Khi người quen đã đồng ý giới thiệu bạn, việc nên làm ngay là gửi họ một đoạn viết sẵn ba đến năm câu, đứng một mình vẫn hiểu được: bạn là ai, làm gì, vì sao muốn gặp người kia, xin cụ thể việc gì và bao lâu. Người trung gian chỉ cần dán nguyên văn và thêm một câu của họ, nên lời giới thiệu đi nhanh hơn, đúng ý hơn, và không bị méo đi khi họ phải tự diễn đạt lại.
Ví dụ giả định xuyên suốt bài: anh A là kỹ sư bảo trì máy chế biến gỗ làm tự do, muốn gặp chị B, chủ một xưởng mộc nội thất, để hỏi về việc xưởng chị đang dùng máy cũ. Người quen chung là anh C, bán gỗ cho xưởng chị B đã nhiều năm. Anh C đồng ý giới thiệu, nhưng nói thật là dạo này bận, "em viết gì đó gửi anh, anh chuyển cho".
Vì sao người trung gian cần một đoạn viết sẵn
Người đồng ý giới thiệu bạn đang làm ơn trong lúc bận việc của họ. Nếu để họ tự viết, có ba chuyện hay xảy ra. Thứ nhất là để đó vài ngày vì phải nghĩ cách viết, rồi quên. Thứ hai là viết quá ngắn kiểu "Chị B ơi, có em A muốn gặp chị, chị cho em ấy số nhé", chị B đọc xong không biết A là ai, gặp để làm gì, nên lịch sự để đó. Thứ ba là viết sai ý, ví dụ giới thiệu bạn là "bên bán máy" trong khi bạn làm bảo trì, và buổi gặp bắt đầu bằng một hiểu lầm.
Một đoạn viết sẵn giải quyết cả ba chuyện. Anh C mất chưa tới một phút: đọc, thêm một câu kiểu "A là người anh quen, làm kỹ lắm", rồi gửi. Chị B nhận được thông tin đủ để quyết định có gặp hay không. Và quan trọng hơn, chị B được quyền từ chối dễ dàng, vì đoạn viết nói rõ việc xin là gì, không mập mờ.
Người hay tổ chức sự kiện ngành có một quan sát: những lời giới thiệu có đoạn viết sẵn thường được trả lời trong ngày, còn lời giới thiệu kiểu "có người muốn gặp chị" thường phải hỏi đi hỏi lại hai ba vòng. Không phải vì người nhận khó tính, mà vì họ cần thông tin để sắp xếp thời gian.
Có một điều cần nói rõ: đoạn viết sẵn không phải hồ sơ năng lực, không phải thư chào hàng. Nó chỉ có một việc là giúp người kia trả lời được câu "có nên dành 20 phút cho người này không". Mọi thứ không phục vụ câu hỏi đó đều nên cắt.
Một đoạn chuyển tiếp tốt gồm năm phần
Bạn là ai, trong một mệnh đề. Nghề, chỗ làm hoặc kiểu công việc, đủ để hình dung. "A làm kỹ sư bảo trì máy chế biến gỗ tự do, mười năm nay chủ yếu làm cho xưởng nhỏ." Không cần chức danh dài, không cần liệt kê bằng cấp.
Mối liên hệ với người trung gian. Một câu cho người nhận biết vì sao người trung gian đứng ra: từng làm chung, là khách lâu năm, học cùng khoá. Phần này giúp người nhận tin bạn ở mức đủ để trả lời.
Vì sao lại là người này. Nói cụ thể điều bạn biết về họ, cho thấy bạn không gửi đại trà. "A nghe anh C kể xưởng chị B vẫn chạy được máy bào bốn mặt đời cũ rất bền."
Xin gì, bao lâu, hình thức nào. Một việc, có thời lượng. "A muốn xin 20 phút ghé xưởng xem máy hoặc gọi điện, giờ nào chị tiện." Nếu bạn có thứ đem lại cho người kia, nói ngắn ở đây, ví dụ sẵn lòng xem giúp tình trạng máy miễn phí trong lần ghé.
Đường lui. Một câu để người kia từ chối nhẹ nhàng: "Nếu dạo này chị bận thì A đợi được, hoặc chị trả lời qua tin nhắn cũng được." Câu này nghe như thừa nhưng làm tỉ lệ được nhận lời tăng lên rõ rệt, vì người kia không thấy bị dồn.
Ba mẫu đoạn chuyển tiếp theo tình huống
Mẫu viết ở ngôi thứ ba, để người trung gian dán vào tin của họ mà không phải sửa xưng hô. Đây là chi tiết nhỏ nhưng quan trọng: nếu bạn viết "em là A", anh C phải sửa thành "A là" mới gửi được, và nhiều người ngại sửa.
