QuenBiet.comQuen Biết
Xin gặp người đi trước để học hỏi

Được người trẻ xin gặp để học hỏi: nhận lời, từ chối khéo và giúp gọn trong 30 phút

Khi chính bạn thành người đi trước được xin gặp: có nên nhận lời, trả lời thế nào, đặt khung cho buổi gặp 30 phút, giúp trúng chỗ và giữ ranh giới.

An older Vietnamese woman in a pale blue blouse listens to a young visitor across a wooden table with a tea set in her office, over-the-shoulder shot, warm late afternoon light

Khi được một người trẻ xin gặp để học hỏi, bạn không có nghĩa vụ phải nhận lời; nếu nhận, hãy đặt khung ngay từ tin trả lời (bao lâu, ở đâu, hỏi gì), dùng 30 phút để kể chuyện cụ thể thay vì giảng chung, kết thúc bằng một việc người kia làm được ngay, và giữ ranh giới rõ về thời gian, tiền bạc, khách hàng. Nếu không nhận được, một câu từ chối tử tế, có khi kèm một lối nhỏ hơn, tốt hơn nhiều so với im lặng.

Ví dụ giả định: chị A, 45 tuổi, trưởng phòng mua hàng của một công ty sản xuất, ngày càng hay nhận tin nhắn của người trẻ trong nghề xin gặp. Tuần này có C, 25 tuổi, nhân viên mua hàng năm thứ hai ở công ty khác, nhắn xin 30 phút hỏi chuyện đàm phán giá với nhà cung cấp lần đầu. Phần dưới là cách chị A cân nhắc, trả lời và ngồi buổi gặp đó.

Có nên nhận lời không: tự hỏi ba câu

Mình có đúng là người trả lời được câu này không? Nếu C hỏi chuyện mua hàng thì chị A trả lời được. Nếu C hỏi chuyện xuất nhập khẩu mà chị không làm, nói thật và gợi ý người khác tốt hơn là ngồi nói chung chung.

Tháng này mình còn sức không? Người được xin gặp nhiều thường tự đặt một hạn mức, ví dụ hai buổi mỗi tháng. Hết hạn mức thì hẹn tháng sau, không cảm thấy có lỗi. Giúp người khác khi đang kiệt sức thì buổi gặp cũng không có ích cho ai.

Lời xin có rõ ràng không? Tin của C nói rõ mình là ai, hỏi chuyện gì, xin bao lâu. Đó là dấu hiệu người kia đã chuẩn bị. Một tin mơ hồ kiểu "em muốn làm quen học hỏi chị" thì có thể hỏi lại một câu trước khi quyết định: "Em muốn hỏi chị chuyện gì cụ thể?"

Có dấu hiệu nào khiến mình e dè không? Người lạ mà lời xin có vẻ như sắp chào bán sản phẩm, rủ tham gia "cơ hội kinh doanh", hay xin gặp ở chỗ lạ vào buổi tối, thì cứ từ chối hoặc đổi sang gọi điện ngắn. Tin vào cảm giác của mình là chuyện bình thường.

Tin trả lời mẫu cho từng quyết định

Nhận lời, đặt khung luôn: "Chào em C, chị đọc tin em rồi. Trưa thứ Năm tuần sau em ghé văn phòng chị nhé, 12 giờ rưỡi tới 1 giờ, chị pha trà. Em mang theo một trường hợp cụ thể em đang đàm phán để mình nói cho sát." Câu cuối giúp người trẻ chuẩn bị đúng thứ cần.

Nhận nhưng đổi hình thức nhỏ hơn: "Chị dạo này kín lịch, mình gọi điện 15 phút tối thứ Ba được không em? Em gửi trước câu em muốn hỏi nhất."

Từ chối nhưng vẫn giúp một chút: "Chị cảm ơn em đã nhắn. Tháng này chị không sắp được thời gian gặp. Em hỏi chị một câu qua tin nhắn thì chị trả lời được, còn gặp thì để tháng sau em nhắn lại chị nhé."

Từ chối hẳn, gợi ý người khác: "Chị cảm ơn em. Chuyện em hỏi chị không rành lắm, em thử hỏi anh E bên ngành bao bì, anh ấy làm đúng mảng đó. Em cứ nói chị gợi ý." Chỉ nêu tên người khác khi chắc họ không phiền, hoặc hỏi họ trước.

Trả lời trong vài ngày, kể cả khi từ chối. Bạn còn nhớ cảm giác hồi trước chờ tin một người đi trước; một câu từ chối gọn còn tử tế hơn nhiều tuần im lặng.

