Người ngại chỗ đông chuẩn bị cho một buổi networking tốt nhất là làm bốn việc từ tối hôm trước: xem ai sẽ đến và chọn hai, ba người muốn gặp, soạn sẵn một câu tự giới thiệu và ba câu mở lời, đặt một mục tiêu nhỏ đếm được, và lên sẵn lịch nghỉ cho ngày hôm đó. Phần lớn mệt mỏi ở sự kiện không đến từ việc nói chuyện, mà từ việc vừa đứng giữa phòng vừa phải nghĩ xem nói gì với ai. Nghĩ trước ở nhà thì đến nơi chỉ còn việc làm.
Bài này dành cho người đi làm phải dự buổi gặp gỡ trong ngành, hội thảo có giờ giao lưu, buổi ra mắt sản phẩm của đối tác, và thấy nặng người từ mấy hôm trước. Không cần biến mình thành người sôi nổi. Chỉ cần đến nơi với một kế hoạch đủ nhỏ để làm được.
Vì sao người ngại đông thấy mệt trước cả khi đi
Thử hình dung chị B, kế toán trưởng một công ty in bao bì, được sếp cử đi buổi giao lưu của các doanh nghiệp cùng khu công nghiệp. Chị không sợ người lạ. Chị chỉ mệt khi phải đứng giữa sáu bảy chục người, tiếng nói chồng lên nhau, và không biết nên tiến về phía nào. Từ thứ hai chị đã nghĩ tới tối thứ năm, nghĩ nhiều tới mức khi đến nơi thì sức đã vơi một nửa.
Cái mệt đó có thật và có lý do. Một buổi gặp đông bắt mình làm rất nhiều quyết định nhỏ liền nhau: đứng đâu, nhìn ai, chen vào nhóm nào, nói gì trước, khi nào rút. Người thích chỗ đông làm những quyết định ấy theo phản xạ. Người ngại đông thì làm bằng đầu, từng cái một, nên nhanh cạn.
Người kia, những người bạn sắp gặp, cũng đang bận chuyện riêng: có người đi vì sếp bắt, có người đang đợi đúng một khách hàng, có người cũng ngại y như bạn nhưng giấu bằng cách cầm điện thoại. Không ai đang chấm điểm bạn. Hiểu điều này không làm hết hồi hộp, nhưng giúp bạn bớt nghĩ rằng cả phòng đang nhìn mình.
Cách đỡ mệt hiệu quả nhất là chuyển bớt quyết định về tối hôm trước. Việc gì nghĩ được ở nhà thì nghĩ ở nhà, lúc yên tĩnh, có giấy bút. Đến nơi, đầu chỉ còn phải xử lý những gì không đoán trước được, và chừng đó thì người hướng nội vẫn làm tốt.
Tối hôm trước: bốn việc trong khoảng bốn mươi phút
Không cần cả buổi tối. Ngồi một chỗ yên, mở giấy mời và làm lần lượt:
- Xem ai sẽ đến. Nhiều buổi gặp có danh sách diễn giả, đơn vị đồng tổ chức, hoặc nhóm Zalo của người đăng ký. Đọc lướt và khoanh hai, ba người bạn thật sự muốn nói chuyện, kèm một lý do cụ thể: cùng làm mảng in ấn, từng viết một bài bạn đọc, công ty họ vừa mở chi nhánh gần chỗ bạn.
- Viết một câu tự giới thiệu dài không quá hai hơi thở. Ví dụ: "Em là B, làm kế toán ở một công ty bao bì trong khu này, đang tìm hiểu cách các bên khác làm hoá đơn với khách nước ngoài." Câu có tên, có việc, và có một mẩu để người kia hỏi tiếp.
- Soạn ba câu mở lời theo ba tình huống: đứng cạnh một người lạ ở bàn nước, đến gần người mình đã khoanh tên, và bắt chuyện sau phần trình bày. Viết ra giấy, đọc to một lần. Đọc to nghe ngượng, nhưng câu đã qua miệng một lần thì hôm sau ra dễ hơn nhiều.
- Đặt một mục tiêu đếm được. Không phải "làm quen nhiều người", mà là "nói chuyện thật với hai người và xin kết nối với một". Mục tiêu nhỏ để khi đạt được bạn được phép về, không áy náy.
Đừng in danh thiếp mới, đừng tập bài nói năm phút, đừng xem lại cả hồ sơ LinkedIn của từng người. Chuẩn bị quá kỹ cũng là một cách lo, và nó làm bạn đến nơi với cái đầu đầy kịch bản, khó nghe người khác nói.
Câu mở lời soạn sẵn cho từng tình huống
Câu mở lời tốt là câu dựa vào thứ cả hai cùng đang thấy, không đòi người kia phải nghĩ nhiều. Một số câu để bạn sửa lại theo giọng mình:
- Ở bàn nước, đứng cạnh người lạ: "Anh cũng ở trong khu này hay từ chỗ khác qua ạ? Em thấy hôm nay đông hơn em nghĩ."
