời mình mới bắt đầu, và hay sẵn lòng chỉ."

Không cần tin ngay câu thay thế. Chỉ cần làm theo nó một lần, xem chuyện gì xảy ra. Kết quả thật thường nhẹ nhàng hơn nhiều so với điều bạn tưởng tượng.

Một tuần thử làm ngược với hiểu lầm

Anh AE thử một tuần, mỗi ngày một việc nhỏ, không đi sự kiện nào. Bạn có thể làm theo đúng thứ tự này:

  1. Thứ hai: viết ra hiểu lầm nào trong tám cái ở trên đúng với mình nhất. Chỉ chọn một.
  2. Thứ ba: hỏi một người mình gặp hằng ngày một câu về việc của họ mà mình chưa từng hỏi. Anh AE hỏi ông chủ tiệm tạp hoá ông lấy hàng ở đâu, và được nghe chuyện ba mươi năm buôn bán.
  3. Thứ tư: nhắn cho một người quen cũ trong nghề một tin có lý do cụ thể, như chúc mừng họ đổi chỗ làm.
  4. Thứ năm: gửi một thông tin có ích cho một đồng nghiệp ở phòng khác. Anh AE gửi một bảng tra cứu anh tự làm cho bạn bên phòng dự toán.
  5. Thứ sáu: trong một buổi họp với đối tác, nán lại năm phút sau họp nói chuyện riêng với một người bên đó về việc ngoài cuộc họp.
  6. Cuối tuần: ghi lại phản ứng của từng người. Đếm có bao nhiêu lần chuyện xảy ra tệ như mình sợ.

Anh AE đếm ra con số không. Ông chủ tiệm tạp hoá hoá ra quen một nhà thầu nhỏ đang cần kỹ sư tư vấn, và hỏi anh có muốn gặp không. Không phải tuần nào cũng có chuyện như vậy, nhưng tuần nào cũng có bằng chứng rằng nỗi ngại lớn hơn thực tế.

Câu mẫu cho lần đầu thử

Hỏi người gặp hằng ngày: "Chú bán ở đây lâu rồi ha, hàng sắt thép dạo này chú thấy lên xuống nhiều không chú?" Một câu hỏi thật về việc họ biết rõ nhất.

Nhắn người quen cũ: "Anh AG, em là AE, hồi trước mình chung dự án nhà xưởng ở khu công nghiệp. Em thấy anh mới chuyển sang làm bên tư vấn thiết kế, chúc mừng anh. Bên đó làm có khác nhiều không anh?"

Nán lại sau cuộc họp: "Chị ơi, ngoài lề chút, bên chị dạo này còn làm nhiều nhà phố không hay chuyển sang nhà xưởng hết rồi ạ?" Ngắn, không dính việc đang bàn.

Khi người kia hỏi "em hỏi để làm gì": "Dạ em tò mò thôi chị, em làm kết cấu nhưng ít khi được nghe bên chủ đầu tư nghĩ gì." Nói thật lý do, không cần giải thích thêm.

Tự kiểm sau một tuần, một tháng

Sau tuần thử, nhìn lại hiểu lầm bạn đã chọn ngày thứ hai. Nó còn đúng không, hay đã bớt? Nếu bớt, chọn hiểu lầm tiếp theo cho tuần sau. Nếu chưa, có thể việc thử quá lớn với bạn lúc này; chia nhỏ hơn, ví dụ thay vì nhắn người quen cũ, chỉ đọc lại tin nhắn cũ với họ và soạn nháp.

Sau một tháng, đếm số cuộc nói chuyện ngoài việc chính bạn đã có, dù chỉ năm phút. So với tháng trước. Đa số người làm theo cách này thấy con số tăng gấp đôi, gấp ba mà không phải đi buổi sự kiện nào.

Cũng sau một tháng, để ý cảm giác của mình trước mỗi lần bắt chuyện. Nếu nỗi ngại giảm, dù chỉ chút ít, là bạn đang đi đúng. Nếu nỗi ngại không giảm mà còn nặng hơn, kèm mất ngủ hay tránh né cả những việc cần thiết, nên nói chuyện với chuyên gia tâm lý.

Và nhớ rằng không ai bắt bạn phải thích networking. Mục tiêu chỉ là gỡ những hiểu lầm làm bạn bỏ lỡ những cuộc nói chuyện mà thật ra bạn sẽ thấy dễ chịu, như anh AE với ông chủ tiệm tạp hoá mỗi sáng.

Nếu muốn có một con số để giữ nhịp, chọn con số dễ nhất: mỗi tuần một cuộc nói chuyện ngoài việc chính với một người không cùng phòng. Một năm như vậy là năm mươi cuộc nói chuyện, nhiều hơn hẳn số người anh AE từng quen trong bảy năm trước đó.

Câu hỏi thường gặp

Không giỏi ăn nói có networking được không?

Được. Người được nhớ lâu thường là người hỏi hay và nghe kỹ. Chuẩn bị một câu hỏi thật về nghề của người kia rồi để họ kể là đủ cho một cuộc nói chuyện tốt. Bạn không cần kể chuyện hay hay nói đùa giỏi.

Networking có phải là giả tạo không?

Chỉ giả tạo khi bạn tỏ ra quan tâm mà thật ra chỉ muốn nhờ. Nếu bạn hỏi vì tò mò thật và giúp vì muốn giúp, đó là quen biết bình thường có chủ ý. Phép thử là bạn có muốn biết câu trả lời cho câu mình hỏi không.

Mới đi làm, chưa có gì để cho thì networking thế nào?

Người mới vẫn cho được thông tin, mẹo dùng công cụ, lời giới thiệu bạn học, và quan trọng là báo lại cho người đi trước rằng lời khuyên của họ đã giúp mình. Người lâu năm rất quý điều đó. Bắt đầu từ những người đã quen sẵn.

Có cần đi sự kiện, tiệc tùng mới networking được không?

Không. Phần lớn quen biết trong công việc diễn ra ở chỗ làm, qua tin nhắn và qua cà phê một một. Sự kiện chỉ là một kênh. Nếu không hợp với chỗ đông, cứ chọn những cách khác mà vẫn quen thêm được người.

Sợ làm phiền người bận rộn thì nên làm gì?

Hỏi việc nhỏ, nói rõ thời lượng như mười lăm phút, và để sẵn đường lui kiểu "anh bận thì thôi". Phần lớn người làm lâu năm vui khi được hỏi về nghề của họ. Nếu họ không trả lời thì cũng không sao, đừng nhắn dồn.

Người hướng nội có nên ép mình đi networking không?

Không cần ép mình vào những buổi đông người. Người hướng nội có thể quen sâu, ít người, gặp một một hay nhắn tin trước. Hướng nội không phải khuyết điểm. Chỉ khi nỗi sợ gặp người ảnh hưởng nặng tới cuộc sống thì nên gặp chuyên gia tâm lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138