QuenBiet.comQuen Biết
Người hướng nội, người ngại đi networking

Chênh tuổi khi đi networking: người trẻ giữa toàn người lớn và ngược lại

Người trẻ nhất phòng ngại vì sợ bị coi là non, người lớn tuổi nhất ngại vì sợ lạc nhịp. Cách xưng hô, câu mở lời và chuyện để nói khi chênh tuổi ở buổi gặp trong nghề.

An older Vietnamese man in a brick red jacket and a young colleague stroll along a tree-lined park path, talking side by side, low angle from behind, early morning haze

Khi chênh tuổi ở buổi gặp trong nghề, người trẻ nên mở lời bằng câu hỏi xin kinh nghiệm cụ thể và xưng hô theo vai an toàn (gọi anh, chị, chú, cô tuỳ cách người kia tự xưng), còn người lớn tuổi nên mở lời bằng sự tò mò về việc người trẻ đang làm, tránh giọng dạy bảo; cả hai đều tìm điểm chung là công việc, không phải tuổi. Tuổi tác chỉ là chuyện của mười giây đầu, sau đó người ta nói với nhau về việc.

Bài này dành cho hai kiểu người cùng ngại: sinh viên năm cuối, nhân viên mới đi buổi gặp toàn trưởng phòng, giám đốc; và người làm lâu năm, chủ cơ sở ngoài năm mươi, đi một buổi gặp mà phần lớn là người hai mươi mấy tuổi. Phần dưới có câu mẫu cho cả hai phía.

Hai nỗi ngại, hai phía

Em V học năm cuối ngành logistics, được thầy giới thiệu đi một buổi gặp mặt các doanh nghiệp vận tải. Bước vào phòng, em thấy toàn người tóc đã điểm bạc, ai cũng mặc vest, nói chuyện về hợp đồng hàng nghìn container. Em đứng ở góc gần nửa tiếng, nghĩ mình chẳng có gì để nói với ai, và sợ mở lời ra sẽ bị coi là non.

Cùng tuần đó, chú W, gần sáu mươi tuổi, chủ một xưởng cơ khí nhỏ, được con gái rủ đi một buổi giao lưu của những người làm thương mại điện tử. Phòng toàn người trẻ, nói những từ chú nửa hiểu nửa không, ai cũng cầm điện thoại quét mã nhau rất nhanh. Chú ngại hỏi vì sợ hỏi câu ngớ ngẩn, ngại bắt chuyện vì sợ người trẻ nghĩ mình lạc nhịp.

Hai nỗi ngại này giống nhau ở gốc: sợ bị đánh giá vì tuổi, và nghĩ rằng phía bên kia không muốn nói chuyện với mình. Thực tế ở các buổi gặp trong nghề, người lớn tuổi thường vui khi có người trẻ hỏi han, còn người trẻ thường tò mò về người làm lâu năm. Rào cản lớn nhất nằm ở câu đầu tiên.

Chênh tuổi còn là một lợi thế ít ai dùng. Người trẻ có thể hỏi những điều người cùng lứa với người kia ngại hỏi. Người lớn tuổi có những câu chuyện mà cả phòng không ai có. Cả hai mang đến một thứ mà người cùng tuổi không mang được.

Xưng hô khi chênh tuổi trong công việc

Xưng hô sai là cái làm người chênh tuổi ngại nhất ở câu đầu. Mấy nguyên tắc an toàn:

Tình huốngCách an toàn
Người trẻ gặp người hơn mình chừng mười đến hai mươi tuổiGọi anh, chị, xưng em. Ở chỗ làm việc ít ai thấy phiền vì được gọi trẻ hơn
Người trẻ gặp người lớn hơn nhiều, cỡ tuổi bố mẹGọi anh, chị trước. Nếu họ tự xưng chú, cô thì chuyển theo, xưng cháu hoặc em theo cách họ gọi mình
Người lớn tuổi gặp người trẻ ngang tuổi conGọi em hoặc gọi tên, tự xưng anh, chị hoặc chú, cô tuỳ độ chênh. Ở buổi gặp nghề, tự xưng anh, chị thường dễ nói chuyện hơn
Không đoán được tuổiHỏi tên trước, nghe người kia tự xưng thế nào rồi theo
Người kia có chức danh caoVẫn gọi anh, chị kèm tên, không gọi "sếp" khi không phải sếp mình

Không cần quá lo chuyện xưng hô. Nếu lỡ gọi chưa đúng, người kia thường sẽ tự chỉnh bằng cách tự xưng, bạn chỉ cần theo. Đừng xin lỗi rối rít vì một chữ "anh" thay cho "chú", cứ chuyển sang và tiếp tục câu chuyện.

