Trong một hội nhóm nghề, người góp sức trước bằng những việc nhỏ đều đặn như trả lời câu hỏi của người mới, tóm tắt một buổi sinh hoạt, chia sẻ một mẫu biểu mình đang dùng hay giới thiệu hai thành viên với nhau sẽ được giúp nhanh hơn khi tới lượt mình cần nhờ. Không phải vì người khác "nợ" bạn, mà vì họ đã biết bạn là ai, làm việc ra sao, và tin lời nhờ của bạn là nghiêm túc. Khi nhờ, nhắn riêng, nói rõ một việc, cho người kia đường từ chối và báo lại kết quả.
Bài này dành cho người đã ở trong nhóm nghề một thời gian, thấy có người nhắn một câu là cả nhóm xúm vào giúp, còn mình hỏi thì chìm nghỉm. Phần dưới nói về những kiểu góp sức người trong nghề thật sự nhớ, cách nhờ khi cần, và những lỗi làm việc góp sức phản tác dụng.
Vì sao lời nhờ của người này được giúp, người kia thì không
Trong một nhóm Zalo ba trăm người làm thu mua, hai người cùng hỏi một câu về cách đánh giá nhà cung cấp mới. Câu của anh G có mười người trả lời trong một giờ, có người nhắn riêng gửi mẫu. Câu của chị H trôi qua không ai đáp. Nội dung câu hỏi gần như nhau.
Khác nhau nằm ở chỗ khác. Anh G vào nhóm hai năm, tuần nào cũng trả lời vài câu của người mới, từng gửi cả bảng tính theo dõi giao hàng anh tự làm cho ai cần. Chị H vào nhóm được một tháng, đây là tin nhắn đầu tiên. Người đọc câu của anh G nhận ra tên, nhớ lần anh giúp mình, và trả lời gần như phản xạ.
Điều này không có nghĩa nhóm nghề là chỗ đổi chác. Phần lớn người góp sức không tính toán, họ giúp vì nhớ thời mình mới vào nghề cũng được ai đó giúp. Nhưng trí nhớ của nhóm là có thật: tên nào hay xuất hiện với điều có ích, tên đó được tin. Lời nhờ của người được tin thì người khác yên tâm dành thời gian.
Người làm sự kiện ngành lâu năm hay nói: muốn được nhớ trong nhóm, đừng làm việc lớn một lần, hãy làm việc nhỏ nhiều lần. Một lần chia sẻ hoành tráng rồi im ba tháng không bằng mỗi tuần trả lời đúng một câu hỏi bạn hiểu rõ.
Năm kiểu góp sức người trong nghề nhớ lâu
Trả lời câu hỏi của người mới, cụ thể và đủ. Không cần trả lời mọi câu. Chọn câu thuộc mảng bạn làm hằng ngày, trả lời như với đồng nghiệp ngồi bên: cách làm, chỗ hay sai, một ví dụ giả định. Câu trả lời cụ thể được người khác lưu lại và nhắc tên bạn.
Tóm tắt một buổi sinh hoạt cho người vắng. Sau buổi gặp, đăng năm sáu dòng: chủ đề, ba ý chính, một câu hỏi hay. Người vắng cảm ơn, người điều hành nhớ bạn. Việc này mất mười lăm phút mà ít ai chịu làm.
Chia sẻ một mẫu biểu, một danh mục kiểm bạn đang dùng. Một bảng tính theo dõi đơn, một danh sách các bước kiểm hàng. Xoá hết thông tin của công ty và khách trước khi gửi. Thứ người khác dùng được ngay luôn có giá trị hơn một bài chia sẻ dài.
Giới thiệu hai thành viên với nhau. Khi thấy hai người cùng đang tìm hiểu một việc, nhắn riêng cho cả hai, hỏi ý trước rồi nối họ. Người được nối thường nhớ người nối lâu hơn nhớ bất kỳ câu trả lời nào.
Phụ những việc không ai muốn làm. Xếp ghế, dọn bàn sau buổi gặp, nhắc lịch trong nhóm, ghi danh sách người đăng ký. Người điều hành nhóm luôn biết ai đã ở lại cuối buổi.
Câu nói và tin nhắn mẫu khi góp sức
Trả lời câu hỏi trong nhóm chat, giọng đồng nghiệp: "Bên em hay làm thế này: đơn đầu tiên với nhà cung cấp mới thì đặt số lượng nhỏ, kiểm hai lần, một lần ở xưởng họ, một lần lúc nhận. Chỗ hay sai là quên thoả thuận trước ai chịu phần hàng lỗi. Em có mẫu biên bản kiểm hàng, chị cần em gửi riêng." Có cách làm, có chỗ hay sai, có lời mời gửi thêm.
