Một buổi networking hay tiệc giao lưu trong nghề, người ngại đông nên đặt trước hai mốc: mốc mục tiêu (nói chuyện được với hai người là có thể về) và mốc sức (thường khoảng sáu mươi đến chín mươi phút), rồi về khi chạm mốc nào trước, chào người đang nói chuyện và ban tổ chức một câu ngắn. Không có quy định nào bắt bạn ở tới cuối, và người về đúng lúc còn sức thường để lại ấn tượng tốt hơn người cố ở mà mặt mũi mệt mỏi.
Phần dưới giúp bạn chọn mốc theo từng loại sự kiện, nhận ra dấu hiệu nên về, câu chào về theo vai, và những kiểu ra về khiến người ở lại thấy khó chịu.
Vì sao câu hỏi "ở bao lâu" làm người ngại đông lo
Anh L làm kỹ sư phần mềm cho một công ty gia công, được mời dự tiệc tất niên của khách hàng. Tiệc bắt đầu sáu giờ, không ghi giờ kết thúc. Anh đến đúng giờ, nói chuyện được với hai người bên khách hàng, tới bảy giờ rưỡi thì thấy đầu ong ong vì nhạc và tiếng cụng ly. Anh muốn về nhưng sợ người ta nghĩ mình không nhiệt tình, nên ngồi lì đến chín giờ, càng lúc càng ít nói, và về nhà với cảm giác buổi tối thật dài.
Nỗi lo của anh L là lo kiểu rất phổ biến: không biết luật ngầm, nên chọn ở lâu cho an toàn. Thực ra phía chủ nhà nghĩ khác. Người mời quan tâm là bạn có đến không, có chào họ không, có vui vẻ không. Còn bạn về lúc bảy rưỡi hay chín giờ, ngoài người đang nói chuyện cùng, gần như không ai để ý.
Người ở lâu mà kiệt sức còn tệ hơn người về sớm. Nói chuyện ở phút thứ một trăm hai mươi, người ngại đông thường trả lời cụt, quên tên, nhìn điện thoại. Người kia không biết bạn đang mệt, họ chỉ thấy bạn có vẻ không muốn nói chuyện với họ. Một cuộc nói chuyện tốt ở phút thứ ba mươi bị một cuộc nói chuyện uể oải ở phút thứ một trăm hai mươi làm nhạt đi.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải "ở bao lâu cho phải phép", mà là "mình cần làm được gì, và còn sức để làm cho tốt trong bao lâu".
Mốc gợi ý theo loại sự kiện
Các mốc dưới đây là gợi ý từ kinh nghiệm đi sự kiện công việc, bạn chỉnh theo sức mình:
| Loại sự kiện | Ở tối thiểu | Lúc về hợp lý |
|---|---|---|
| Hội thảo có giờ giao lưu cuối buổi | Hết phần trình bày bạn quan tâm | Sau hai mươi đến ba mươi phút giao lưu |
| Buổi gặp gỡ đứng, không có phần trình bày | Bốn mươi lăm phút | Khi đạt mục tiêu hoặc sau chín mươi phút |
| Tiệc tất niên, khai trương của đối tác | Qua phần phát biểu và nâng ly | Sau khi chào chủ nhà, thường khoảng một tiếng rưỡi |
| Buổi ra mắt sản phẩm | Hết phần giới thiệu sản phẩm | Sau khi hỏi được người phụ trách một, hai câu |
| Buổi gặp mặt hội nhóm nghề | Hết phần tự giới thiệu của thành viên | Khi nhóm bắt đầu chuyển sang tiệc kéo dài |
Hai mốc không nên bỏ: phần phát biểu của chủ nhà và lúc nâng ly chung. Về trước hai mốc này dễ bị hiểu là không coi trọng. Qua hai mốc đó, bạn về lúc nào cũng được, miễn là chào đúng người.
Dấu hiệu nên về, kể cả khi chưa đạt mục tiêu
Bạn bắt đầu quên tên người vừa được giới thiệu. Lúc mới đến bạn nhớ tên dễ, sau một tiếng rưỡi thì nghe xong là quên. Đó là đầu óc đã mệt, cuộc nói chuyện tiếp theo khó mà tốt.
Bạn trả lời cụt và không hỏi lại. Khi thấy mình chỉ "dạ", "vâng" mà không còn hứng hỏi người kia câu nào, cuộc nói chuyện đang một chiều, và người kia sẽ cảm thấy điều đó.
Bạn tìm cớ vào nhà vệ sinh lần thứ ba. Ra ngoài một lần để thở là tốt. Ra ba lần là cơ thể đang báo cho bạn biết rồi.