Đặt khung cho buổi gặp

Người trẻ thường ngại hỏi về khung buổi gặp, nên người đi trước đặt giúp thì cả hai đều thoải mái hơn:

  1. Chọn chỗ của mình: văn phòng, quán quen gần chỗ làm. Ban ngày, chỗ có người qua lại. Gặp ở văn phòng còn đỡ chuyện ai trả tiền nước.
  2. Nói rõ thời lượng từ đầu và giữ đúng. "Mình có nửa tiếng nhé em" ngay khi ngồi xuống giúp người trẻ biết phải hỏi gì trước.
  3. Hỏi trước một câu: em đang kẹt ở đâu, đã thử gì. Ba phút nghe này quyết định ba mươi phút còn lại có trúng không.
  4. Nếu gặp ở quán và người trẻ là người mời, cứ để họ trả, cảm ơn họ. Nếu thấy họ còn khó khăn, chọn gặp ở văn phòng ngay từ đầu thay vì giành trả ở quầy.
  5. Đến giờ thì kết thúc, kể cả khi đang vui. Kết thúc đúng giờ là cách dạy người trẻ cách tôn trọng thời gian của người khác mà không phải nói ra.

Nếu người trẻ đến muộn quá mười lăm phút mà không báo, vẫn giữ giờ kết thúc như đã hẹn. Một lần như vậy dạy được nhiều hơn mọi lời nhắc.

Trong 30 phút: giúp cho trúng chỗ

Giúp người trẻ không phải là kể hết những gì mình biết. Những việc sau làm buổi gặp có ích nhất:

  • Kể chuyện cụ thể của chính mình, có cả chỗ sai. "Lần đầu chị đàm phán với nhà cung cấp lớn, chị đưa con số mục tiêu ra trước, thế là họ bám vào đó. Từ đó chị luôn để họ báo giá trước." Một chuyện thật như vậy người trẻ nhớ lâu hơn mười nguyên tắc.
  • Hỏi lại cho người trẻ tự nghĩ. "Em nghĩ vì sao họ chịu giảm cho bên kia mà không giảm cho em?" Câu hỏi đúng giúp nhiều hơn câu trả lời đúng.
  • Nói rõ đâu là kinh nghiệm riêng, đâu là chuyện ai cũng nên làm. Hoàn cảnh của bạn hai mươi năm trước có thể không còn đúng bây giờ.
  • Chốt bằng một việc làm được ngay trong tuần. "Lần tới em thử xin hai bên báo giá trước rồi hãy nói con số của em, xong báo chị kết quả."
  • Đừng hứa giới thiệu việc làm, giới thiệu khách hay "để chị nói với sếp em". Nếu sau này thấy thật sự phù hợp, bạn sẽ tự làm, không cần hứa trong buổi đầu.

Để ý tỷ lệ nói: nếu bạn nói quá hai phần ba thời gian, có thể bạn đang giảng chứ không đang giúp. Dừng lại hỏi một câu.

Tránh và thay bằng khi ở vai người đi trước

Những thói quen nhỏ làm người trẻ về nhà thấy buổi gặp nặng nề:

TránhThay bằng
Kể thành tích một mạch mười lăm phútKể một chuyện cụ thể liên quan đúng câu hỏi
"Hồi chị bằng tuổi em, chị làm gấp đôi""Hồi đó chị cũng kẹt đúng chỗ này, chị đã thử thế này"
Chê công ty, chê sếp của người trẻHỏi họ đã thử cách nào trong phạm vi việc của mình
Nhận xét về ngoại hình, tuổi tác, chuyện riêngGiữ câu chuyện ở chuyện nghề
Nhờ người trẻ làm không công việc của mình như một cách "trả ơn"Không đặt điều kiện; giúp là giúp
Trả lời mọi tin nhắn lúc khuya để tỏ ra nhiệt tìnhNói rõ giờ mình hay trả lời tin, giữ đúng

Hàng thứ năm đáng nhắc riêng: người trẻ rất khó từ chối người họ vừa xin giúp. Một lời nhờ tưởng là nhỏ từ phía bạn có thể là gánh nặng lớn với họ.

Một thói quen khác ít người để ý: nhìn điện thoại giữa buổi gặp. Người trẻ đã chuẩn bị cả tuần cho nửa tiếng này; thấy người đi trước liếc tin nhắn liên tục, họ sẽ rút ngắn câu hỏi và bỏ dở những chuyện quan trọng nhất. Nếu đang chờ một cuộc gọi gấp, nói trước từ đầu buổi để họ khỏi chột dạ.

Ranh giới khi giúp người trẻ

Giúp người trẻ không có nghĩa là luôn sẵn sàng. Nếu sau buổi gặp, người kia nhắn hỏi mỗi ngày, gửi cả chục câu, hãy nói rõ nhịp một cách tử tế: "Em gom câu hỏi lại, cuối tháng nhắn chị một lần nhé, chị trả lời một thể cho kỹ." Nói sớm thì nhẹ, để lâu mới nói thì thành khó chịu.

