Để đo hiệu quả networking, đếm những thứ cho thấy người khác nhớ và tin bạn, thay vì đếm danh thiếp hay số kết bạn: số cuộc nói chuyện thật trên mười phút, số người được bạn nhắn lại sau buổi gặp và có trả lời, số lần có người chủ động hỏi bạn, số lời giới thiệu bạn trao đi và nhận về, và số lời hứa đã làm xong. Năm con số đó ghi mỗi tháng trong mười phút là đủ thấy đường đi.
Bài dùng ví dụ giả định chị W, trưởng một nhóm bán hàng nhỏ ở công ty phân phối thiết bị, được sếp giao đi các buổi gặp mặt ngành và phải báo cáo kết quả. Có bảng năm con số, cách ghi, cách đọc số cho đúng, câu nói mẫu khi báo cáo, và các mốc tự kiểm theo tháng, quý, năm.
Vì sao đếm danh thiếp và số kết bạn đánh lừa mình
Tháng đầu đi sự kiện, chị W về báo cáo: "Thu được bốn mươi hai danh thiếp, kết bạn Zalo được ba mươi người." Sếp gật gù. Ba tháng sau, sếp hỏi bốn mươi hai người đó giờ thế nào, chị mở danh bạ ra và nhận ra chỉ nhớ mặt năm người, nói chuyện lại được với hai người. Ba mươi người kết bạn Zalo phần lớn chưa từng nhắn một chữ.
Danh thiếp đo việc bạn đã đứng trước mặt bao nhiêu người, không đo việc có ai nhớ bạn. Kết bạn đo việc người kia đã bấm một nút, không đo việc họ có muốn nói chuyện với bạn không. Hai con số này dễ đếm nên ai cũng đếm, và chính vì dễ đếm nên chúng khuyến khích đúng cách làm sai: đi một vòng phát danh thiếp cho thật nhiều.
Người tổ chức sự kiện ngành lâu năm thường nói đùa rằng người thu nhiều danh thiếp nhất trong phòng hiếm khi là người được nhớ nhiều nhất. Người được nhớ là người nói chuyện kỹ với vài người, rồi nhắn lại đúng hôm sau với một thứ có ích.
Đổi thứ mình đếm là đổi cách mình làm. Khi chị W chuyển sang đếm số cuộc nói chuyện trên mười phút, chị tự nhiên dừng lại lâu hơn với từng người, hỏi nhiều hơn, và bớt chạy vòng.
Năm con số đáng đếm hơn
Không cần phần mềm. Một trang giấy hay một bảng tính có năm cột theo tháng là đủ. Mỗi con số đo một khâu khác nhau trong vòng đời một mối quen:
| Con số | Đếm thế nào | Nói lên điều gì |
|---|---|---|
| Cuộc nói chuyện thật | Số cuộc trên mười phút với người mới, ở sự kiện, cà phê, hay gọi điện | Bạn có thật sự quen thêm người không, hay chỉ chào |
| Tin nhắn lại có trả lời | Trong số người bạn nhắn sau buổi gặp, bao nhiêu người trả lời | Lần gặp đầu có để lại ấn tượng không, tin nhắn của bạn có đáng trả lời không |
| Lần được hỏi trước | Số lần có người chủ động nhắn hỏi bạn một chuyện, không phải trả lời tin bạn gửi | Bạn đã thành người người ta nghĩ tới chưa |
| Giới thiệu trao và nhận | Số lần bạn nối hai người với nhau, và số lần có người nối bạn với ai đó | Vòng quen biết đang chạy hai chiều hay chỉ một chiều |
| Lời hứa đã làm | Trong số thứ bạn hứa gửi, hứa giới thiệu, bao nhiêu phần trăm đã làm | Người ta có tin được lời bạn không |
Để ý không có cột nào là "số hợp đồng ký được". Hợp đồng có thể đến từ networking, nhưng nó phụ thuộc quá nhiều thứ khác: giá, sản phẩm, thời điểm, ngân sách của bên kia. Đếm hợp đồng để đo networking giống như đếm số bàn thắng để đo một hậu vệ.
Đọc số qua hai tháng của chị W
Tháng thứ nhất sau khi đổi cách đếm, chị W có chín cuộc nói chuyện thật, nhắn lại cả chín người, sáu người trả lời. Không có ai chủ động hỏi chị. Chị giới thiệu được một lần, chưa nhận lần nào. Chị hứa gửi bốn thứ, gửi được ba. Đọc số này: lần gặp đầu đã ổn, tin nhắn sau buổi gặp có tác dụng, nhưng chưa ai nghĩ tới chị khi cần. Điều đó bình thường với tháng đầu.