Tiệc chuyển sang uống nhiều và nói to. Phần sau của nhiều tiệc công việc là lúc mọi người đã quen nhau ngồi lại. Người mới thường không được gì thêm ở phần này, ngoài việc bị mời uống.
Bạn đã đạt mục tiêu. Hai cuộc nói chuyện thật, một lời xin kết nối. Có rồi thì về được, không cần chờ cảm giác "đủ". Người ngại đông hay đợi tới lúc thấy thoải mái mới về, nhưng cảm giác đó ở sự kiện đông thường không bao giờ đến, nên đợi nó là đợi mãi.
Bạn đang nói chuyện chỉ để khỏi đứng một mình. Có lúc mình bám vào một người vừa quen vì sợ rời ra sẽ lại lạc lõng. Nếu thấy cả hai đang cố kéo câu chuyện, đó là lúc chào nhau, hẹn nhắn tin sau, và tự hỏi mình còn muốn gặp thêm ai không. Không còn thì về.
Câu chào về theo từng tình huống
Chào về là phần nhiều người ngại nhất, vì sợ làm người đang nói chuyện cùng nghĩ mình chán họ. Câu chào tốt có ba ý: cảm ơn, một chi tiết của cuộc nói chuyện, và việc làm tiếp.
- Với người đang nói chuyện: "Em nói chuyện với anh vui quá, em xin Zalo anh nhé, mai em gửi anh bài viết về phần mềm kho em nhắc lúc nãy. Em xin phép về trước ạ."
- Với chủ nhà, người đã mời: "Chị M ơi, em xin phép về trước. Cảm ơn chị đã mời em, em gặp được anh bên phòng kỹ thuật, nói chuyện được nhiều. Chúc chị và công ty năm mới thuận lợi."
- Khi về giữa lúc đang nói chuyện nhóm: "Em xin phép mọi người, em về trước, gặp mọi người lần sau ạ." Gật đầu chào từng người trong nhóm, không cần bắt tay hết.
- Khi bị giữ lại "ở thêm chút nữa": "Dạ em cảm ơn anh, mai em có việc sớm. Lần sau có dịp em ngồi lâu hơn." Nói một lần, giọng vui, không cần giải thích thêm.
- Tin nhắn tối hôm đó cho chủ nhà: "Chị M ơi, tối nay vui lắm ạ, em cảm ơn chị đã mời. Em về sớm vì sáng mai có ca sớm, lần sau em ở lâu hơn."
Không cần xin lỗi nhiều lần. Một câu "em xin phép về trước" là đủ lịch sự. Xin lỗi dồn dập khiến người kia phải trấn an bạn, và chuyện về sớm bỗng thành chuyện lớn.
Những kiểu ra về khiến người ở lại khó chịu
Về lặng lẽ không chào ai. Trong phòng đông, nhiều người nghĩ đi luôn là đỡ làm phiền. Nhưng chủ nhà sẽ đi tìm bạn để chào, hoặc hôm sau hỏi "hôm qua em về lúc nào". Chào người mời là việc phải làm, dù chỉ một câu khi họ đang bận.
Về ngay sau khi gặp được người mình cần. Nếu bạn đến, đi thẳng đến chỗ người quan trọng, nói chuyện mười phút rồi về ngay, những người khác đều nhìn thấy. Nên nán thêm vài phút, chào thêm một hai người, rồi hãy về.
Về giữa phần phát biểu. Đứng dậy đi ra khi chủ nhà đang nói là hành động dễ thấy nhất trong phòng. Nếu thật sự phải đi, chờ đến khi phần đó kết thúc, hoặc báo trước với chủ nhà từ đầu buổi: "Chị M ơi, tối nay em phải về lúc tám giờ, em báo trước để chị khỏi tìm."
Viện lý do quá chi tiết. Kể dài về con ốm, xe hỏng, sếp gọi nghe như đang chống chế. Một lý do ngắn và thật là đủ, và không có lý do cũng được.
Tự kiểm sau buổi và chỉnh mốc cho lần sau
Trên đường về, nhớ lại: bạn bắt đầu thấy mệt ở phút thứ bao nhiêu, cuộc nói chuyện tốt nhất diễn ra lúc nào. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy các cuộc nói chuyện tốt nhất của mình đều nằm trong bốn mươi lăm phút đầu. Nếu vậy, mốc sức của bạn đã rõ.
Ghi vào điện thoại một dòng sau mỗi sự kiện: loại sự kiện, ở bao lâu, nói chuyện được với mấy người, cảm giác lúc về. Sau năm, sáu lần, bạn có bảng mốc của riêng mình, không cần đoán nữa.