- Đến gần người đã chọn từ trước: "Chào chị, em là B bên bao bì. Em có đọc chị chia sẻ chuyện chuyển sang hoá đơn điện tử, em đang vướng đúng chỗ đó, chị cho em hỏi một câu được không ạ?"
- Sau phần trình bày: "Anh nói đoạn đối chiếu công nợ cuối quý em thấy sát quá. Bên anh làm hằng tháng hay vẫn dồn cuối quý ạ?"
- Khi bị hỏi lại "em làm gì": dùng đúng câu tự giới thiệu đã viết, rồi hỏi lại một câu ngắn để trả lượt nói.
- Khi muốn chào về: "Em nói chuyện với anh vui quá, em xin kết nối Zalo để hôm nào hỏi thêm anh nhé, em phải qua chào chị bên ban tổ chức."
Ba câu là đủ. Soạn mười câu thì đến lúc cần lại không nhớ câu nào. Người từng đi nhiều sự kiện thường chỉ có hai, ba câu quen miệng, dùng đi dùng lại cả chục năm, và chẳng ai nhận ra.
Sáng hôm đó: giữ sức trước khi bước vào
Ăn trước khi đi. Đói làm người ta cáu và lo hơn mức thật. Tiệc đứng ở sự kiện thường dọn muộn, đồ ăn nhỏ, và bạn cũng không muốn vừa cầm đĩa vừa bắt tay.
Chừa mười lăm phút trống trước giờ vào. Đừng lao từ cuộc họp này sang thẳng sự kiện. Ngồi lại trong xe, ở quán nước gần đó hoặc ghế đá bên ngoài, đọc lại câu tự giới thiệu một lần, thở chậm vài nhịp. Mười lăm phút này đáng giá hơn mười lăm phút đầu tiên trong phòng.
Mang đúng thứ cần mang. Điện thoại sạc đầy để quét mã Zalo, vài tấm danh thiếp nếu ngành bạn còn dùng, một cây bút. Một tay để trống, đừng ôm túi to và áo khoác, vì bắt tay hay nhận danh thiếp khi tay đầy đồ làm bạn lúng túng ngay giây đầu.
Chọn sẵn một chỗ để nghỉ. Khi đến, liếc một vòng xem hành lang, ban công hay góc nào ít người. Biết có chỗ lùi về làm bạn đỡ thấy bị nhốt giữa phòng.
Sai hay gặp khi chuẩn bị và cách sửa
Những lỗi dưới đây đều từ người chịu khó chuẩn bị, chỉ là chuẩn bị lệch chỗ:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Đặt mục tiêu "làm quen mười người" | Hai cuộc nói chuyện thật và một lời xin kết nối |
| Soạn bài giới thiệu dài về công ty | Một câu có tên, việc và một mẩu để người kia hỏi tiếp |
| Đến đúng giờ khai mạc giữa lúc đông nhất | Đến sớm hai mươi phút khi phòng còn thưa |
| Đi cùng đồng nghiệp rồi đứng với nhau suốt buổi | Đi cùng nhưng hẹn chia nhau ra, nửa tiếng gặp lại ở bàn nước |
| Học thuộc thông tin từng người để gây ấn tượng | Chỉ nhớ một chi tiết thật về mỗi người mình muốn gặp |
Đi cùng đồng nghiệp là cái bẫy dễ thương nhất. Có người quen bên cạnh thì đỡ ngại thật, nhưng hai người đứng với nhau thì người lạ rất khó chen vào, và cả buổi trôi qua chỉ nói chuyện với người đã quen sẵn. Nếu đi cùng, hãy thoả thuận trước là tách ra, và chỉ giới thiệu nhau khi một trong hai đang nói chuyện với người mới.
Sau buổi gặp: ghi lại khi còn nhớ, rồi nghỉ
Ra khỏi phòng, ngồi lại trong xe hoặc trên ghế chờ năm phút, ghi vào điện thoại tên những người đã nói chuyện và một chi tiết về mỗi người: anh C làm kho vận, đang tìm bên in nhãn số lượng ít; chị D vừa chuyển từ ngân hàng sang làm tài chính cho công ty dệt. Một tiếng sau là quên gần hết, và tin nhắn hôm sau sẽ nhạt vì không còn chi tiết nào.
Tối hôm đó hoặc sáng hôm sau, gửi tin nhắn ngắn cho người đã kết nối. Ví dụ: "Chào anh C, em là B bên bao bì, hôm qua nói chuyện với anh ở bàn nước buổi giao lưu khu công nghiệp. Em gửi anh số chị bên in nhãn em nhắc hôm qua, anh cần thì cứ nhắn chị ấy, nói em giới thiệu nhé." Tin nhắn có tên, có chỗ gặp, có một thứ có ích, không đòi hỏi gì.
Rồi nghỉ thật. Đừng xếp thêm việc gặp người vào tối đó. Người ngại đông thường cần một khoảng yên để hồi lại, và bỏ qua khoảng đó là lý do khiến lần sau càng ngại đi hơn.