Đăng tóm tắt sau buổi gặp: "Tóm tắt buổi tối thứ năm cho anh chị nào vắng: chủ đề là đánh giá nhà cung cấp mới. Ba ý chính: đặt đơn thử nhỏ, kiểm hai lần, ghi rõ trách nhiệm hàng lỗi từ đầu. Câu hỏi hay nhất là về nhà cung cấp ở tỉnh xa, anh K trả lời là nên có người kiểm tại chỗ."
Nhắn riêng để giới thiệu hai người: "Chào chị L, em là M trong nhóm thu mua. Em thấy chị đang tìm hiểu về nhập vải từ tỉnh khác, anh N trong nhóm vừa làm việc này năm ngoái. Chị có muốn em nối hai người không? Em hỏi anh N trước rồi mới gửi số."
Khi có người cảm ơn bạn, đáp gọn, đừng kể công: "Không có gì chị, em cũng từng loay hoay y như vậy. Chị làm thử rồi kể lại cho cả nhóm nhé." Câu này kéo người kia vào việc góp sức tiếp, nhóm ấm lên từ những vòng nhỏ như thế.
Nhờ cho gọn: nói dở và nói được
Khi đến lượt bạn cần giúp, cách nhờ quyết định một nửa kết quả. Bảng dưới là những câu nhờ hay gặp và cách viết lại.
| Tránh | Vì sao người ta ngại | Thay bằng |
|---|---|---|
| "Anh chị ơi có ai biết về xuất khẩu không ạ?" | Quá rộng, không biết bắt đầu trả lời từ đâu | "Lô hàng đầu tiên đi đường biển của em là mười khối đồ gỗ, ai từng làm cho em hỏi nên chọn giá giao hàng kiểu nào?" |
| Nhắn riêng "Anh ơi" rồi chờ | Người nhận không biết bạn cần gì, ngại trả lời | Nói rõ việc ngay trong tin đầu tiên, ba bốn dòng |
| "Anh giới thiệu em với giám đốc bên đó được không?" | Yêu cầu lớn, đẩy người giới thiệu vào thế khó | "Anh có quen ai làm mua hàng bên đó để em hỏi cách họ chọn nhà cung cấp không, không tiện thì thôi anh nhé." |
| Nhờ xong im luôn | Người giúp không biết việc ra sao, lần sau ngại giúp | Báo lại kết quả sau một hai tuần, kể cả khi không thành |
| "Em đã giúp anh lần trước rồi mà." | Biến việc giúp thành món nợ | Nhờ như một yêu cầu mới, không nhắc chuyện cũ |
Câu nhờ tốt có bốn phần: bạn là ai trong nhóm, việc cụ thể cần gì, vì sao hỏi đúng người này, và một đường lùi để người kia từ chối không ngại. Bốn phần đó vừa trong năm dòng tin nhắn.
Những kiểu góp sức gây phản tác dụng
Góp sức mà kèm quảng cáo là kiểu hay gặp nhất. Trả lời câu hỏi rồi chèn "bên em có dịch vụ này, liên hệ em". Người đọc thấy ngay câu trả lời chỉ là cái cớ. Muốn người khác biết bạn làm gì, để thông tin đó ở trang cá nhân, ai quan tâm sẽ bấm vào xem.
Góp sức ồ ạt trong tuần đầu cũng phản tác dụng. Người mới vào nhóm trả lời hai chục câu trong ba ngày, có câu trả lời cả điều mình không chắc. Nhóm sẽ nghi, người cũ sẽ chỉnh, và bạn mất uy tín sớm. Trả lời ít, đúng mảng, đều đặn thì được tin hơn.
Góp sức để đòi lại là kiểu làm hỏng quan hệ nhanh nhất. Ghi sổ "mình đã giúp ai bao nhiêu lần" trong đầu rồi đến lúc cần nhờ thì nhắc. Người bị nhắc sẽ giúp lần đó, rồi tránh bạn từ đó về sau.
Cuối cùng là góp ý khi không được hỏi. Thấy ai đăng cách làm của họ, bạn vào sửa từng chỗ. Dù bạn đúng, cách làm đó khiến người ta ngại đăng tiếp. Nếu thấy sai thật và có thể gây hại, nhắn riêng nhẹ nhàng: "Anh ơi, chỗ hoá đơn đó em thấy hơi khác cách em hiểu, anh kiểm lại giúp em xem."
Khi bạn là người được nhờ mà không giúp được
Góp sức lâu trong nhóm thì sớm muộn sẽ có người nhắn riêng nhờ bạn những việc lớn hơn: xem giúp cả bộ hồ sơ, giới thiệu với sếp của bạn, cho mượn danh sách khách. Không phải lời nhờ nào cũng nên nhận. Từ chối gọn, sớm và chỉ một hướng khác giữ được mối quen tốt hơn nhận rồi làm qua loa.