Câu mẫu cho người trẻ giữa toàn người lớn

Người trẻ không cần cố tỏ ra từng trải. Hỏi đúng chỗ là thế mạnh của tuổi trẻ:

  • Mở lời: "Dạ chào anh, em là V, sinh viên năm cuối ngành logistics, thầy em giới thiệu em đến nghe. Anh làm bên vận tải đường bộ hay đường biển ạ?" Nói thẳng mình là ai, không giấu tuổi.
  • Hỏi xin kinh nghiệm cụ thể: "Em đang làm khoá luận về giao hàng chặng cuối ở tỉnh. Hồi anh mới làm, phần nào là khó nhất ạ?" Câu hỏi cụ thể cho thấy bạn nghiêm túc.
  • Khi được hỏi lại: "Em đang thực tập ở một kho hàng nhỏ, chủ yếu xếp lịch xe. Em thấy mình còn thiếu nhiều nên đi nghe các anh chị chia sẻ."
  • Khi chào về: "Em cảm ơn anh đã chỉ cho em nhiều. Em xin phép kết nối Zalo với anh, khi nào khoá luận xong em gửi anh xem phần anh góp ý nhé."

Câu chào về có hứa gửi lại kết quả là câu người lớn tuổi rất quý. Và khi bạn thật sự gửi lại sau hai tháng, bạn thành một trong rất ít người trẻ họ nhớ tên.

Câu mẫu cho người lớn tuổi giữa toàn người trẻ

Người lớn tuổi có kinh nghiệm, nhưng ở phòng toàn người trẻ, kinh nghiệm chỉ được nghe khi nó đến sau sự tò mò:

  • Mở lời: "Chào em, anh làm xưởng cơ khí, hôm nay đi theo con gái đến nghe. Em làm mảng nào trong này?" Nói thật mình đến vì sao, không cần tỏ ra rành.
  • Hỏi điều mình không biết: "Anh nghe mọi người nói về quảng cáo trên mạng mà chưa rõ lắm. Cửa hàng nhỏ như bên anh thì nên bắt đầu từ đâu?" Người trẻ rất sẵn lòng giải thích khi được hỏi thật.
  • Khi muốn chia sẻ kinh nghiệm: "Hồi anh bắt đầu, cũng phải tự đi chào hàng từng nhà. Bây giờ các em làm cách khác, nhưng có một chuyện anh thấy vẫn giống..." Kể một chuyện, đừng kết luận thay người nghe.
  • Khi chào về: "Anh cảm ơn em giải thích kỹ. Em cho anh xin Zalo, có gì không hiểu anh hỏi thêm, bù lại bên em cần gì về cơ khí thì cứ hỏi anh."

Tránh mở lời bằng "hồi xưa", "bọn trẻ bây giờ", hay những câu so sánh thế hệ. Người trẻ nghe vậy là chuẩn bị tinh thần bị giảng. Hỏi trước, kể sau, và kể như chia sẻ chứ không phải dạy.

Sai hay gặp ở cả hai phía

Những câu dưới đây đều xuất phát từ ý tốt, nhưng người nghe nghe theo cách khác:

TránhThay bằng
Người trẻ: "Em còn non lắm, chắc anh không quan tâm đâu""Em đang học về mảng này, có một chuyện em muốn hỏi anh"
Người trẻ: khen dồn "anh giỏi quá, anh thành công quá"Hỏi một câu cụ thể về việc họ làm
Người lớn: "Hồi anh bằng tuổi em, anh đã...""Em đang làm gì, có khó chỗ nào không?"
Người lớn: "Mấy cái này anh không hiểu, già rồi""Anh mới tìm hiểu, em giải thích giúp anh phần này"
Cả hai: chỉ đứng với người cùng tuổiMỗi buổi chủ động nói chuyện với ít nhất một người khác thế hệ

Tự hạ mình quá mức và tự đề cao mình quá mức đều làm người kia khó đáp lại. Câu đúng ở giữa: nói thật mình là ai, mình biết gì và chưa biết gì, rồi hỏi. Người đối diện, dù hơn hay kém bạn bao nhiêu tuổi, đều dễ nói chuyện với một người biết rõ mình đang ở đâu.

Giữ mối sau khi gặp và quen khác thế hệ lâu dài

Tin nhắn sau buổi gặp nên ghi nhớ một chi tiết người kia đã nói. Người trẻ nhắn người lớn: "Dạ chào anh X, em là V sinh viên logistics, hôm qua anh kể chuyện lần đầu chạy tuyến lên vùng núi. Em ghi lại để đưa vào phần thực tế của khoá luận, em cảm ơn anh nhiều." Người lớn nhắn người trẻ: "Chào em Y, anh W bên xưởng cơ khí đây. Anh đã thử cách em chỉ, tạo trang cho xưởng rồi, em xem giúp anh có thiếu gì không nhé."

Sau một tháng, báo lại một kết quả nhỏ. Với người trẻ: khoá luận đã có phần thực tế. Với người lớn: trang của xưởng đã có hai khách hỏi. Báo lại là cách đẹp nhất để nói "lời của anh, của em có ích".