Mẫu khi muốn hỏi kinh nghiệm: "A làm kỹ sư bảo trì máy chế biến gỗ tự do, quen anh C qua mấy lần sửa máy cho các xưởng anh C bán gỗ. A nghe nói xưởng chị B giữ được máy bào bốn mặt đời cũ chạy rất bền, nên muốn xin chị 20 phút để hỏi cách xưởng chị bảo dưỡng. A ghé xưởng hoặc gọi điện đều được, giờ nào chị tiện. Nếu dạo này chị bận thì A đợi được ạ."
Mẫu khi muốn giới thiệu dịch vụ nhưng không chào hàng thẳng: "A làm bảo trì máy gỗ tự do, hay nhận việc ở các xưởng quanh khu này. Anh C nói xưởng chị đôi khi phải chờ thợ của hãng lâu. A muốn ghé chào chị một lần, để chị biết có người ở gần khi cần gọi gấp, không phải ký gì cả. Mười lăm phút thôi chị, ngày nào chị có ở xưởng."
Mẫu ngắn nhất, khi người trung gian chỉ nhắn được một tin nhanh: "A, kỹ sư bảo trì máy gỗ, quen anh C. Muốn hỏi chị vài câu về cách giữ máy bào cũ chạy bền. Xin 15 phút gọi điện khi chị tiện." Ba câu, đủ năm phần nếu đọc kỹ, gửi được qua Zalo mà không cần mở rộng tin.
Gửi kèm một câu cho riêng người trung gian, ngoài đoạn để chuyển: "Anh C ơi, em viết sẵn đoạn dưới, anh dán và sửa thoải mái nhé. Anh muốn em tự nhắn chị B và nhắc tên anh thì em làm vậy cũng được ạ."
Gửi đoạn đó cho người trung gian thế nào
Cách gửi quyết định đoạn viết có được dùng hay không:
- Gửi trong ngày họ đồng ý, lúc họ còn nhớ chuyện. Để qua hai ba ngày, họ phải nhớ lại bạn là ai và đang nhờ gì.
- Tách thành hai tin: tin thứ nhất là lời nhắn riêng cho người trung gian, tin thứ hai chỉ chứa đoạn để chuyển. Họ nhấn giữ và chuyển tiếp tin thứ hai là xong, khỏi phải cắt dán.
- Nếu gửi qua email, đặt đoạn để chuyển trong thân thư, không đính kèm tệp. Tiêu đề thư ghi rõ: "Đoạn giới thiệu A để anh chuyển chị B".
- Không gửi kèm ảnh chân dung, hồ sơ năng lực hay đường dẫn trang cá nhân trừ khi người trung gian hỏi. Thứ thêm vào thường làm lời giới thiệu thành nặng nề.
- Hỏi người trung gian muốn giới thiệu kiểu nào: họ nhắn riêng chị B, lập nhóm ba người, hay để bạn tự nhắn có nhắc tên họ. Mỗi người có thói quen riêng, làm theo họ là nhẹ nhất cho họ.
Sau khi gửi, đừng hỏi "anh chuyển chưa ạ" trong vài ngày đầu. Người trung gian đã nhận lời thì phần lớn sẽ làm, chỉ là theo lịch của họ. Nếu sau một tuần chưa thấy gì, nhắc một lần nhẹ nhàng và hỏi xem có cần bạn tự nhắn không.
Lỗi khiến đoạn giới thiệu bị bỏ qua
Những lỗi dưới đây gặp rất nhiều ở người lần đầu viết, kể cả người đã đi làm lâu:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Viết ngôi thứ nhất "em là A, em muốn..." | Viết ngôi thứ ba "A là..., A muốn..." để dán thẳng được. |
| Liệt kê mười năm kinh nghiệm, các dự án, chứng chỉ. | Một mệnh đề về nghề, một câu về lý do gặp. |
| "Mong được giao lưu, học hỏi, hợp tác cùng phát triển." | "Muốn hỏi chị cách xưởng chị bảo dưỡng máy bào cũ." |
| Không ghi thời lượng, không ghi hình thức. | "20 phút, gọi điện hoặc ghé xưởng, giờ chị tiện." |
| Khen người nhận quá đà: "chị là người giỏi nhất ngành". | Nói điều cụ thể mình biết về họ, không tâng bốc. |
| Đính kèm bảng giá dịch vụ "để chị tham khảo". | Không gửi giá; nếu chị B quan tâm, chị sẽ tự hỏi. |
Đọc lại đoạn viết với con mắt của người nhận: một người bận, không biết bạn, đọc trên điện thoại giữa hai việc. Họ cần mười giây để quyết định. Câu nào không giúp họ quyết định trong mười giây đó thì bỏ.
Khi người được giới thiệu tới hỏi thêm hoặc chưa trả lời
Nếu chị B nhắn lại hỏi thêm, ví dụ "Em gặp chị muốn hỏi máy nào?", đó là dấu hiệu chị đang cân nhắc thật. Trả lời đúng câu hỏi trong hai ba dòng, đề xuất luôn hai khung giờ cụ thể để chị chọn: "Dạ em muốn hỏi về máy bào bốn mặt ạ. Em ghé xưởng sáng thứ Tư hoặc chiều thứ Năm tuần này được không chị, mỗi lần em xin 20 phút." Đưa giờ cụ thể giúp người bận trả lời trong một chữ.