Sau một tuần, xem lại danh sách: ai đã trả lời, ai có lý do để gặp lại. Sau một tháng, so với lần đi trước: lần này mệt hơn hay ít hơn, nói chuyện được với mấy người, câu mở lời nào dùng thấy trơn. Ghi lại để lần sau chỉnh, mỗi lần một chút.
Nếu sự lo lắng trước mỗi buổi gặp kéo dài nhiều ngày, làm bạn mất ngủ, tim đập mạnh hoặc né hẳn mọi việc phải gặp người, đó là lúc nên nói chuyện với một chuyên gia tâm lý thay vì chỉ cố chuẩn bị kỹ hơn.
Một ví dụ giả định: buổi tối thứ tư của chị B
Để thấy bốn mươi phút chuẩn bị trông ra sao, hãy theo chị B ở trên. Tối thứ tư, sau bữa cơm, chị mở giấy mời buổi giao lưu thứ năm. Giấy mời ghi có ba khách chia sẻ: một trưởng phòng tài chính bên công ty dệt, một người làm kho vận, một người bên ngân hàng phụ trách khách doanh nghiệp. Chị khoanh người làm tài chính, vì chị đang muốn biết bên đó xử lý hoá đơn cho khách nước ngoài thế nào, và khoanh thêm người làm kho vận vì công ty chị hay giao hàng trễ.
Chị viết câu tự giới thiệu ra mặt sau tờ giấy mời, sửa hai lần cho ngắn lại. Chị soạn ba câu mở lời, đọc to một lượt trong phòng, thấy câu thứ hai dài quá nên cắt bớt một vế. Chị ghi mục tiêu: nói chuyện với người làm tài chính, xin kết nối Zalo, và nếu còn sức thì hỏi người kho vận một câu. Xong, chị để sẵn mấy tấm danh thiếp vào túi áo khoác, sạc điện thoại, rồi đi ngủ sớm hơn mọi hôm nửa tiếng.
Hôm sau chị không trở thành người khác. Chị vẫn hồi hộp lúc bước vào, vẫn đứng ở bàn nước khá lâu mới mở lời. Nhưng khi người làm tài chính xuống khỏi bục, chị biết mình sẽ nói câu gì, và nói được. Cuộc nói chuyện kéo dài tám phút, chị xin được Zalo, và về sớm hơn dự định mà không thấy có lỗi. Đó là toàn bộ cái lợi của việc chuẩn bị: không làm bạn hết ngại, chỉ làm bạn có sẵn việc để làm khi đang ngại.
Câu hỏi thường gặp
Có cần tập nói trước gương khi chuẩn bị đi networking không?
Không cần đứng trước gương, nhưng nên đọc to câu tự giới thiệu và ba câu mở lời một lần. Câu đã từng qua miệng thì hôm sau nói ra trơn hơn hẳn so với câu chỉ nằm trong đầu. Đọc một lần là đủ, tập quá nhiều dễ thành học thuộc và nghe như đọc bài.
Nếu không có danh sách khách mời thì chuẩn bị thế nào?
Bạn vẫn chuẩn bị được câu tự giới thiệu, câu mở lời và mục tiêu nhỏ. Thay vì khoanh tên người, hãy chọn trước loại người muốn gặp, ví dụ một người làm cùng mảng ở công ty khác. Đến nơi, nhìn quanh bàn nước và bắt chuyện với người trông cũng đang đứng một mình.
Đặt mục tiêu chỉ hai cuộc nói chuyện có quá ít không?
Không ít. Hai cuộc nói chuyện thật, có tên, có chi tiết, có tin nhắn sau đó, đáng giá hơn mười tấm danh thiếp không nhớ ai là ai. Đạt mục tiêu rồi mà còn sức thì nói chuyện thêm, hết sức thì về, không có gì phải áy náy.
Có nên rủ đồng nghiệp đi cùng cho đỡ ngại không?
Đi cùng thì được, nhưng hẹn trước là tách nhau ra trong phòng và chỉ gặp lại sau một khoảng nhất định. Hai người quen đứng cạnh nhau suốt buổi làm người lạ khó chen vào. Lợi thế thật của đi cùng là giới thiệu chéo người mình vừa quen cho nhau.
Làm sao biết mình chỉ ngại bình thường hay cần người giúp?
Ngại bình thường là hồi hộp trước và trong buổi gặp, rồi hết khi về. Nếu lo lắng kéo dài nhiều ngày, mất ngủ, tim đập mạnh, hoặc bạn né hẳn mọi việc phải gặp người dù ảnh hưởng tới công việc, nên gặp một chuyên gia tâm lý để được nghe đúng tình trạng của mình.
Có nên xem trước hồ sơ LinkedIn của người mình muốn gặp không?
Nên xem lướt để biết họ làm mảng gì và chọn một chi tiết để hỏi. Đừng nhắc quá nhiều chuyện đọc được trên mạng, vì người kia dễ thấy bị soi. Một câu như "em có đọc chị chia sẻ chuyện hoá đơn" là vừa, kể lại cả quá trình làm việc của họ thì thừa.