Sau vài tháng, mời người khác thế hệ một buổi cà phê hoặc đi bộ ngắn. Những buổi gặp riêng như vậy thường thoải mái hơn ở sự kiện, vì không còn ai nhìn quanh để so tuổi. Nhiều người làm lâu năm kể rằng những người quen quý nhất của họ ở tuổi năm mươi là những người trẻ hay hỏi họ, và ngược lại.

Cách tự kiểm: trong số mười người quen gần đây nhất của bạn trong công việc, có mấy người chênh bạn trên mười lăm tuổi? Nếu là không, buổi gặp tới hãy chọn một người như vậy để bắt chuyện.

Chuyện để nói: tìm điểm chung ở việc, không ở tuổi

Khi chênh tuổi, người ta hay bí vì nghĩ phải tìm chuyện hợp với tuổi người kia: người trẻ cố nói chuyện thời sự kinh tế cho có vẻ chín chắn, người lớn cố nhắc vài từ mới học được cho có vẻ trẻ. Cả hai đều mệt và đều gượng. Chuyện dễ nhất, chung nhất ở buổi gặp trong nghề luôn là chính công việc.

Ba loại câu hỏi dùng được với mọi lứa tuổi. Thứ nhất, hỏi về việc người kia đang làm hằng ngày: "Một ngày của anh ở kho thường bắt đầu từ mấy giờ ạ?" Thứ hai, hỏi về thay đổi trong nghề: "Mấy năm nay nghề mình thay đổi nhiều nhất ở chỗ nào hả chị?" Câu này người lớn trả lời bằng kinh nghiệm, người trẻ trả lời bằng cái mới, cả hai đều có chuyện. Thứ ba, hỏi về một việc khó cụ thể: "Mùa cao điểm bên em xoay xở thế nào?"

Câu hỏi về thay đổi trong nghề là cây cầu tốt nhất giữa hai thế hệ. Người lớn kể ngày xưa phải làm thế nào, người trẻ kể bây giờ làm thế nào, và cả hai học được của nhau mà không ai phải đóng vai thầy.

Tránh mấy chủ đề dễ thành khoảng cách: so lương thế hệ, chuyện "giới trẻ bây giờ", chuyện tuổi nghỉ hưu, hay hỏi người trẻ chuyện riêng tư, chuyện gia đình như hỏi cháu trong nhà. Ở buổi gặp nghề, người kia là đồng nghiệp trong ngành trước khi là người trẻ hay người lớn.

Câu hỏi thường gặp

Người trẻ có nên giấu tuổi khi đi sự kiện toàn người lớn không?

Không cần giấu. Nói thẳng mình là sinh viên năm cuối hay mới đi làm, kèm lý do đến, giúp người kia biết nên nói chuyện với bạn thế nào. Cố tỏ ra từng trải dễ lộ khi bị hỏi sâu, còn sự thật thà và câu hỏi cụ thể thì người lớn rất quý.

Gọi anh chị hay cô chú khi gặp người lớn hơn nhiều tuổi trong công việc?

Nên gọi anh, chị trước vì ở chỗ làm việc ít ai thấy phiền khi được gọi trẻ hơn. Nghe người kia tự xưng thế nào thì theo, ví dụ họ xưng chú thì bạn chuyển sang gọi chú. Lỡ gọi chưa đúng thì cứ chuyển sang, không cần xin lỗi nhiều.

Người lớn tuổi đi sự kiện toàn người trẻ nên mở lời thế nào?

Mở lời bằng sự tò mò về việc người trẻ đang làm, nói thật mình đến vì sao và mình chưa rành chỗ nào. Hỏi trước, kể kinh nghiệm sau, và kể như chia sẻ một chuyện chứ không kết luận thay họ. Tránh các câu so sánh thế hệ ngay từ đầu.

Người lớn tuổi có nên kể kinh nghiệm của mình khi nói chuyện với người trẻ?

Nên, nhưng sau khi đã hỏi và nghe người trẻ nói về việc của họ. Kể một chuyện cụ thể có liên quan đến điều họ vừa nói, ngắn gọn, và để họ tự rút ra điều cần thiết. Kinh nghiệm được hỏi đến luôn được nghe kỹ hơn kinh nghiệm tự đưa ra.

Làm sao để không bị coi là non khi hỏi người đi trước?

Hỏi câu cụ thể gắn với việc bạn đang làm, thay vì câu chung chung như làm sao để thành công. Câu hỏi cụ thể cho thấy bạn đã nghĩ và đang làm thật. Sau buổi gặp, báo lại cho họ biết bạn đã làm gì với lời khuyên đó.

Chênh tuổi nhiều có giữ được quan hệ lâu dài trong công việc không?

Giữ được, và thường bền vì hai bên bổ sung cho nhau thay vì cạnh tranh. Người trẻ có cách làm mới, người lớn có kinh nghiệm và quen biết lâu năm. Giữ bằng tin nhắn báo lại kết quả, gặp riêng thỉnh thoảng, và sẵn lòng giúp lại ở phần mình rành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138