QuenBiet.comQuen Biết
Networking là gì và làm cho đúng

Quen biết làm ăn ở tỉnh nhỏ nơi ai cũng biết nhau: giữ tiếng và mở mối mới

Ở tỉnh nhỏ, một câu nói đi rất xa và vòng quen biết chồng lên nhau. Điều người làm ăn lâu năm giữ, chỗ gặp người mới khi tưởng đã quen hết, câu nói mẫu.

An older Vietnamese man in a pale pink shirt talks with a younger farmer-supplier on a riverside park bench at lunchtime, plastic bags of seed samples between them, wide shot, hazy noon light

Quen biết làm ăn ở tỉnh nhỏ khác thành phố ở ba chỗ: một câu nói đi rất xa và rất nhanh, các vòng quen biết chồng lên nhau (khách cũng là họ hàng, bạn học, hàng xóm), và người mới ít nên ai cũng tưởng mình đã quen hết. Vì vậy giữ tiếng quan trọng hơn mở rộng, nói về người vắng mặt phải rất cẩn thận, và mối mới thường nằm ở ngoài vòng quen: người mới chuyển về, người ở tỉnh bên, nhóm nghề trên mạng.

Ví dụ giả định trong bài là chú AB, bán vật tư nông nghiệp hai mươi năm ở một phường của tỉnh nhỏ, và người con gái mới về phụ chú. Phần dưới nói những điều người làm ăn lâu năm ở tỉnh nhỏ giữ gìn, chỗ gặp người mới khi tưởng đã quen hết, câu nói mẫu, và cái sai làm mất tiếng nhanh nhất.

Ở tỉnh nhỏ, quen biết chạy theo luật khác

Ở thành phố lớn, nếu bạn làm mất lòng một người ở buổi gặp mặt, vòng của người đó và vòng của bạn có khi không bao giờ giao nhau nữa. Ở tỉnh nhỏ thì không. Người bạn vừa từ chối giao hàng chịu có thể là em vợ của chủ đại lý bạn đang muốn lấy hàng, là bạn học của cô giáo dạy con bạn, là người ngồi cạnh bạn ở đám giỗ tháng sau.

Chú AB hay kể: hồi mới mở tiệm, chú lỡ nói với một khách rằng "bên kia bán phân pha", câu đó đến tai chủ tiệm bên kia sau đúng hai ngày, qua ba người trung gian. Mất mấy năm hai bên mới chào nhau lại bình thường. Từ đó chú có một luật riêng: không bao giờ nói điều gì về người vắng mặt mà mình không dám nói khi họ đứng đó.

Điểm thứ hai là tiếng tốt cũng đi xa như vậy. Một lần chú giao hàng đúng hẹn giữa trời mưa, một lần chú chỉ cho khách cách pha thuốc ít hơn để đỡ tốn, những chuyện đó được kể lại ở quán nước, ở chợ, ở các buổi họp tổ dân phố. Ở tỉnh nhỏ, phần lớn khách mới đến từ chuyện kể lại chứ không đến từ quảng cáo.

Điểm thứ ba là ai cũng tưởng mình đã quen hết. Người làm ăn lâu năm hay rơi vào đúng cái bẫy này: chỉ quanh quẩn với vài chục mối cũ, nghe cùng một loại tin, và không thấy những đổi thay đang đến từ ngoài tỉnh.

Năm điều người làm ăn lâu năm ở tỉnh nhỏ giữ gìn

Không nói về người vắng mặt. Nếu khách hỏi về tiệm khác, nói về hàng của mình, không nói về họ. Câu mẫu: "Bên đó con không rành, chứ bên con thì loại này pha thế này, chú dùng thử một bao rồi tính."

Giữ lời hứa nhỏ. Hẹn giao sáng thứ ba thì sáng thứ ba có mặt; không giao được thì gọi báo trước. Ở chỗ ai cũng biết nhau, chuyện trễ hẹn được kể lại nhiều hơn chuyện đúng hẹn.

Tách chuyện họ hàng với chuyện làm ăn. Bán cho người nhà vẫn ghi sổ rõ ràng, giá như mọi khách. Câu mẫu khi người quen hỏi giá "người nhà": "Dạ con để giá như mọi người cho dễ sổ sách, bù lại con giao tận nhà cho cô."

Không đứng vào phe nào. Khi hai mối quen của mình có chuyện với nhau, nghe cả hai nhưng không chuyển lời, không kể lại. Nhiều mối làm ăn hỏng vì người ở giữa lỡ miệng.

Chào người trẻ và người mới đến trước. Người làm ăn lâu năm hay quen chờ người khác chào mình. Chủ động chào người mới chuyển về, người mới mở tiệm, là cách giữ cửa cho mối mới.