Câu mẫu khi việc quá sức: "Chị ơi, bộ hồ sơ này em đọc qua thì thấy cần người chuyên thuế xem kỹ, em sợ góp ý sai làm chị mất công. Em gửi chị hai chỗ em thấy cần hỏi lại, phần còn lại chị nên nhờ người làm thuế chuyên." Có giúp một phần, có lý do thật, có hướng tiếp theo.
Câu mẫu khi lời nhờ chạm tới thông tin không thuộc về bạn: "Danh sách khách là của công ty nên em không chia được, anh thông cảm. Anh cần tìm khách mảng nào, nếu em biết hội nhóm nào hợp em chỉ anh." Từ chối phần không được làm, mở ra phần được làm. Người nhờ có thể hơi hụt hẫng lúc đầu, nhưng họ sẽ nhớ bạn là người rõ ràng.
Tự kiểm sau một tháng và nửa năm
Sau một tháng trong nhóm, đếm xem bạn đã trả lời được mấy câu thật sự có ích, đã có ai nhắn riêng cảm ơn hay hỏi thêm chưa. Một hai câu là khởi đầu tốt. Nếu chưa có câu nào, chọn một mảng hẹp bạn làm hằng ngày và để ý các câu hỏi thuộc mảng đó.
Sau nửa năm, thử một phép đo đơn giản: khi bạn đăng một câu hỏi, có bao nhiêu người trả lời trong ngày, có ai gọi đúng tên bạn không. So với lần đầu bạn hỏi. Nếu khác biệt rõ, nhóm đã biết bạn.
Nếu nửa năm rồi mà vẫn như người lạ, xem lại kiểu góp sức: có phải toàn chia sẻ chung chung, có kèm quảng cáo không, có đều đặn không. Cũng có thể nhóm quá đông, quá loãng, khi đó một nhóm nhỏ hơn gặp trực tiếp sẽ hợp hơn với bạn.
Một thói quen nhỏ giúp nhiều: mỗi tuần dành mười lăm phút cho nhóm, cùng một khung giờ, ví dụ sáng thứ hai trên xe buýt. Đọc các câu hỏi chưa ai trả lời, chọn một câu bạn biết, trả lời cẩn thận. Sau một năm, đó là năm mươi câu trả lời, đủ để bạn thành cái tên người ta tìm khi cần hỏi về mảng của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Mới vào nhóm nghề có nên nhờ giúp ngay không?
Vẫn được, nhất là với câu hỏi cụ thể. Nhưng nếu dành vài tuần đọc và trả lời một hai câu thuộc mảng mình hiểu trước, lời nhờ của bạn thường được đáp nhanh hơn vì người trong nhóm đã nhận ra tên bạn.
Góp sức trong nhóm nghề nên bắt đầu từ việc gì?
Bắt đầu từ việc dễ nhất: trả lời câu hỏi thuộc mảng bạn làm hằng ngày, hoặc tóm tắt một buổi sinh hoạt cho người vắng. Hai việc này tốn ít thời gian, có ích ngay, và giúp nhóm biết bạn làm gì.
Nhờ người trong nhóm nghề nên nhắn riêng hay hỏi trong nhóm chung?
Câu hỏi về cách làm, kinh nghiệm chung thì hỏi trong nhóm chung để nhiều người cùng đọc. Lời nhờ cá nhân như giới thiệu người, xem giúp hồ sơ thì nhắn riêng, nói rõ một việc và cho người kia đường từ chối.
Trả lời trong nhóm có được giới thiệu dịch vụ của mình không?
Nên tránh chèn quảng cáo vào câu trả lời, vì người đọc sẽ thấy câu trả lời chỉ là cái cớ. Để thông tin dịch vụ ở trang cá nhân, ai thấy câu trả lời hữu ích và muốn biết thêm sẽ tự tìm đến.
Đã giúp người khác nhiều lần mà khi nhờ không ai giúp thì sao?
Xem lại cách nhờ: có cụ thể không, có đúng người không, có cho đường từ chối không. Đừng nhắc lại những lần đã giúp, vì việc đó biến lòng tốt thành món nợ. Nếu nhóm quá loãng, một nhóm nhỏ hơn có thể hợp hơn.
Có nên chia sẻ mẫu biểu của công ty trong nhóm nghề không?
Chỉ chia sẻ khi đã xoá hết thông tin của công ty, khách hàng, giá cả và chắc chắn công ty không coi đó là tài liệu nội bộ. Nếu không chắc, tự làm lại một bản trống theo cách hiểu của mình rồi mới gửi.