Trong 24 giờ sau khi gặp người mới ở một buổi hội thảo hay buổi làm việc, bạn chỉ cần làm ba việc: ghi lại vài dòng về từng người khi còn nhớ, gửi một tin nhắn ngắn nhắc đúng chỗ gặp và đúng câu chuyện hai bên đã nói, và làm ngay điều mình đã hứa, dù chỉ là gửi một tệp hay một số liên hệ. Ba việc đó mất chừng hai mươi phút, nhưng quyết định người kia còn nhớ bạn sau một tuần hay không.
Bài này đi theo một tình huống giả định rất quen: chị A làm kinh doanh ở một công ty bao bì, đi một hội thảo ngành in ấn cả buổi chiều, về nhà với sáu tấm danh thiếp và ba lượt kết bạn Zalo. Phần dưới là thứ tự việc làm tối hôm đó, tin nhắn mẫu cho từng kiểu người, và những thứ không cần làm vội.
Vì sao một ngày đầu quyết định người kia còn nhớ bạn
Ở một buổi hội thảo, người ta gặp cùng lúc mười mấy gương mặt. Ai cũng gật đầu, cười, đưa danh thiếp, nói câu "có gì liên lạc nhé". Tới sáng hôm sau, trong đầu họ chỉ còn hai ba người để lại một chi tiết rõ: người hỏi một câu đúng chỗ đang vướng, người kể một chuyện buồn cười ở xưởng, người hứa gửi một thứ và đã gửi thật. Những người còn lại tan vào một vệt mờ gồm áo sơ mi, danh thiếp và câu chào.
Tin nhắn đến trong vòng một ngày rơi đúng lúc người kia vẫn còn giữ hình ảnh buổi gặp. Họ đọc "em là A bên bao bì, hôm qua mình đứng cạnh bàn cà phê nói chuyện máy cán màng" là nhớ ra ngay. Cùng tin nhắn đó gửi sau mười ngày thì họ phải lục trí nhớ, mà phần lớn người bận sẽ không lục, chỉ thả một biểu tượng cảm xúc rồi thôi.
Còn một lý do ít người để ý: người kia cũng đang phân vân có nên nhắn bạn trước không. Nhiều người ngại vì không muốn trông như đang chào hàng. Bạn nhắn trước, nhẹ nhàng, không xin gì, là gỡ cho họ cái ngại đó. Người làm bán hàng lâu năm hay nói đùa rằng danh thiếp để quá hai ngày là thành giấy lót cốc, và chuyện này đúng với gần như mọi buổi gặp đông người.
Tối hôm đó: năm việc theo thứ tự, mất chừng hai mươi phút
Đừng đợi rảnh mới làm. Tối hôm đó, sau bữa cơm, ngồi xuống với xấp danh thiếp và điện thoại, làm lần lượt:
- Bày hết danh thiếp ra bàn, xếp theo thứ tự đã gặp trong buổi. Thứ tự giúp bạn nhớ lại câu chuyện, vì trí nhớ đi theo chuỗi sự việc chứ không theo tên.
- Mặt sau mỗi tấm, hoặc trong phần ghi chú danh bạ, viết ba dòng: gặp ở đâu, lúc nào; người đó đang lo chuyện gì; mình đã hứa gì hoặc họ đã hứa gì. Ví dụ: "giờ giải lao chiều, đứng cạnh bàn cà phê; xưởng đang đổi nhà cung cấp màng; hứa gửi bảng so sánh độ dày".
- Chia làm ba nhóm: người có lời hứa cần làm, người nói chuyện được lâu và hợp, người chỉ chào qua. Nhóm đầu nhắn trước, nhóm hai nhắn sau, nhóm ba không cần nhắn riêng.
- Làm ngay lời hứa. Nếu hứa gửi tài liệu mà tài liệu chưa có sẵn, vẫn nhắn trong tối đó và hẹn rõ ngày gửi, đừng im lặng đến khi có.
- Nhắn tin, mỗi tin không quá bốn dòng trên màn hình điện thoại. Xong thì đặt một lời nhắc trong lịch điện thoại sau bảy ngày, ghi tên người cần hỏi lại.
Hai mươi phút này là chỗ phân biệt người "đi sự kiện cho có" với người thật sự giữ được quen biết. Ai làm quen việc thì làm luôn trên xe về nhà, khi chuyện còn nóng.