Ví dụ: hai cha con chú AB và chuyện mối mới

Con gái chú AB học xong ở thành phố về phụ tiệm. Chị thấy ngay hai chuyện: tiệm vẫn lấy hàng từ một mối duy nhất mười năm nay, và khách của tiệm phần lớn là người lớn tuổi, ít người trẻ làm vườn theo cách mới. Chị muốn tìm thêm mối, nhưng chú AB e ngại: đổi mối là mất lòng người cũ, mà ở đây ai cũng biết nhau.

Chị không đổi mối. Chị giữ mối cũ, và lặng lẽ quen thêm người ở ngoài vòng. Chị vào hai nhóm Zalo của người trồng cây ăn trái trong vùng, chỉ đọc và thỉnh thoảng trả lời câu hỏi về cách pha phân, không quảng cáo tiệm. Chị đi một buổi tập huấn của bên khuyến nông, ngồi cạnh một anh kỹ sư trẻ ở tỉnh bên, hỏi anh về loại giống mới. Chị chủ động chào hai vợ chồng trẻ vừa từ thành phố về thuê đất trồng rau sạch.

Sáu tháng sau, tiệm có thêm khoảng chục khách trẻ, phần lớn đến vì "chị ở tiệm đó trả lời trong nhóm rành lắm". Anh kỹ sư tỉnh bên giới thiệu cho chị một nhà cung cấp hạt giống nhận đơn ít. Chị lấy thêm một dòng hàng nhỏ từ mối mới này, mặt hàng mà mối cũ không bán, nên không ai mất lòng.

Cái khéo ở đây là chị không làm gì để người trong vòng cũ thấy bị gạt ra. Chị mở rộng ra ngoài, không đổi chỗ bên trong. Ở tỉnh nhỏ, đó thường là cách duy nhất mở mối mới mà không mất tiếng.

Chỗ gặp người mới khi tưởng đã quen hết

Ở tỉnh nhỏ, người mới không xuất hiện ở các buổi gặp mặt ngành như thành phố. Họ ở những chỗ sau:

  • Các lớp tập huấn của phường, xã, của bên khuyến nông, của hội phụ nữ phường, nơi người từ nhiều xã ngồi chung một phòng.
  • Người mới chuyển về: công chức mới điều động, giáo viên mới, cặp vợ chồng trẻ từ thành phố về lập nghiệp, chủ tiệm mới mở.
  • Người ở tỉnh bên cạnh cùng nghề, gặp ở hội chợ nông sản, ở chợ đầu mối, hay qua nhóm Zalo của nghề.
  • Nhóm Zalo, Facebook của người cùng nghề trong vùng, nơi người ta hỏi đáp chuyện chuyên môn.
  • Người đi qua thường xuyên: tài xế xe tải chở hàng, nhân viên giao hàng của nhà phân phối, người thu mua từ nơi khác đến.
  • Con cháu của những mối quen cũ, mới đi học xa về, nhiều khi mang theo cách làm mới và vòng quen biết ở thành phố.

Không cần đi tất cả. Chọn hai chỗ hợp với nghề mình, đến đều, và mỗi lần chỉ cần quen thêm một người.

Với người mới chuyển về, chủ động chào trong tuần đầu họ đến là quan trọng nhất. Đó là lúc họ chưa biết ai, mọi lời chào đều được nhớ. Sau vài tháng, họ đã có vòng quen riêng và lời chào của bạn chỉ còn là một trong nhiều lời chào.

Nói dở và nói được ở chỗ ai cũng biết nhau

Những câu dưới đây ở thành phố có khi chẳng sao, nhưng ở tỉnh nhỏ thì đi rất xa:

TránhThay bằng
"Bên kia bán hàng dỏm đó, mua bên đó là tiền mất tật mang.""Bên con có loại này, chú dùng thử rồi so, hợp thì lấy tiếp."
"Nghe nói nhà đó đang nợ nần, đừng bán chịu."Tự đặt luật bán chịu chung cho mọi khách, không bàn chuyện nhà ai
"Người nhà mà, lấy giá vốn thôi.""Con để giá như mọi người cho sổ sách gọn, con giao tận nơi cho cô."
Kể lại chuyện khách A than phiền cho khách B ngheGiữ chuyện của khách nào ở khách đó
"Em mới về, chắc chưa biết ở đây làm ăn kiểu gì đâu.""Em mới về hả, có gì cần hỏi chỗ lấy hàng, chỗ sửa máy thì cứ ghé chị."

Câu cuối là câu người làm ăn lâu năm hay buột miệng với người mới, và người mới nhớ rất lâu. Ở tỉnh nhỏ, người mới hôm nay có thể là mối lớn sau vài năm.