Nếu chị B chưa trả lời sau khi anh C đã chuyển lời, bạn đừng nhắn thẳng cho chị B dồn dập, cũng đừng nhờ anh C nhắc lại. Chờ khoảng một tuần, rồi tự nhắn chị B một tin, nhắc tên anh C ở câu đầu: "Chào chị B, em là A, người anh C có nhắn giới thiệu với chị tuần trước. Em biết chị bận, nếu tiện em xin 15 phút gọi điện, còn không thì em cảm ơn chị đã đọc tin ạ." Đây là lần chạm cuối, không nhắc thêm.
Nếu chị B từ chối, cảm ơn ngắn và báo anh C để anh khỏi băn khoăn: "Anh C ơi, chị B nhắn là dạo này xưởng bận chưa gặp được, em cảm ơn anh đã giới thiệu nhé." Không kể lể, không than. Anh C sẽ nhớ bạn là người nhận lời từ chối đàng hoàng, và đó là lý do họ sẵn lòng giới thiệu bạn với người khác lần sau.
Một điều người ít kinh nghiệm hay quên: lưu lại đoạn viết sẵn của mình, sửa dần qua mỗi lần dùng. Sau vài lần, bạn sẽ có hai ba phiên bản cho các mục đích khác nhau, lần nhờ sau chỉ cần sửa tên và lý do.
Tự kiểm đoạn viết trước khi gửi
Trước khi bấm gửi cho người trung gian, đọc lại một lượt và đánh dấu từng ý:
- Người hoàn toàn không biết bạn đọc xong có hình dung được bạn làm nghề gì không?
- Có câu nào nói rõ vì sao lại là người này, không phải bất kỳ ai trong ngành?
- Việc xin có thời lượng và hình thức cụ thể chưa?
- Có câu đường lui để người kia từ chối nhẹ nhàng chưa?
- Toàn đoạn có nằm gọn trong một màn hình điện thoại không, khoảng năm dòng?
- Có chữ nào mang màu chào hàng như "báo giá", "ưu đãi", "hợp tác lâu dài" không? Nếu có, bỏ.
- Viết ở ngôi thứ ba để dán thẳng chưa?
Đủ bảy ý thì gửi. Thiếu ý nào, sửa ý đó, đừng thêm câu mới cho dài ra. Sau một tháng, nếu đã gặp được chị B, quay lại đoạn viết và ghi chú điều gì làm chị nhận lời, để lần sau viết nhanh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đoạn giới thiệu bản thân để người khác chuyển tiếp nên dài bao nhiêu?
Ba đến năm câu, gọn trong một màn hình điện thoại. Đủ để người nhận biết bạn là ai, vì sao muốn gặp họ, xin việc gì trong bao lâu, và có đường lui. Dài hơn thì người trung gian ngại chuyển, người nhận ngại đọc.
Nên viết đoạn giới thiệu ở ngôi thứ nhất hay thứ ba?
Ngôi thứ ba, ví dụ "A là kỹ sư...", để người trung gian dán thẳng vào tin của họ. Viết "em là..." thì họ phải sửa xưng hô, và nhiều người vì ngại sửa mà để đó vài ngày.
Có nên gửi kèm hồ sơ năng lực hay bảng giá không?
Không, trừ khi người trung gian hoặc người nhận hỏi. Đoạn giới thiệu chỉ có một việc là giúp người kia quyết định có gặp bạn không. Hồ sơ và giá làm lời giới thiệu thành thư chào hàng và dễ bị bỏ qua.
Người trung gian sửa đoạn viết của mình thì có sao không?
Không sao, nên mời họ sửa thoải mái ngay từ đầu. Họ biết người nhận hơn bạn, nên câu họ thêm vào thường đúng giọng hơn. Bạn chỉ cần chắc phần việc xin và thời lượng vẫn giữ nguyên.
Nếu người trung gian muốn bạn tự nhắn thì đoạn viết dùng thế nào?
Đổi sang ngôi thứ nhất, thêm một câu mở nhắc tên người trung gian ngay đầu, ví dụ "anh C gợi ý em liên hệ chị". Phần còn lại giữ nguyên: bạn là ai, vì sao, xin gì, đường lui.
Viết đoạn giới thiệu để gặp khách tiềm năng có khác không?
Khác ở chỗ phải nói rõ là không bán ngay, chỉ xin chào hỏi hoặc tìm hiểu nhu cầu, và thời lượng nên ngắn hơn. Người nhận biết trước mục đích thì thoải mái hơn, còn giấu ý chào hàng thì gặp xong họ thấy bị lừa và người trung gian mất mặt.