Tin nhắn đầu tiên sau buổi gặp: nhắc chỗ gặp, nhắc câu chuyện, một ý rõ
Một tin nhắn sau buổi gặp tốt có ba phần: mình là ai và gặp ở đâu, một chi tiết của câu chuyện hai bên đã nói, và một ý rõ ràng, có thể là cảm ơn, gửi thứ đã hứa, hoặc một câu hỏi nhỏ dễ trả lời. Không cần lời chúc dài, không cần giới thiệu lại công ty.
Với người có lời hứa cần làm, chị A nhắn: "Chào anh B, em là A bên bao bì, chiều nay mình nói chuyện chỗ bàn cà phê về màng cán bóng ạ. Em gửi anh bảng so sánh độ dày như đã hứa, anh xem lúc rảnh nhé." Tin này người kia đọc là nhớ, và có lý do mở tệp ra.
Với người nói chuyện hợp nhưng không có việc gì cụ thể: "Chị C ơi, em là A, hôm nay ngồi cạnh chị ở phiên buổi chiều. Câu chuyện chị kể về lô hàng bị trả vì sai màu làm em nhớ mãi. Cảm ơn chị đã chia sẻ, có dịp mình gặp lại nhé." Không xin gì, chỉ cho người kia biết câu chuyện của họ có người nhớ.
Với diễn giả hoặc người đi trước mà bạn chỉ kịp nói vài câu: "Em chào anh D, em là A, người hỏi anh câu về đơn hàng nhỏ cuối phiên ạ. Em cảm ơn anh đã trả lời kỹ, em sẽ thử cách chia lô như anh gợi ý." Người đứng trên sân khấu nhận rất nhiều lời mời kết bạn, tin nhắn có tên câu hỏi cụ thể là thứ giúp họ phân biệt bạn với người khác.
Nếu người kia đã chủ động nhắn trước, bạn trả lời trong ngày, ngắn và ấm: "Dạ em cảm ơn anh đã nhắn trước, em cũng định nhắn anh. Tuần sau em gửi anh mẫu như đã nói nhé."
Tin nhắn dở hay gặp và cách sửa
Phần lớn tin nhắn sau buổi gặp không được trả lời không phải vì người kia khó tính, mà vì tin nhắn không cho họ biết phải trả lời cái gì.
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| "Chào anh, rất vui được làm quen." (không nói mình là ai) | "Chào anh B, em là A bên bao bì, mình gặp ở hội thảo chiều nay." |
| Gửi nguyên hồ sơ năng lực công ty kèm bảng giá | Chỉ gửi đúng thứ đã hứa, hoặc không gửi gì |
| Tin nhắn thoại hai phút | Bốn dòng chữ, người kia đọc được khi đang họp |
| "Khi nào anh rảnh mình cà phê nhé?" (ngay tối đầu) | Cảm ơn trước, việc rủ gặp để vài ngày sau khi đã có lý do |
| Cùng một tin nhắn dán cho cả sáu người | Mỗi tin một chi tiết riêng, dù chỉ một câu |
Tin nhắn dán hàng loạt dễ lộ hơn bạn nghĩ: nhiều người cùng ngành quen nhau, họ kể với nhau "hôm qua cô bé bên bao bì nhắn y chang cho cả bàn". Một câu riêng cho từng người tốn thêm một phút, đổi lại người kia biết mình không phải một dòng trong danh sách.
Gửi giờ nào, qua kênh nào cho hợp
Giờ gửi. Tối cùng ngày, khoảng tám đến chín giờ, là lúc dễ được đọc nhất với người đi làm văn phòng. Nếu về muộn quá mười giờ, để sáng hôm sau gửi lúc tám giờ, trước giờ họp. Tránh nhắn lúc gần nửa đêm, người lớn tuổi hoặc người có con nhỏ thường thấy phiền.
Kênh đã dùng lúc gặp. Đã kết bạn Zalo tại chỗ thì nhắn Zalo. Chỉ có danh thiếp với email thì gửi email, tiêu đề ghi rõ "Gặp ở hội thảo ngành in chiều 12, gửi anh bảng so sánh". Với người làm ở công ty nước ngoài hoặc người hay dùng LinkedIn, gửi lời mời kết nối kèm lời nhắn hai câu.
Một kênh thôi. Đừng vừa nhắn Zalo, vừa gửi email, vừa kết nối LinkedIn cùng một tối. Người nhận thấy ba thông báo liền sẽ nghĩ mình đang bị theo đuổi để bán hàng.
Người không để lại liên lạc. Có người chỉ nói chuyện, không đưa danh thiếp. Đừng đi hỏi số của họ qua ban tổ chức. Nếu có người quen chung, nhờ người đó chuyển lời; không có thì chấp nhận để lần sau gặp lại.