Tháng thứ hai, cuộc nói chuyện thật giảm xuống sáu vì chị bận chạy đơn cuối quý, nhưng có hai người chủ động nhắn hỏi chị: một anh hỏi chỗ sửa máy, một chị hỏi giá tham khảo một loại thiết bị. Chị giới thiệu được hai lần, nhận được một lần. Hứa ba thứ, làm đủ ba. Đọc số: dù gặp ít người mới hơn, vòng quen biết bắt đầu chạy ngược về phía chị.
Nếu chỉ nhìn con số đầu tiên, chị sẽ nghĩ tháng hai làm kém hơn. Nhìn cả năm cột mới thấy tháng hai thật ra tốt hơn. Đó là lý do nên đọc năm con số cùng nhau, và so với chính mình tháng trước chứ không so với người khác.
Một điều nữa: số liệu của một tháng dao động rất mạnh, vì một buổi sự kiện lớn có thể làm tăng gấp đôi số cuộc nói chuyện. Nên nhìn xu hướng ba tháng thay vì phản ứng với từng tháng.
Ghi số mỗi tháng trong mười phút
Phần lớn người bỏ việc đo vì nghĩ phải ghi liên tục. Cách dưới đây chỉ ghi một lần mỗi tháng, dựa vào những thứ đã có sẵn:
- Ngày cuối tháng, mở sổ quen biết hoặc danh bạ, lọc những người mới thêm trong tháng. Với mỗi người, nhớ lại có nói chuyện trên mười phút không. Đếm.
- Mở Zalo, LinkedIn, email, lướt các cuộc trò chuyện tháng này. Đếm người bạn đã nhắn sau buổi gặp, và bao nhiêu người trả lời.
- Trong cùng các cuộc trò chuyện đó, tìm những lần người khác nhắn trước cho bạn để hỏi. Đếm.
- Nhớ lại hoặc tìm trong tin nhắn những lần có câu kiểu "để em giới thiệu anh với…" hay "chị K giới thiệu em liên hệ anh". Đếm hai chiều riêng.
- Mở cột "đã hứa gì" trong sổ, đếm số đã xong trên tổng số. Việc còn treo thì làm ngay hoặc nhắn xin lỗi.
Ghi năm con số vào một dòng của bảng theo tháng. Không cần biểu đồ. Sau ba dòng là đủ nhìn ra xu hướng bằng mắt.
Một điều không cần làm: ghi tên từng người vào bảng đếm hay chấm điểm từng mối quen. Bảng chỉ cần con số. Chấm điểm người khác vừa tốn công vừa dễ làm bạn đối xử với người ta như một chỉ tiêu, và người kia cảm nhận được điều đó.
Câu nói mẫu gắn với các con số
Báo cáo với sếp thay vì nói số danh thiếp: "Tháng này em có chín cuộc nói chuyện thật ở hai buổi gặp mặt, nhắn lại hết, sáu người trả lời. Có hai người chủ động hỏi bên mình về máy, em đã chuyển cho bạn phụ trách. Em đề xuất tháng sau đi một buổi thôi nhưng gặp sâu hơn." Số nói được chất lượng, không chỉ số lượng.
Tin nhắn lại sau buổi gặp, loại hay được trả lời: "Anh X, em là W bên phân phối thiết bị, hồi chiều mình nói chuyện ở góc bàn nước về chuyện máy hay kẹt giấy. Em gửi anh cách chỉnh khay giấy bên em hay hướng dẫn khách. Anh thử xem nhé."
Hỏi lại người được giới thiệu để biết lời giới thiệu có ích không: "Chị Y ơi, hôm trước em nối chị với anh thợ sửa máy, anh ấy qua bên chị chưa ạ? Em hỏi để biết lần sau còn giới thiệu anh ấy cho người khác không."
Khi nhận lời giới thiệu, báo lại người giới thiệu: "Anh Z, em đã gặp chị bên kho anh giới thiệu, hai bên nói chuyện được nửa tiếng. Em cảm ơn anh, có gì tiến triển em báo anh." Câu này cũng giúp bạn đếm đúng cột giới thiệu nhận về.
