QuenBiet.comQuen Biết
Xin gặp người đi trước để học hỏi

Hỏi người đi trước qua tin nhắn thay vì xin gặp: một câu hỏi, gửi sao cho dễ đáp

Không cần gặp, chỉ cần một câu trả lời: cách hỏi người đi trước qua tin nhắn cho dễ đáp, câu hỏi nào hợp, câu nào không, và đáp lại thế nào khi được trả lời.

A Vietnamese woman in an ochre jacket types a short message at her home desk, laptop with a blank glowing screen, mug beside it, overhead shot, cool morning light

Khi bạn chỉ cần một câu trả lời chứ không cần một cuộc trò chuyện, hãy hỏi người đi trước qua tin nhắn thay vì xin gặp: nói ngữ cảnh trong hai câu, hỏi đúng một câu hẹp (tốt nhất là dạng chọn A hay B, hoặc "lần đầu anh làm thế nào"), kể điều mình đã thử, và cho người kia quyền trả lời một dòng. Với người bận, trả lời một tin nhắn tốn hai phút, còn nhận lời gặp tốn cả buổi; nhiều người từ chối gặp lại sẵn lòng trả lời ngay.

Ví dụ giả định: Đ, 33 tuổi, mở một tiệm bánh nhỏ nhận đặt bánh sinh nhật được một năm, đang lúng túng chuyện tính giá cho bánh làm theo mẫu khách gửi. Đ biết anh J, chủ một tiệm bánh lâu năm ở thành phố khác, qua một nhóm nghề làm bánh trên Facebook. Đ không định xin gặp, chỉ muốn hỏi đúng chuyện đó.

Khi nào hỏi qua tin nhắn tốt hơn xin gặp

Hỏi qua tin nhắn hợp khi câu hỏi của bạn có câu trả lời ngắn: một cách tính, một lựa chọn giữa hai hướng, một kinh nghiệm cụ thể về một lần. Chuyện của Đ là ví dụ điển hình: anh J không cần biết cả câu chuyện của tiệm Đ, chỉ cần biết Đ đang tính giá bánh theo mẫu thế nào để nói đúng hay sai.

Nó cũng hợp khi người đi trước ở xa, khi bạn chưa có lối vào ấm nào, hoặc khi bạn đã xin gặp mà người kia nói bận. Một câu hỏi nhỏ là bước đầu nhẹ nhàng; nếu câu trả lời mở ra chuyện dài hơn, cuộc gặp sẽ tự đến sau.

Ngược lại, đừng nhồi qua tin nhắn những câu cần trò chuyện qua lại nhiều lần: định hướng nghề nghiệp, chuyển ngành, có nên nghỉ việc mở tiệm hay không. Những câu đó người kia phải hỏi lại bạn cả chục điều mới trả lời được, và qua tin nhắn thì vừa mệt vừa dễ hiểu lầm. Với loại câu hỏi đó, xin 20 phút gọi điện hoặc một buổi gặp thì đúng hơn.

Một chi tiết người hay đi hỏi biết: câu hỏi qua tin nhắn được trả lời nhanh nhất khi người kia có thể trả lời bằng điện thoại, trên đường, trong lúc chờ. Nếu câu hỏi bắt họ phải ngồi máy tính, mở tài liệu, tính toán, nó sẽ bị để dành, và thứ bị để dành thường bị quên.

Bốn phần của một tin hỏi

Tin hỏi qua tin nhắn cũng có khung, chỉ ngắn hơn tin xin gặp. Bốn phần, đọc hết trong một màn hình:

PhầnViết gìVí dụ
Mình là ai, sao biết họMột câu, có mốc chung"Em là Đ, mở tiệm bánh nhỏ, hay đọc anh trả lời trong nhóm làm bánh."
Ngữ cảnhHai câu, có con số"Bánh theo mẫu khách gửi em đang tính bằng giá bánh thường cộng thêm một khoản cố định, mà mẫu khó thì lỗ công."
Câu hỏiMột câu, hẹp, dạng chọn hoặc dạng "lần đầu anh làm thế nào""Anh tính phần trang trí theo giờ làm hay theo độ khó từng mẫu ạ?"
Lối trả lời ngắnCho phép trả lời một dòng, không cần gấp"Anh trả lời một dòng thôi là em hiểu, lúc nào anh rảnh cũng được ạ."

Thiếu phần ngữ cảnh, người kia phải hỏi lại "em đang tính thế nào"; thiếu câu hỏi hẹp, họ không biết trả lời từ đâu. Hai phần này quyết định tin của bạn được trả lời trong ngày hay nằm đó cả tuần.