Tin nhắn và câu nói mẫu cho người mở mối

Chào người mới mở tiệm gần mình: "Chào em, chị là chủ tiệm vật tư đầu đường. Em mới mở hả, có gì cần hỏi giờ xe rác, chỗ in bảng hiệu hay thợ điện thì cứ qua chị." Một lời chào có thứ cho đi, không kèm chào hàng.

Nhắn người cùng nghề ở tỉnh bên sau buổi tập huấn: "Anh ơi, em là con gái tiệm vật tư ở phường bên này, hôm qua mình ngồi cạnh ở lớp tập huấn giống mới. Em hỏi anh chút, bên anh lấy hạt giống lô nhỏ ở đâu ạ? Anh tiện thì chỉ em, không thì thôi anh."

Trả lời câu hỏi trong nhóm Zalo nghề mà không quảng cáo: "Bên em hay pha loại này một nắp cho bình mười sáu lít, tưới chiều mát. Anh chị thử ít trước xem cây phản ứng sao." Chỉ trả lời đúng câu hỏi, không chèn tên tiệm.

Khi mối cũ hỏi sao lấy thêm hàng nơi khác: "Dạ hàng chính con vẫn lấy bên chú như cũ, chỉ thêm vài loại hạt giống bên chú không bán thôi. Chú có lấy được loại đó thì con lấy bên chú luôn." Nói thật, sớm, trước khi người khác kể lại.

Tự kiểm sau một tháng và sáu tháng

Sau một tháng, tự hỏi: tháng này mình có nói gì về người vắng mặt mà nếu họ nghe sẽ buồn không? Nếu có, không cần đi xin lỗi ầm ĩ, chỉ cần từ giờ dừng lại, và nếu câu đó đã lan, khi có dịp gặp người kia thì nói chuyện thẳng một lần.

Cũng trong tháng đó, đếm số người mới mình đã chủ động chào hoặc nói chuyện, những người không thuộc vòng quen cũ. Một hai người một tháng là nhịp tốt cho người làm ăn ở tỉnh nhỏ.

Sau sáu tháng, xem có khách nào, mối nào đến từ người mới quen không. Nếu có, ghi lại họ đến qua đường nào, để biết chỗ nào nên đi tiếp. Nếu chưa, có thể bạn đã quen người mới nhưng chưa bao giờ cho họ biết mình làm gì; lần sau nói một câu rõ ràng về việc của mình.

Và nghe xem người ta đang kể gì về tiệm mình ở quán nước. Không cần dò la, chỉ cần để ý những câu khách mới hay nói như "nghe nói bên chị…". Đó là tấm gương trung thực nhất về tiếng của bạn ở một nơi ai cũng biết nhau.

Câu hỏi thường gặp

Làm ăn ở tỉnh nhỏ có cần networking không?

Có, nhưng theo cách khác thành phố. Ở tỉnh nhỏ, giữ tiếng tốt trong vòng quen cũ quan trọng hơn chạy đi gặp thật nhiều người. Phần mở rộng nên hướng ra ngoài vòng: người mới chuyển về, người cùng nghề ở tỉnh bên, nhóm nghề trên mạng.

Muốn đổi mối hàng mà sợ mất lòng mối cũ thì làm sao?

Cách êm nhất là không đổi hẳn mà lấy thêm từ mối mới những mặt hàng mối cũ không bán. Nếu thật sự phải giảm mua từ mối cũ, nói thẳng với họ lý do trước khi họ nghe từ người khác. Ở tỉnh nhỏ, nghe qua người khác làm mất lòng hơn nhiều.

Bán cho người quen, họ hàng có nên giảm giá không?

Nhiều người làm ăn lâu năm giữ một giá cho mọi khách để sổ sách rõ ràng và không ai so bì. Thay vì giảm giá, có thể bù bằng việc giao tận nơi hay tư vấn kỹ hơn. Cách này đỡ khó xử khi người quen kể lại cho nhau giá đã mua.

Ở tỉnh nhỏ, khách hỏi về tiệm khác thì trả lời sao?

Nói về hàng của mình, không nói về tiệm khác, kể cả khi bạn biết điều không tốt về họ. Ví dụ mời khách dùng thử rồi tự so. Câu chê người khác ở chỗ ai cũng biết nhau thường quay về chính bạn sau vài ngày.

Người mới về tỉnh mở tiệm nên làm quen ai trước?

Nên chào các chủ tiệm xung quanh, người phụ trách tổ dân phố và vài người làm cùng nghề trong vùng. Hỏi họ những câu thật như giờ xe rác, chỗ sửa điện. Đừng vội so sánh với cách làm ở thành phố, người địa phương rất nhạy với chuyện đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138