Những việc không cần làm trong 24 giờ đầu
Không cần mời cà phê ngay. Lời mời gặp riêng đến khi người kia chưa biết gặp để làm gì dễ khiến họ đề phòng, nhất là khi bạn làm bán hàng. Để vài ngày, khi có một lý do cụ thể, như vừa thử cách họ gợi ý và muốn kể kết quả, thì lời mời mới tự nhiên.
Không cần bấm thích hàng loạt bài cũ trên trang cá nhân của người mới gặp. Việc đó người kia thấy hết, và cảm giác giống bị soi hơn là được quan tâm. Không cần kéo họ vào nhóm Zalo của công ty mình. Không cần nhắn cho cả những người chỉ chào nhau một câu: họ không nhớ bạn, và tin nhắn sẽ thành tin rác.
Cũng không cần dằn vặt nếu hôm đó lỡ nói câu vụng hoặc quên tên ai. Tin nhắn ngày hôm sau sửa được gần hết: "Hôm qua em lỡ gọi nhầm tên anh, em xin lỗi nhé, em ghi lại cẩn thận rồi ạ." Người ta nhớ thái độ sửa sai nhiều hơn cái sai.
Sau một tuần và một tháng: kiểm lại xem mối nào còn sống
Lời nhắc bảy ngày bạn đặt hôm trước là lúc ngồi xem lại. Mỗi người trong danh sách rơi vào một trong mấy trường hợp:
- Đã trả lời và có câu chuyện tiếp: ghi thêm vào sổ điều mới biết, hẹn một mốc hỏi thăm sau ba đến bốn tuần.
- Đã trả lời một câu cảm ơn rồi thôi: bình thường, đừng nhắn dồn. Để dành lần sau có thứ có ích thật mới gửi.
- Chưa đọc hoặc đọc mà chưa trả lời: nhắc một lần duy nhất, kèm một thứ cụ thể, ví dụ "Anh B ơi, em gửi lại anh bảng so sánh vì sợ tin cũ bị trôi, anh không cần trả lời đâu ạ."
- Sau một tháng, nếu bạn còn giữ được hai trong sáu người có trao đổi qua lại, đó đã là một buổi hội thảo đáng đi.
Tự kiểm đơn giản nhất: một tháng sau mở danh bạ, nhìn tên từng người và tự hỏi mình có nhớ họ đang lo chuyện gì không. Nhớ được là ghi chú đã làm đúng việc. Không nhớ thì lần sau ghi kỹ hơn ngay tối hôm đó.
Câu hỏi thường gặp
Gặp nhiều người trong một buổi thì nên nhắn cho tất cả không?
Không cần. Chỉ nhắn cho người có lời hứa cần làm và người đã nói chuyện được lâu, có một chi tiết chung để nhắc lại. Người chỉ chào qua một câu thì giữ danh thiếp, ghi chú, để lần sau gặp lại chào cho đúng tên là đủ.
Nên nhắn tin hay gọi điện sau lần gặp đầu?
Nhắn tin chữ là lựa chọn an toàn vì người kia đọc lúc nào tiện cũng được. Gọi điện chỉ hợp khi hai bên đã hẹn gọi hoặc có việc gấp đã bàn. Một cuộc gọi bất ngờ từ người mới quen thường khiến người kia lúng túng, nhất là khi đang họp.
Quên tên người vừa gặp thì làm sao để nhắn tin?
Xem lại danh thiếp, ảnh chụp chung, danh sách người tham dự nếu ban tổ chức gửi, hoặc hỏi người quen chung. Nếu vẫn không chắc, nhắn mở đầu bằng chỗ gặp và câu chuyện, tránh gọi tên, rồi để người kia tự xưng khi trả lời.
Có nên gửi kèm hồ sơ công ty trong tin nhắn đầu tiên không?
Không nên, trừ khi người kia chủ động xin. Hồ sơ công ty biến tin nhắn làm quen thành tin chào hàng, và người nhận sẽ xếp bạn vào nhóm người bán. Gửi đúng thứ đã hứa hoặc một lời cảm ơn có chi tiết thì hiệu quả hơn nhiều.
Người kia trả lời rất ngắn thì có nên nhắn tiếp ngay không?
Không cần nhắn tiếp ngay. Một câu trả lời ngắn thường chỉ có nghĩa là người đó bận, không phải không quý bạn. Ghi lại, để vài tuần, khi có một thứ có ích hoặc một lý do rõ thì nhắn lần hai.