Tin mẫu theo từng kiểu câu hỏi

Câu hỏi chọn A hay B, dễ trả lời nhất: "Chào anh J, em là Đ, mở tiệm bánh nhỏ, hay đọc anh trả lời trong nhóm làm bánh. Bánh theo mẫu khách gửi em đang cộng một khoản cố định vào giá bánh thường, mà gặp mẫu khó là lỗ công. Anh tính phần trang trí theo giờ làm hay theo độ khó từng mẫu ạ? Anh trả lời một dòng thôi là em hiểu."

Câu hỏi về một lần cụ thể: "Chào chị, em là K, làm đồ gốm nhỏ bán ở chợ phiên cuối tuần. Lần đầu chị đưa hàng vào cửa hàng ký gửi, chị thoả thuận phần trăm thế nào và có gì chị thấy nên hỏi trước mà hồi đó chưa hỏi không ạ?"

Câu hỏi xin nhận xét một thứ ngắn, có hỏi ý trước: "Chào anh, em là P, đang viết bảng giá dịch vụ chụp ảnh sản phẩm, có năm dòng thôi. Em gửi anh xem giúp được không ạ, anh chỉ cần nói chỗ nào khách đọc dễ hiểu nhầm." Chỉ gửi bảng giá khi người kia gật, đừng gửi kèm luôn trong tin đầu.

Câu hỏi khi đã từng gặp, nối lại sau lâu không liên lạc: "Chị M ơi, em là người hỏi chị chuyện mở tiệm hồi hội chợ năm ngoái. Tiệm em mở được tám tháng rồi, giờ em kẹt chuyện thuê thêm người. Chị cho em hỏi: người đầu tiên chị thuê là thợ hay người bán hàng ạ?"

Những câu không nên hỏi qua tin nhắn

Có những câu nghe ngắn nhưng thật ra rất nặng, hỏi qua tin nhắn là làm khó người kia:

  • "Anh thấy em có nên mở tiệm không?" Câu này cần biết cả hoàn cảnh, tiền bạc, gia đình của bạn.
  • "Chị chỉ em cách làm từ đầu được không?" Không ai dạy được cả một nghề qua tin nhắn.
  • "Anh lấy nguyên liệu ở đâu?" Đó là vốn liếng của họ; nếu họ muốn chia sẻ thì họ sẽ tự nói khi đã quen.
  • "Chị thấy bên tiệm X làm thế có đúng không?" Bắt người kia nhận xét người cùng nghề qua chữ viết, thứ có thể bị chụp lại và chuyển đi.
  • Câu hỏi kèm năm tấm ảnh và ba đoạn dài, bắt người kia xem hết mới trả lời được.
  • Câu hỏi mà một lần tìm trên mạng là ra, ví dụ "làm bánh cần những dụng cụ gì". Người đi trước nhận ra ngay và thấy bị coi như công cụ tra cứu.

Nếu câu của bạn thuộc nhóm trên, hoặc thu hẹp lại cho tới khi trả lời được bằng một dòng, hoặc đổi sang xin một cuộc gọi ngắn.

Cách thu hẹp đơn giản nhất là tự hỏi: nếu người kia chỉ được trả lời bằng mười chữ, mình muốn mười chữ đó nói về điều gì? Câu "có nên mở tiệm không" thu lại thành "năm đầu anh lấy khách đặt bánh chủ yếu từ người quen hay từ mạng", và câu sau thì ai cũng trả lời được trong lúc chờ đèn đỏ.

Khi được trả lời: đáp lại cho đúng

Người đi trước trả lời là bạn đã nhận một món quà nhỏ. Cách đáp lại quyết định có lần sau hay không:

  1. Trả lời trong ngày, càng sớm càng tốt. Để người kia trả lời xong rồi im lặng ba ngày là kiểu làm họ thấy câu trả lời của mình bị bỏ rơi.
  2. Cảm ơn và nói lại một ý cụ thể để họ biết bạn đã hiểu: "Em cảm ơn anh nhiều. Vậy từ tuần này em tách giá trang trí ra, tính theo giờ làm và báo khách trước, mẫu khó thì báo thêm. Em thử một tháng rồi báo anh."
  3. Nếu chưa hiểu, hỏi lại đúng một câu, không hỏi thêm chuyện mới: "Anh cho em hỏi thêm chút, giờ làm anh tính cả lúc chuẩn bị màu kem không ạ?"
  4. Không hỏi tiếp câu thứ ba, thứ tư trong cùng ngày. Nếu có câu mới, để dành cho tin báo lại sau một tháng.
  5. Sau một tháng, báo lại kết quả trong ba bốn câu, kèm lời cảm ơn. Đây là lúc tự nhiên nhất để hỏi câu tiếp theo, hoặc ngỏ ý xin một buổi gặp nếu thấy cần.

Nếu người kia trả lời rất dài, nhiệt tình hơn bạn tưởng, đừng chỉ thả một biểu tượng cảm ơn. Viết lại vài câu nói rõ bạn sẽ làm gì với từng ý, đó là cách đáp xứng với công họ bỏ ra.