Sau một tuần, xem những người đã nói chuyện có trả lời tin nhắn không. Về sớm mà vẫn giữ được mối thì mốc đang đúng. Nếu lần nào cũng về trước khi kịp nói chuyện với ai, có lẽ bạn cần đến sớm hơn hoặc chuẩn bị câu mở lời kỹ hơn, chứ không phải ở lâu hơn.
Nếu chỉ nghĩ đến chuyện đi sự kiện đã thấy kiệt sức nhiều ngày, hoặc lần nào cũng phải về sau mười phút vì tim đập mạnh, khó thở, nên gặp một chuyên gia tâm lý để hiểu rõ hơn chuyện đang xảy ra với mình.
Ví dụ giả định: một buổi tối có đặt mốc
Lần sau, anh L được mời dự buổi khai trương văn phòng mới của một đối tác. Lần này anh làm khác. Trước khi đi, anh ghi vào điện thoại: mục tiêu là chào anh giám đốc bên đó, nói chuyện được với người phụ trách kỹ thuật mà anh mới chỉ làm việc qua email, và xin Zalo một người làm cùng mảng. Mốc sức: tám giờ, tức là chín mươi phút sau khi đến.
Anh đến lúc sáu giờ rưỡi, chào chủ nhà ngay ở cửa, đứng dự phần cắt băng và phát biểu. Bảy giờ mười, anh tìm được người phụ trách kỹ thuật, hai người nói chuyện mười lăm phút về lần sửa lỗi hệ thống tháng trước, cười với nhau về mấy email qua lại lúc nửa đêm. Bảy giờ bốn mươi, anh làm quen một người làm kiểm thử ở công ty khác đứng cạnh bàn nước, xin được Zalo.
Tám giờ kém mười, anh thấy mình bắt đầu nghe không rõ người khác nói vì nhạc to. Anh đi tìm chủ nhà, chào một câu, quay lại chào người kỹ thuật, rồi về. Trên xe, anh ghi lại ba cái tên. Buổi tối không dài như lần trước, và anh có ba người để nhắn tin hôm sau.
Khác biệt không nằm ở chỗ anh L can đảm hơn. Anh chỉ biết trước mình đến để làm gì và khi nào thì xong. Có mốc rồi, mỗi phút ở lại là phút anh chọn ở, không phải phút bị kẹt lại vì ngại.
Câu hỏi thường gặp
Về trước khi tiệc kết thúc có bị coi là bất lịch sự không?
Không, nếu bạn đã ở qua phần phát biểu, nâng ly và đã chào chủ nhà. Ở tiệc công việc, người ra về lúc khác nhau là chuyện bình thường. Bất lịch sự là về lặng lẽ không chào ai hoặc đứng dậy đi giữa lúc chủ nhà đang nói.
Nếu chưa nói chuyện được với ai thì có nên ở thêm không?
Ở thêm mười lăm phút và thử một lần ở bàn nước là hợp lý. Nếu vẫn mệt và không mở lời được, về cũng không sao. Lần sau thử đến sớm hơn hoặc nhận một việc nhỏ, vì ở lâu khi đã cạn sức hiếm khi giúp bạn quen thêm ai.
Có nên báo trước với chủ nhà là mình về sớm không?
Nên, nếu bạn biết chắc sẽ về trước một giờ nhất định. Một câu báo đầu buổi giúp chủ nhà khỏi tìm bạn và cũng khiến việc ra về sau đó nhẹ nhàng hơn. Nếu chỉ định về khi mệt thì không cần báo trước, chỉ cần chào lúc về.
Làm sao chào về khi đang đứng trong một nhóm đông?
Đợi một khoảng lặng nhỏ trong câu chuyện, nói một câu xin phép về trước với cả nhóm và gật đầu chào từng người. Nếu có người bạn vừa trao đổi riêng, nói thêm với họ một câu về việc sẽ nhắn sau. Không cần bắt tay từng người hay giải thích lý do.
Bị giữ lại uống thêm thì từ chối thế nào cho khéo?
Cảm ơn, nói ngắn rằng mai bạn có việc sớm, và hẹn lần sau. Nói một lần với giọng vui là đủ, không cần thêm lý do. Nếu người kia nài tiếp, cười và nhắc lại đúng câu đó, rồi chào cả bàn và đi.
Ở bao lâu thì đủ để người ta nhớ mình?
Người ta nhớ bạn vì cuộc nói chuyện và tin nhắn sau đó, không phải vì bạn ở lâu. Mười phút nói chuyện có chi tiết cụ thể, cộng một tin nhắn hôm sau nhắc lại chi tiết ấy, giúp bạn được nhớ hơn ba tiếng đứng trong phòng mà không nói được gì.