Đọc số sai và đọc số đúng
Có số rồi vẫn dễ đọc sai. Mấy cách hiểu dưới đây làm người ta bỏ cuộc sớm hoặc làm sai hướng:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| "Tháng này gặp ít người hơn, làm kém hơn." | Xem cột "được hỏi trước" và "giới thiệu nhận về", nhiều khi tháng gặp ít lại là tháng vòng quen biết chạy tốt hơn |
| "Ba tháng chưa ký được hợp đồng nào, networking vô ích." | Hợp đồng không phải thước đo networking; xem năm cột có đi lên không |
| So số của mình với đồng nghiệp hướng ngoại | So với chính mình tháng trước |
| Tỉ lệ trả lời thấp thì đổ cho người khác lạnh nhạt | Đọc lại tin nhắn mình gửi: có nhắc chỗ gặp, có chi tiết riêng, có thứ hữu ích không |
| Cố tăng số bằng mọi giá, như nhắn hàng loạt | Giữ con số vừa phải, tăng chất lượng từng tin |
Nếu đi báo cáo với sếp, đưa cả năm cột và một câu đọc xu hướng. Phần lớn người quản lý hiểu được rằng quen biết là việc của nhiều tháng, nếu họ thấy bạn có cách đo nghiêm túc.
Mốc tự kiểm: một tháng, ba tháng, một năm
Sau một tháng, câu hỏi duy nhất là: mình đã ghi được năm con số chưa? Tháng đầu không cần số đẹp, chỉ cần có số. Nếu không nhớ nổi để đếm, đó là dấu hiệu bạn cần ghi chú ngay sau mỗi buổi gặp, không thể dựa vào trí nhớ.
Sau ba tháng, nhìn cột "tin nhắn lại có trả lời". Nếu dưới một nửa, lỗi thường nằm ở tin nhắn chung chung hoặc gửi quá muộn; đọc lại vài tin mình gửi và sửa. Nhìn cột "lời hứa đã làm"; nếu dưới tám phần mười, bạn đang hứa nhiều hơn mình làm được.
Sau một năm, cột đáng nhìn nhất là "được hỏi trước" và "giới thiệu nhận về". Một năm đi đều đặn mà hai cột này vẫn gần như bằng không thì nên xem lại chỗ mình đi gặp người: có thể bạn đang đi những buổi không có người cùng nghề, hoặc chỉ gặp mà chưa bao giờ cho đi thứ gì.
Và đừng quên con số không ghi được trên bảng: bạn có thấy dễ chịu hơn khi bước vào một phòng đông người quen sơ không. Cảm giác đó thường là dấu hiệu sớm nhất cho thấy mọi thứ đang đi đúng hướng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết networking của mình có hiệu quả không?
Đếm năm thứ mỗi tháng: cuộc nói chuyện thật trên mười phút, tin nhắn lại có trả lời, lần được người khác hỏi trước, lời giới thiệu trao đi và nhận về, lời hứa đã làm xong. Nếu ba tháng các con số đó đi lên, bạn đang đi đúng hướng.
Có nên đo networking bằng số hợp đồng ký được không?
Không nên dùng làm thước đo chính, vì hợp đồng phụ thuộc giá, sản phẩm, thời điểm và ngân sách bên kia. Networking có thể mở cửa nhưng không quyết định ai bước qua. Đo bằng việc người ta nhớ và tin bạn thì sát hơn.
Báo cáo kết quả đi sự kiện cho sếp thế nào cho thật?
Đưa số cuộc nói chuyện thật, số người trả lời tin nhắn sau buổi gặp, số người chủ động hỏi bên mình, và một câu đọc xu hướng. Nói rõ cái gì đã chuyển cho bộ phận khác xử lý. Tránh chỉ báo số danh thiếp hay số kết bạn.
Bao lâu thì networking có kết quả đo được?
Hai con số đầu như cuộc nói chuyện thật và tin nhắn có trả lời thấy ngay từ tháng đầu. Những con số như được hỏi trước hay được giới thiệu thường cần ba đến sáu tháng. Nên nhìn xu hướng ba tháng, không phản ứng theo từng tháng.
Tỉ lệ người trả lời tin nhắn sau buổi gặp bao nhiêu là ổn?
Không có chuẩn chung, nhưng nếu dưới một nửa người bạn nhắn trả lời thì nên đọc lại tin nhắn mình gửi. Tin có nhắc chỗ gặp, có một chi tiết riêng và có thứ hữu ích thường được trả lời nhiều hơn hẳn tin chào chung chung.