Nói dở và nói được qua tin nhắn

"Anh ơi" rồi đợi. Nói được: viết trọn câu hỏi trong một tin. Tin chào trống bắt người kia trả lời "ừ em" rồi chờ, tốn hai lượt qua lại cho không gì cả, nhiều người không trả lời tin kiểu này.

"Cho em hỏi một chút được không ạ?" Nói được: hỏi luôn. Câu xin phép trước nghe lễ phép nhưng thật ra thêm một bước cho người kia. Lễ phép nằm ở chỗ câu hỏi gọn và có lối trả lời ngắn.

Gửi tin thoại hai phút. Nói được: gõ chữ. Người kia có thể đang ở chỗ không nghe được, và tin thoại không lướt lại được như chữ.

"Em hỏi hơi nhiều, anh thông cảm" rồi hỏi bốn câu. Nói được: chọn một câu quan trọng nhất. Lời xin lỗi không làm bốn câu bớt nặng.

"Gấp lắm anh ơi, anh trả lời sớm giúp em." Nói được: không gây sức ép thời gian. Việc gấp của bạn không phải việc gấp của người kia; nếu thật sự gấp, hỏi người bạn quen thân hơn.

Từ một tin nhắn thành một lần gặp

Nhiều quan hệ với người đi trước bắt đầu đúng bằng một câu hỏi nhỏ như vậy. Sau tin báo lại thứ nhất, có khi người kia tự hỏi thêm: "Tiệm em ở đâu, có dịp anh ghé." Đó là lúc có thể ngỏ lời nhẹ nhàng: "Dạ tiệm em ở gần chợ phường, anh có dịp qua thành phố em thì em mời anh ly cà phê, em muốn hỏi anh thêm chuyện thuê thợ."

Đừng vội. Một hai lần hỏi đáp có kết quả rồi mới xin gặp thì lời xin có trọng lượng hơn hẳn một tin xin gặp lạnh. Người đi trước đã biết bạn là người hỏi gọn, có làm theo và có báo lại.

Còn nếu quan hệ chỉ dừng ở vài câu hỏi qua tin nhắn trong năm, cũng không sao. Có những người đi trước bạn chỉ cần ở mức đó: thỉnh thoảng một câu, trả lời một dòng, cả hai đều thoải mái.

Tự kiểm sau một tháng: bạn đã dùng câu trả lời vào việc gì chưa, đã báo lại chưa. Nếu chưa làm gì mà đã muốn hỏi câu thứ hai, dừng lại; làm câu thứ nhất trước.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi người lạ qua tin nhắn có bị coi là bất lịch sự không?

Không, nếu câu hỏi gọn, có ngữ cảnh và cho người kia quyền trả lời ngắn. Nhiều người đi trước còn thích kiểu này hơn bị xin gặp. Bất lịch sự là khi tin nhắn mơ hồ, quá dài, hoặc gây sức ép phải trả lời gấp.

Nên hỏi qua Zalo, Facebook hay LinkedIn?

Dùng kênh mà bạn có mốc chung với người đó. Biết nhau qua nhóm nghề trên Facebook thì hỏi qua Facebook; từng trao danh thiếp thì qua Zalo; chỉ biết qua hồ sơ nghề nghiệp thì qua LinkedIn. Đừng hỏi cùng một câu trên nhiều kênh một lúc.

Người đi trước chỉ xem mà không trả lời thì nhắc lại thế nào?

Chờ khoảng một tuần, nhắc một lần ngay dưới tin cũ, ngắn hơn và nhẹ hơn. Sau đó vẫn im lặng thì dừng. Có thể họ không biết trả lời, hoặc không muốn chia sẻ chuyện đó, và cả hai đều nên được tôn trọng.

Có nên gửi kèm ảnh hoặc tệp khi hỏi lần đầu không?

Không nên gửi kèm ngay. Hỏi trước xem người kia có sẵn lòng xem không, rồi mới gửi khi họ gật. Gửi bất ngờ nhiều ảnh hay tệp dài làm tin nhắn nặng và người kia phải mở máy tính mới xem được.

Hỏi xong có cần cảm ơn bằng quà không?

Không cần. Một tin cảm ơn có nhắc ý cụ thể và một tin báo lại kết quả sau đó là cách cảm ơn tốt nhất. Quà cho một câu trả lời tin nhắn dễ làm người kia ngại, như thể lần sau trả lời là phải nhận quà.

Một tháng có thể hỏi một người đi trước bao nhiêu câu?

Không có con số cứng, nhưng một hai câu mỗi tháng, kèm báo lại, là nhịp ít ai thấy phiền. Hỏi dày hơn thì người kia dễ cảm thấy mình thành người hướng dẫn mà chưa từng nhận lời. Gom câu hỏi lại và chọn câu quan trọng nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138