Nếu người trẻ xin những thứ vượt quá buổi gặp, như danh sách nhà cung cấp của công ty bạn, thông tin nội bộ, hoặc nhờ bạn can thiệp giúp một việc ở cơ quan nào đó, từ chối thẳng, một câu: "Cái này chị không chia sẻ được em ạ, nhưng chuyện cách làm thì chị kể em nghe được."

Gặp nơi công cộng hoặc văn phòng, giờ ban ngày, giữ câu chuyện ở chuyện nghề. Điều này bảo vệ cả hai phía. Nếu có lời nói hay hành vi nào làm bạn hoặc người trẻ thấy không thoải mái, đó là giới hạn: dừng buổi gặp, và nếu cần thì báo với người có trách nhiệm ở nơi làm việc.

Nếu người trẻ kể chuyện khó khăn riêng nặng nề vượt ngoài chuyện nghề, lắng nghe một chút rồi nói thật rằng chuyện đó bạn không giúp đúng được, gợi ý họ tìm người thân tin cậy hoặc gặp chuyên gia tâm lý.

Sau buổi gặp và khi họ báo lại

Nếu người trẻ nhắn cảm ơn tối hôm đó, trả lời một câu ngắn, nhắc lại việc đã chốt: "Chị vui vì em thấy có ích. Nhớ thử chuyện để họ báo giá trước nhé, có gì báo chị." Câu này cho họ biết bạn nhớ và thật sự muốn nghe kết quả.

Khi họ báo lại sau một tháng, dù kết quả tốt hay chưa, hãy dành vài phút trả lời đàng hoàng. Đây là lúc người trẻ học được nhiều nhất: họ đã thử, đã thấy kết quả, và giờ cần một góc nhìn để hiểu vì sao. Một câu hỏi lại từ bạn lúc này đáng giá hơn cả buổi gặp.

Ghi vào sổ tên người trẻ, việc họ đang làm, chuyện đã hỏi. Vài năm sau, nhiều người trong số đó sẽ thành người quen tốt trong nghề, có khi thành đồng nghiệp, đối tác. Quen biết theo chiều này cũng là quen biết, và thường là loại bền nhất.

Nếu ai đó không bao giờ báo lại, cũng không sao. Bạn đã cho một buổi chiều; việc của bạn đến đó là xong. Lần sau gặp lời xin của người khác, cứ cân nhắc lại từ đầu như thường, đừng để một người làm bạn nghi ngại tất cả.

Câu hỏi thường gặp

Được người lạ xin gặp có nên nhận lời không?

Không bắt buộc. Hãy xem câu hỏi của họ có đúng chuyên môn của bạn không, tháng này bạn còn sức không, và lời xin có rõ ràng không. Nếu cả ba đều ổn thì một buổi 30 phút là việc nhỏ mà có ích lớn cho người mới vào nghề.

Từ chối lời xin gặp thế nào cho tử tế?

Trả lời trong vài ngày, cảm ơn người đã nhắn, nói ngắn rằng bạn không sắp được thời gian, và nếu được thì đưa một lối nhỏ hơn như một câu hỏi qua tin nhắn hoặc gợi ý một người khác hợp hơn.

Người đi trước có nên trả tiền cà phê cho người trẻ không?

Nếu người trẻ là người xin gặp thì họ thường muốn mời, cứ để họ mời và cảm ơn. Nếu thấy họ còn khó khăn, chọn gặp ở văn phòng hoặc chủ động mời từ lúc hẹn, đừng để đến lúc tính tiền mới giành trả.

Mỗi tháng nên nhận bao nhiêu buổi gặp như vậy?

Tuỳ sức mỗi người, nhiều người đặt hạn mức một hai buổi mỗi tháng. Có hạn mức thì từ chối dễ hơn và mỗi buổi được chuẩn bị tốt hơn. Hết hạn mức thì hẹn người kia nhắn lại tháng sau.

Có nên nhận làm người hướng dẫn lâu dài cho người trẻ không?

Chỉ khi đã gặp vài lần, thấy họ làm theo và báo lại, và bạn có sức. Nếu nhận, nên đặt thời hạn như ba tháng với nhịp gặp cụ thể. Có thời hạn thì cả hai đều thoải mái và có thể dừng mà không mất lòng.

Người trẻ nhắn hỏi quá nhiều sau buổi gặp thì làm sao?

Nói sớm và nói nhẹ về nhịp bạn có thể trả lời, ví dụ gom câu hỏi lại mỗi tháng một lần. Phần lớn người trẻ không biết họ đang làm phiền và sẽ điều chỉnh ngay khi được nói rõ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138